Skip to content

Αρομâνιι ντιν Αλμπανια – μέρος 2

Ιανουαρίου 26, 2012

Αρομâνιι ντιν Αλμπανια – μέρος 2

http://foaienationala.ro/romanii-din-albania-ii.html

Vedeți și: – Βεντετσι σχι: – Βλεπετε και:
Πăριντι ορτοντοξ αρομâν – ρεμεν ντιν Αλβανία: „-Ντε τσε νου β-ατσι ντεκλαρατ γρεκ; – Εου νου ποτ σă φιου τρăντăτορ ντε Νεαμ!”

Părinte ortodox aromân: „- De ce nu v-ați declarat grec? – Eu nu pot să fiu trădător de Neam!”

https://pacurarulvalah.wordpress.com/2011/11/28/parinte-ortodox-aroman-remen-din-albania-eu-nu-sunt-grec-sunt-roman/

Αυτό το άρθρο είναι γραμμένο στη ρουμανική γλώσσα με ελληνικό αλφάβητο
This article is in romanian written with greek alphabet
Acest articol este în limba română scrisă cu litere greceşti
Ακεστ αρτικολ εστε îν λιμμπα ρομâνă σκρισă κου λιτερε γρεκεσχτι
.

ΜΙΧΑΙ ΕΜΙΝΕΣΚΟυ – ΝτΙΝΤΡΑ ΣΟυΤΙ ΝτΙ ΚΑΤΑΡΝτΖΙ…(Ντιντρε σουτε ντε καταργε…)
Σουτιλι, ντιτ λουμεα λαργα,
Ντι καραβι κα πουνντιλι-
Κιτι, λελε, νου β-ασπαργα
Βιμτουριλι ς-ουνντιλι;
Ντιντρ-αχιτι αζμπουρατοαρι,
Τι τρεκ σουτι σινουριλι,
Κιτι νου βα ντα τρου-αμαρι
Ουνντιλι σι βιμτουριλι;…
Ντι βα τι-καφτα τιχεα γχινι,
Ι βιρ βις κιτ μουντιλι-
Ιουτιντò βιν ντουπα τινι
Βιμτουριλι ς-ουνντιλι…

Νιαντουκχιτ ι ομλου, κινντου-λ
Ποαρτα-ν σους αζβιμτουριλι,
Σ-νταιμα τρεατι, ανγινινντου-λ
Ουνντιλι σι βιμτουριλι.

Τρανσπουνερε ντε Ιονελ Ζεανα

Ασα ερα πε βρεμεα τουρκιλορ, α ,,παγινιλορ’’! Πουτεαου ινφλορι ακολω σκολι πεντρου τοατε νεαμουριλε ιμπεριουλουι.
Αου βενιτ ινσα κρεστινιι ιν λοκουλ λορ, πεντρου καρε ιαρασι, τοατε νεαμουριλε ς-αου μπουκουρατ! Νουμαι κα γουβερνελε στατελορ κρεστινε ρενασκουτε σι μαριτε ιν ουρμα πραμπουσιριι πουτεριι τουρκεστι ιν 1913, ρεφουζα απόι σα ακορντε μινοριτατιλορ κχιαρ κελε μαι ελεμενταρε ντρεπτουρι! Ασα εστε ιν πρεζεντ ιν ,,ντεμοκρατικα” Γρεκιει, ιν Αλμπανια, ιν Μακεντονια-Σκοπιε… Κουμ σα νου ρεγρετι, ιν ακεστε κονντιτιι, βρεμεα…παγινιλορ; Παραντοξαλ, νταρ αντεβαρατ!
Ιαρ Ρομανια τακε, ιν τιμπ κε ρομανιι – ντε λα τοατε οριζοντουριλε – σουφερα ακεαστα νεντρεπτατε στριγατοαρε λα κερ!
Κα Ρομανια α τακουτ ιν ντεκενιιλε ντε ντικτατουρα κομουνιστα, εστε ντε ιντελες: κομουνιστιι, νουμαι ντε ιντερεσελε νεαμουλουι ρομανεσκ νου εραου πρεοκουπατι…
Νταρ ασταζι, ντουπα πραμπουσιρεα τοταλιταρισμουλουι ροσου, τακερεα Ρομανιει νου μαι αρε νικι ω jουστιφικαρε! Οαρε, κε πουτεα Ρομανια μικα, α ρεγελουι Καρολ Ι – νου μαι ποατε Ρομανια κοντεμπορανα;
Ντακα λουκρουριλε σι-αρ φι ουρματ κουρσουλ νορμαλ, λουμεα ρομανεασκα ντιν Μπαλκανιι ανουλουι 1903, ντεκι ντε ακουμ μαι μπινε ντε 100 ντε ανι, αρ φι αjουνς ιν πρεζεντ ω ρεαλιτατε ρομανεασκα σουπερμπα σι ντε νεκλιντιτ!
Ιν σκχιμμπ, ιν ζιλελε νοαστρε, ντουπα ουν σεκολ ντε ινκονστιεντα νατιοναλα, πε ακελεασι μελεαγουρι σε στινγε μινντρα στιρπε α μακεντω-ρομανιλορ, ιν ινντιφερεντα κριμιναλα α μαι μαριλορ Στατουλουι Ρομαν! Πε καρε ιλ ακουζ ιν νουμελε ινβερσουνατελορ αρτικολε αλε κελουι μαι μαρε ποετ ρομαν, Μιχαι Εμινεσκου, κελ κε κριτικα βεχεμεντ γουβερνελε Ρομανιει μικι, ντιν βρεμεα σα, κινντ κχιαρ σε φακεα κεβα, σι νου πουτιν, πεντρου ασταζι ουιτατιι κου ντεσαβαρσιρε φρατι αι νοστρι ντε λα σουντ ντε Ντουναρε! Κα σι ντε λα τοατε οριζοντουριλε, αλ καρορ νουμαρ ντεπασεστε jουματατεα ποπουλατιει Ρομανιει ανουλουι 2000! Κε ρουσινε…!

ΜΙΧΑΙ ΕΜΙΝΕΣΚΟυ:
,,Νου εξιστα ουν στατ ιν Εουροπα οριενταλα, νου εξιστα ω ταρα ντε λα Αντριατικα πανα λα Μαρεα Νεαγρα καρε σα νου κουπρινζα μπουκατι ντε νατιοναλιτατεα νοαστρα. Ινκεπινντ ντε λα κιομπανιι ντιν Ιστρια, ντε λα μορλακιι ντιν Μποσνια σι Ερτεγοβινα, γασιμ πας κου πας φραγμεντελε ακεστει μαρι ουνιτατι ετνικε ιν μουντιι Αλμπανιει, ιν Μακεντονια σι Τεσαλια, ιν Πινντ κα σι ιν Μπαλκανι, ιν Σερμπια, ιν Μπουλγαρια, ιν Γρεκια σι πινα ντινκολω ντε Νιστρου, πινα απροαπε ντε Οντεσα σι ντε Κιεβ”.(,,Κουριερουλ ντε Ιασι”, 1 ντεκεμμπριε 1876,π. 3).
Κιτ πριβεστε λιμμπα μακεντω-ρομανιλορ: ,,ε αζι ουν αντεβαρ κουνοσκουτ ντε τοτι κα ε νουμαι ουν ντιαλεκτ αλ λιμμπει ντακω-ρομανε σι κα ν-αρε α φακε ντελοκ κου λιμμπιλε νεολατινε αλε Οκκιντεντουλουι…
Ατιτ ντιαλεκτουλ ντιν Ιστρια, κιτ σι κελ μακεντω-ρομαν σουντ βαριετατι α λιμμπει ντακω-ρομανε, κου μικι ντεοσεμπιρι φονολογικε σι κου μαρι σι χοταρατοαρε ασεμαναρι”(Τιμπουλ”, 27 αουγουστ 1882, π.1).

ΠΕΡΙΚΛΕ ΠΑΠΑΧΑΓΙ
ΣΑ ΝΟυ ΣΕ ΟυΙΤΕ!
Σα νου σε ουιτε
κα αρομανιι σουντ ουνιτι κου ντακω-ρομανιι
πριν λιμμπα, ντατινι, ομπικειουρι,
πριν βικισιτουντινιλε ασεμανατοαρε αλε τρεκουτουλουι φουρτουνος,
καρε νου ι-α πουτουτ ραπουνε κα πε αλτιι κε ρεσπιρα ακελασι αερ κα σι ει;
σα νου σε ουιτε κα ακεστι αρομανι
αου νεβόιε ντε αjουτορ,
ντε σακριφικιι ντιν παρτεα ρομανιλορ ντιν Ντακια!

,,ΙΣΤΟΡΙΚΙ” ΜΙΝΚΙΝΟΣΙ!
Λα Σαρουνα (Σαλονικ) σαου λα Ατενα (;) α απαρουτ ιν 1991 ω ασα-ζισα ,,Ιστοριε α βλαχιλορ”, αντικα α αρομανιλορ, σκρισα ντε Ι. Παπατανασε, κου ω ιντροντουκερε α προφ. ουνιβ. Ν.Κ. Μουτοπουλος. Ντιν κιτε στιμ, ατιτ αουτορουλ καρτιι, κιτ σι πρεφατατορουλ αρ φι αρομανι…
Ω καρτε ντεσπρε αρομανι νε ποατε μπουκουρα ορικινντ, νταρ νε ποατε σι ιντριστα, ορι κχιαρ ενερβα –κουμπλιτ, κινντ εστε ,,οπερα” νερουσινατα α ουνορ κοζι ντε τοπορ, ουσκατουρι ντε-αλε νοαστρε, φιινντκα ντιν νεφερικιρε… αβεμ σι ουσκατουρι πριντρε νόι! Νοουα καρτε ιντρα ιν κατεγορια ντιν ουρμα. Σι ιν κονσεκιντα νου πουτεα σα νου νε ενερβεζε, κουμπλιτ, κουμ αμ σπους. Φιινντκα εα νου σε αφλα πε ταριμουλ στιιντει, ασα κουμ ς-αρ κουβενι, κι πε ακελα αλ μινκιουνιι γροασε, γροσολανε –κουμ ς-ω μαι ντεφινιμ;
Πρεφατατορουλ ντε πιλντα (ντιταμαι προφ. ουνιβ. σι νεαπαρατ Ντρ.), σκριε φαρα α ροσι, προμπαμπιλ, κουμ κα βλαχιι (αρομανιι) αρ φι,,ω στραβεκχε ποπουλατιε λατινογλοσα, αουτεντικ ελενα, α Μακεντονιει νοαστρε”. Νταρ, ντλε. προφ. ουνιβ. Μουτοπουλος ε ντε-α ντρεπτουλ νεστιιντιφικ σι κχιαρ … καραγχιος ντε τοτ, κε σπουνετι ντομνια-βοαστρα! Ε ω κοντραντικτιε ιν τερμενι, κε ζικετι… Παι, ντακα βλαχιι σουντ ω ποπουλατιε λατινογλοσα (βορμπινντ ω λιμμπα ντε οριγινε λατινα), ατουνκι κουμ μαι ποτ φι ντε ελενι, σι ινκα …,,αουτεντικ ελενι”;
Ουιτε κουμ ισι γρεσεσκ ουνιι καριερα! Ντβς., ντε πιλντα, ντομνουλε προφ., ατι φι αβουτ μουλτ σουκκες πε σκενα, κα ακτορ κομικ… μαι αλες ιν φατα κοπιιλορ, α πρικχινντειλορ ντε λα Γραντινιτα ντε κοπιι! Λε-ατι φι σπου, μπουναοαρα:
– Ντραγιι μει, βόι στιτι ντε κε σε πουν γεαμουρι, αντικα φερεστρε κου γεαμουρι λα κασελε νοαστρε;”
– Νουουου…, νου στιμ! Β-αρ φι ρασπουνς μικουτιι.
– Κα σα νου ιντρε λουμινα ιν κασα! ατι φι εξπλικατ ντβς., ιν χοχοτελε ντε ρις αλε ακεστορα. Καρε κοπιι, ω ντατα α jουνσι ακασα, λε-αρ φι ποβεστιτ παριντιλορ κα Ι-α ντιστρατ μουλτ ντε τοτ ουν καραγχιος, κε λε-α σπους τοτ φελουλ ντε προστιι…
– Σι-αμ ρις κου ελ, σι ντε ελ, κου λακριμι!
Φιινντκα αντεβαρουριλρ σουντ σι λα μιντεα κοπιιλορ, ιν βρεμε κε, κιουντατ ντε τοτ, νου σι λα μιντεα ντβς., κιρ Μουτοπουλος1 Ντε-αια ζικεαμ κα μαι μπινε βα φακετι κομεντιαντ – σι νου βα γρεσατι καριερα ατιτ ντε λαμενταμπιλ…
Νταρ σα μαι ρεπροντουκεμ, ντιν ακεεασι ,,καρτε”, ντακα εα ποατε φι νουμιτα ασα!:
,,Βλαχιι σουντ ντεαλτφελ ω αουτεντικα σι νεντεσπαρτιτα παρτε α ποπορουλουι ετνικ”! (Σε βεντε κα ουνιι ιστορικι σουφερα ντε …,,αουτεντικιτατε” κου καπουλ σπαρτ σι μπαννταjατ κου γχιλιμελε!
Σι ινκα, μαι γλασουουιεστε … γλουμεατα καρτε: ,, Βλαχιι σουντ ουρμασιι νεαμουριλορ ελενικε ντιν Μακεντονια σι Επιρ”! Νταρ, ντομνουλε Παπατανασε, κουμ σα φιε ουρμασι αι νεαμουριλορ ελενικε, ντακα ζικετι νεγρου πε αλμπ κα σουντ βλαχι;!
Πρεκιζαμ, νε σπουνε ντλ. Εμιλ Λουνετα, ντε λα καρε αμ πριμιτ ακεστε εξτρασε ντιν νουμιτα καρτε, κα μακεντονενιι πρερομανι εραου τρακι πουρ σι σιμπλου, ιαρ ασα – ζισουλ ελενισμ αλ Μακεντονιει νου εστε ντεκιτ ω λεγενντα σαου ω ποβεστε ντε αντορμιτ κοπιιι.
Σινγουρουλ λουκρου μαι ακαταριι ντιν καρτε ντλουι Παπατανασε εστε ρεπροντουκερεα, ιν λιμμπα γρεακα, α ουνουι ντοκουμεντ ιν λιμμπα λατινα: ,,Μοσκχοπολις, ουρμπς αμπλισσιμα”. Ιν ρεστ – νουμαι μινκιουνι, ντενατουραρι νερουσινατε, γογοσι ελενω-πατριοταρντε, κε σταου μπινε ουνορ ρενεγατι ντε νεαμ!
Πεντρου αστφελ ντε… ,, πατρι-χοτι”, εξιστα σι πρεκεντεντε, κα σα αβεμ ντε κε νε ρουσινα, κα αρομανι. Ουνουλ ντιντρε ει εστε καλουγαρουλ Κοσμα, κελ ντε τριστα αμιντιρε, καρε ουμμπλα πριν σατελε αρομανιλορ ντιν Γρεκια σεκολουλουι αλ ΞΒΙΙΙ-λεα, σπρε α-ι κονβερτι πε κονσανγενιι σαι λα ελενισμ, ντεσι ελ ινσουσι ερα αρομαν! Ιατα κε σκριε ντεσπρε ακεστ ,,καλουγαρ” ντλ. Αλεξ Κ. Χαγιγακχι, ]ν ,,Τ’Ασπροποταμος Πινντου” (Ατενα, π. 164): ,,Ασανταρ παριντελε Κοσμα, βορμπινντ ιν σατελε αρομανιλορ, σταρουια σα σε ντεσκχιντα ακολω σκολι – γρεκεστι, μπινειτελες! Ντουπα καρε εξπλικα Σφιντα Εβανγχελιε σι λε κερεα κρεντινκιοσιλορ ορτοντοκσι σα παρασεασκα <>, αλτμιντερι αμενιντινντ κου αφουρισενια (εξκομουνικαρεα ντιν μπισερικα κρεστινα ορτοντοξα). Ντεκι σα νου σε βορμπεασκα ιν ακεα λιμμπα, κι ντοαρ ιν λιμμπα Εβανγχιελιει (κεα γρεακα)! Πε ατουνκι, σατελε ντε αρομανι – Μουτιαρα, Τιφοσελι, Καμναι, Καλογριανι σι Βανκουλια παρασεσκ ντιαλεκτουλ βλαχ, κονφορμινντου-σε <> καλουγαρουλουι Κοσμα, ινντιβιντ αλουνγατ ντιν Ταρα Ρομινεασκα πεντρου προζελιτισμ ελενικ. Αλουνγατ σι κιομαγιτ! Πατριαρχια κονσταντινοπολιτανα (γρεακα!) Ι-α τρεκουτ ινσα, ντρεπτ ρεπαρατιε, ιν ρινντουλ σφιντιλορ…!”
Πινα σι ντλουι προφ. Σ. Λιακου, αντεπτ σι ελ αλ στουπιντει τεοριι ποτριβιτ καρεια αρομανιι αρ φι γρεκι – ντεσι βορμπεσκ ουν ντιαλεκτ ρομανεσκ! – ιι ρεπουνγα ακεστ καλουγαρ Κοσμα, “σφιντιτουλ”, σκριινντ ντεσπρε …νε-κουβιοσια-σα:
,, Αρματολιι ντιν Πισουντερι ν-αου περμις λουι Κοσμα σα πρεντικε σι λ-αου σκος ντιν ρεγιουνεα λορ, κου ρεκομανντατια σα νου-λ μαι βαντα πε ακολω!”
Ασανταρ, ιουμπιτι κιτιτορι, ντε κε σα νε μαι μιραμ κα σε σκριου αζι πριν φόιλε γρεκεστι φελ ντε φελ ντε προστιι, κου πριβιρε λα αρομανι!; Ντοαρ σε στιε κα… κε ναστε ντιν πισικα – σοαρεκι μανινκα! Ιν ντεφινιτιβ, εμουλιι καλουγαρουλουι Κοσμα ρεσπεκτα σι κοντινουα… τραντιτια! Νουμαι κα…χαλαλ ,,τραντιτιε”!!

ΚΧΕΣΤΙΟυΝΕΑ ΑΡΟΜΑΝΑ (“Ντιε Αρομουνισκχε Φραγε”) ντε ΜΑΞ ΝτΕΜΕΤΕΡ ΠΕΙΦΟυΣΣ
,,Λιμμπα αρομανιλορ εστε, στρουκτουραλ – ιντεντικα κου ντακορομανα”
Ντακα λα μπογατα μπιμπλιογραφιε α καρτιι ς-αρ φι ανταουγατ σι ουν Ινντεξ αλ ματεριιλορ, νουμελορ, εβενιμεντελορ κονσεμνατε αικι, ατουνκι καρτεα προφεσορουλουι Μ.Ντ. Πειφουσς απροαπε κα αρ φι καπατατ ω φουνκτιε ντε ντικτιοναρ αρομανιστικ, ντε κονσουλτατ σι ρεκονσουλτατ ραπιντ ορι ντε κατε ορι ς-αρ ντορι ρεαμιντιτ ουν μομεντ σαου αλτουλ ντιν ζμπουκιουματα βιατα σι ιστορικ α ακεστει ετνιι ρομανεστι σουντντουναρενε.
Τρεμπιουε σα μαρτουρισεσκ ινσα κα περσοναλ μ-α ιντερεσατ, μαι κου σεαμα, ιν Κχεστιουνεα Αρομανα α Ντλουι Πειφουσς, ιντερπρεταρεα σα, κα ετνιε, α αρομανιλορ. Αρομανιι σουντ, ιν βιζιουνεα ακεστουι ερουντιτ σι ομπιεκτιβ ιστορικ, τοτ ρομανι σι νου ουν αλτ ποπορ νεορομανικ, φιρεστε –ντεζβολτατ ιν κονντιτιι ντεοσεμπιτε ντε αλε φρατιλορ ντε λα νορντ ντε Ντουναρε. Εστε σι μοτιβουλ πεντρου καρε αμ ντεσπρινς ντιν καρτε σα, κα μοττω, προποζιτια προφεσορουλουι, πε καρε αμ ασεζατ-ω, ιν κχιπ ντε ντεφινιτιε, σουμπ τιτλουλ ινσεμναριλορ νοαστρε ντε φατα. Φιινντκα, ιντρ-αντεβαρ, “λιμμπα αρομανιλορ εστε, στρουκτουραλ, ιντεντικα κου ντακορομανα”. Σι αμ ζικε νόι , ιν κοντινουαρε, ρεπροντουκινντ ω αλτα λαπινταρα φορμουλαρε α ντομνιει-σαλε, απλικαμπιλα κελορ κε βαντ ιν αρομανι ουν ποπορ ντεοσεμπιτ φατα ντε ποπορουλ ρομαν ιν ανσαμμπλουλ λουι, κα ακεστι ντομνι φακ ω αφιρματιε αμπεραντα, νεσουστινουτα ντε νιμικ – ,,ντακα νου ντιν λιψα ντε μπουνα-κρεντιντα, ατουνκι ντιν τοταλα νεκουνοαστερε α φαπτελορ”.
Ντε αλτμιντερι, ορι ντε κιτε ορι ς-αου πομενιτ ιντρ-ουν μεντιου ντακορομαν (βεζι, ουν Ροjα, ουν Μπόιαγι, σαου πουρ σι σιμπλου ουν στουντεντ αρομαν ντιν πενινσουλα Μπαλκανικα, βενιτ ιν Ρομανια σι ασκουλτανντινντου-ι πε ντακορομανι βορμπινντ, ακεστ μεντιου, φαρα εξεπτιε σε ποατε σπουνε, “α ντεσκχις οκχιι αρομανιλορ ασουπρα φαπτουλουι κα ποπορουλ λορ φακε παρτε ντιντρ-ουν ιντρεγ μουλτ μαι μαρε ντεκιτ σε πουτεα βεντεα ντιν Μακεντονια, ανουμε ντιν ποπορουλ
Ιοαν Κολεττι καρε, πομενινντου-σε ιν φατα ρεαλιτατι ρομανεστι (φαρσεροτιι αρ ζικε: ραμανεστι), αου στριγατ πουρ σι σιμπλου: “Σι εου χιου αρμαν!” αντικα ρομαν.
Ντεαλτφελ, Δ. Καπινταν σπουσεσε σι ελ, μαι ντεμουλτ κα ιντρε ντακορομανα σι αρομανα εστε νου ντοαρ ω ασεμαναρε, κι ω ιντεντιτατε, σι νου γρεσεα κιτουσι ντε πουτιν.
Κιτ πριβεστε “σολουτιοναρεα προμπλεμει, ατιτ ντε βιου ντισκουτατα ασταζι, ντακα αρομανιι ντιν ρομανια σουντ ω μινοριτατε ετνικα/ νατιοναλα σαου νου” πρεκιζεαζα ινβατατουλ ιστορικ, – “σλουjιτοριι λουι Κλιω νου ποτ κοντριμπουι αλτφελ ντεκατ πριν απελουλ λα jουντεκατα ρατιοναλα: νου εξιστα κριτεριι στιιντιφικε πεντρου ντετερμιναρεα νατιοναλιτατιι κουιβα ιν αφαρα προπριει σαλε κονστιιντε!”
Αικι σε πουν ινσα ντοουα κχεστιουνι, τοτουσι, μουλτ στιματε ντομνουλε προφεσορ Πειφουσς. Μαι ιντιι, νου πουτινα λουμε, νεαβινντ ακκες λα ινφορματιε, κουλτουρα, μπουνα ινστρουκτιε ιν γενεραλ, – ορι νου-σι πουνε προμπλεμα ιν γενεραλ, ορι ν-ω ποατε ρεζολβα σινγουρα. Ντεσι, οαμενιι ντε μπουνα-κρεντιντα, κχιαρ νεινστρουιτι (ασεμενεα αμιντιτουλουι μαι σους αρχιμανντριτ Αβερκχιε ντε λα Μουντελε Αδος), ισι ιντουιεσκ ουσορ οριγινεα λορ νατιοναλα κομουνα κου ντακορομανιι, κινντ σε αφλα φατα ιν φατα… Ντιν ακεστ ουνγχι, ω μπατρινα αρομανα κεντεναρα, ιντρεμπατα ντε μινε κινντβα, λα Μπουκουρεστι, ιν ανιι στουντεντιει μελε, πριν 1950: Ντι τι μιλετι εστι τινι, μαιε; (ντε κε νατιε εστι του, μαμαιε;), μι-α ρασπουνς, ρεβολτατα: – Κουμ μι ιντρεγχι αχταρι λουκρου!; Ραμανα χιου, τι αλττιβα βρει ς-χιου ; Κα τουρκα νου εσκου!…
Ντεκι, εου ας ζικε, τρεκανντ λα α ντοουα κχεστιουνε, κα οαμενιι ντε μπουνα-κρεντιντα στιου ντε κε νατιουνε τιν, ετνικ βορμπινντ, ντακα τραιεσκ ουν τιμπ, φιε σι ορικιτ ντε πουτιν, ιντρε ντακορομανι. Κε νε φακεμ ινσα κου κει ντε ρεα-κρεντιντα; Καρε, σι ει στιου κα σουντ ρομανι, νταρ ανουμιτε ιντερεσε μεσκχινε ιι φακ σα νου-σι ρεκουνοασκα ετνια, απαρτενεντα λα ετνια ρομανεασκα! Κα ντε πιλντα ανουμιτι λινγβιστι κχιαρ, αρομανι ντιν Γρεκια, καρε αφιρμα σους σι ταρε κα σουντ ,,γρεκι, καρε βορμπεσκ ρομανεστε”! Οφικιαλιι γρεκι ντε φαπτ, καρε νου ρεκουνοσκ εξιστεντα μινοριτατιλορ ιν ταρα λορ ιν γενεραλ, ιι νουμεσκ πε αρομανι…,,γρεκι, καρε βορμπεσκ ουν ντιαλεκτ μαι κιουντατ1!” Μπουλγαριι, αλμπανεζιι ντε αικι, βορ φι ντεκι σι ει τοτ γρεκι, βορμπινντ νιστε ντιαλεκτε…κιουντατε!; Ασανταρ, εου ν-ας ζικε κα νου εξιστα κριτεριι στιιντιφικε πεντρου ντετερμιναρεα νατιοναλιτατιι κουιβα, – σι αικι μα ντεσπαρτ κου ρεσπεκτ ντε ντουμνεαβοαστρα, ντομνουλε Πειφουσς, ινβοκινντου-βα κχιαρ πε Ντβς., καρε σπουνετι, αμπσολουτ λιμπεντε, κα λιμμπιλε αου ω στρουκτουρα ρεκογνοσκιμπιλα, κε νου ποατε ινσελα. Ντε πιλντα: ,,Σπεαλα-τι πρι μινι, κα Πιλατ ντιν Ποντ!” Ακεαστα προποζιτιε, ντοαρ πεντρου ινσι ντε ρεακρεντιντα, ορι πεντρου ιγνοραντι νου εστε λιμμπα ρομανεασκα. Φιινντκα λιμμπα γρεακα νου ε, σι νικι μακαρ ιταλιανα, φρανκεζα, σπανιολα, πορτουγχεζα, καταλανα, ρετορομανα ετκ., νου εστε. Ντεκι αρομανιι σουντ, ινντισκουταμπιλ ρομανι, κα σι κειλαλτι ρομανι μπαλκανικι – μεγλενορομανιι σι ιστρορομανιι, ρομανιι τιμοκενι ετκ. Σι σκολιλε λορ, πριν ουρμαρε, νου ποτ φι ντεκιτ ρομανεστι, ασα κουμ λε-αου σι ντεσκχις ιν μπαλκανι ιναιντασιι νοστρι, ιν σεκολουλ τρεκουτ, ντουπα 1865. Σι ασα κουμ προκεντεαζα ντεαλτφελ τοτι βορμπιτοριι ντε ντιαλεκτε ντιν λουμε, καρε σε ινστρουιεσκ, φιρεστε, ιν λιμμπα νατιοναλα, ντεσι ισι ιουμπεσκ, νεντεσμιντιτ, σι βορμπιρεα λορ λοκαλα, ντιαλεκταλα. Ντε αλτμιντερι, κχιαρ ντε αρ ντορι-ω, νου ς-αρ πουτεα ινστρουι, κουλτιβα ιν ντιαλεκτ. Σασιι σι σβαμπιι ντιν ρομανια νου αου ινβατατ νικιοντατα ιν ντιαλεκτελε λορ ντιν Αρντεαλ σι Μπανατ, ντεστουλ ντε ντεπαρτατε ντε λιμμπα γερμανα ντιν Γερμανια, κι ιν λιμμπα ματκα, βορμπιτα λα Μπερλιν.
Ιντορκινντου-μα λα αρομανιι ντε μπουνα-κρεντιντα, νταρ νεινστρουιτι, λιψιτι ντε ινφορματια νεκεσαρα, ακεστια, κα σα-λ κιτεζ πε σαβαντουλ λινγβιστ ρομαν Εουγεν Κοσεριου, ντε λα Ουνιβερσιτατεα ντιν Τουμπινγεν, ποτ σουστινε κα σουντ ουν αλτ ποπορ, φιινντκα νου στιου κα λιμμπα λορ σε βορμπεστε σι ιν αλτε παρτι ντεκιτ ιν Γρεκια, Αλμπανια, Μακεντονια… Ντακα αρ στι, μαι ιντιι ς-αρ μιρα, σι απόι σι-αρ ντα σεαμα κα σουντ ντε ακελασι νεαμ κου τοτι ρομανιι.
Ρεβενινντ ακουμ λα Κχεστιουνεα Αρομανεασκα, νου ποτ σα νου-ι μουλτουμεσκ φιερμπιντε αουτορουλουι καρτιι, πεντρου νταρουλ πε καρε νι-λ φακεα, ινκα ντιν τινερετε, κινντ α πουμπλικατ-ω πεντρου πριμα νταρα, ιν λιμμπα γερμανα, ιν 1971. Σι νου ποτ σα νου-μι εξπριμ μιραρεα κα εξκελεντα σα λουκραρε α τρεμπουιτ σα αστεπτε απροαπε ουν σφερτ ντε σεκολ πεντρου α φι, ιν σφιρσιτ, τραντουσα σι ιν ρομανεστε! Νταρ κε σα μαι σπουν ντε λουκραρεα καπιταλα, α λουι Γουσταβ Wειγανντ, ντε λα σφιρσιτουλ σεκολουλουι αλ ΞΙΞ-λεα, Ντιε Αρομουνεν, νικι ασταζι τραντουσα; Ινερτιι κε νε κοστα ατιτ ντε μουλτ! ( Ιν γραι αρομαν ντε Χριστου Κανντροβεανου)

ΖΑΧΟυ ΠΑΝΑ
ΛΙΜΜπΑ ΣΑΟυ ΝτΙΑΛΕΚΤ;
Λα 9 Μαι 1905, Σουλτανουλ Τουρκιει, Αμπντουλ Χαμιντ αλ ΙΙ-λεα α προμουλγατ Ιραντεαουα (Ντεκρετουλ) πριν καρε σε ρεκουνοστεα σι σε περμιτεα κονστιτουιρεα κομουνοτατιλορ αρομανε, ιν καντρουλ ιμπεριουλουι οτομαν. Ακεστ ακτ – πριμουλ ντε ακεστ φελ ντιν ιστορια μοντερνα – βενεα κα ουρμαρε α πρεσιουνιλορ Ρομανιει πε λινγα Κονσταντινοπολ, ντουπα κε Ρομανια ισι ντομπινντισε ινντεπενντεντα ντε Στατ.
Ινκα ντιν 1897, μινιστρουλ ρομαν λα Ιστανμπουλ, Τραννταφιρ Γιουβαρα, ιμπρεουνα κου μινιστρουλ Jουστιτιει, Γ. Γιουβαρα, φιινντ πριμιτι ιν αουντιεντα ντε σουλταν, καουτινντ σα σταμπιλεασκα ρελατιι ντε κολαμποραρε κου Τουρκια, ντουπα οφερτελε φακουτε ακεστεια ντε κατρε Ρομανια, αου σολικιτατ Πορτιι ντισκουταρεα α πατρου κχεστιουνι, ντιν καρε πριμα ερα ,,Προμπλεμα Μιτροπολιει Ρομανε πεντρου βλαχιι μπαλκανικι”; νταρ ακεαστα κερερε νου ς-α πουτουτ ρεαλιζα, ντιν καουζα ιντριγιλορ γρεκεστι σι αλε Πατριαρχιει ντε λα Κονσταντινοπολ.
Ντουπα ντεκλανσαρεα ραζμπόιουλουι ντιντρε Τουρκια σι Γρεκια ινσα, ντιν 1897, μαρελε βιζιρ ι-α ντεκλαρατ λουι Τρ. Γιουβαρα κα ντακα Ρομανια βα ινκχεια ουν τρατατ ντε αλιαντα κου Τουρκια, προμπλεμα επισκοπατουλουι αρομαν σε βα ρεζολβα. Κονντιτιιλε πολιτικε εραου ινσα ντεστουλ ντε κομπλικατε σι Ρομανια νου ς-α χαζαρντατ λα ουν ασεμενεα ακτ.
Τρεκεμ πεστε τοατε jοκουριλε πολιτικε αλε Μαριλορ Πουτερι σι αλε στατελορ ντιν Μπαλκανι, σι σα ρεβενιμ λα Ιραντεαουα ντιν 1905. τεξτουλ ακεστουι ακτ α φοστ πουμπλικατ ιν ,,Λε Κοουρριερ ντες Μπαλκανς”, Ανουλ ΙΙ, Νρ. 39 ντιν 1905, ντουπα κουμ ουρμεαζα:
,,Μαjεστατεα Σα ιμπεριαλα Σουλτανουλ, καρε ιν σεντιμεντελε Σαλε ντε ιναλτα ντρεπτατε σι σολικιτουντινε πατερνα πεντρου ποποαρελε σαλε, ισι ιντινντε μπινεφακεριλε σι φαβορουριλε σαλε κατρε τοτι σουπουσιι Σαι φιντελι, φαρα ντιστινκτιε ντε ρασα σι νικι ντε ρελιγιε, λουινντ ιν κονσιντεραρε κερεριλε ντεπουσε ιν ουρμα λα πικιοαρελε τρονουλουι Ιμπεριαλ ντε κατρε σουπουσιι σαι ρομανι, α μπινεβόιτ σα ορντονε κα ιν βιρτουτεα ντρεπτουριλορ κιβιλε σα σε μπουκουρε ντε ακελεασι ντρεπτουρι σι τιτλου, κα σι κειλαλτι σουπουσι νεμουσουλμανι, ιαρ κομουνιτατεα λορ σα-σι ντεσεμνεζι πριμαρι, κονφορμ ρεγλεμενταριι ιν βιγοαρε, σι μεμμπριι ρομανι σα φιε αντμισι εγαλι ιν κονσιλιιλε αντμινιστρατιβε ιαρ φακιλιτατιλε σα φιε ακορντατε ντε κατρε ινσταντελε ιμπεριαλε προφεσοριλορ ανγαjατι ντε ανουμιτε κομιτετε πεντρου ινσπεκταρεα σι ινντεπλινιρεα φορμαλιτατιλορ ντικτατε ντε λεγιλε Ιμπεριουλουι πεντρου ντεσκχιντερεα ντε νόι σταμπιλιμεντε σκολαρε.”
Ντε ρεμαρκατ κα τουρκιι ιι νουμεαου πε αρομανιι ντιν ιμπεριου ρομανι, ασα κουμ απαρε ντιν τεξτουλ Ιραντελει.
Φαπτουλ κα ρομανια α σπριjινιτ ντεζβολταρεα κουλτουραλα α ελεμεντουλουι αρομαν ντιν Πενινσουλα Μπαλκανικα α ιριτατ ατιτ πε γρεκιι ντιν Ατενα, κιτ σι Πατριαρχια ντε λα Κονσταντινοπολ. Κονφλικτουλ κου Ρομανια αγραβινντου-σε ντουπα προμουλγαρεα Ιραντελει, γουβερνουλ ρομαν α ρουπτ ρελατιιλε ντιπλοματικε κου Γρεκια τιμπ ντε σασε ανι, πινα ιν 1911.
Μπρουταλουλ αμεστεκ αλ Πατριαρχιει ντε λα Κονσταντινοπολ ιν πολιτικα σι μαι αλες ουρα ιμποτριβα κουλτουριι ιν λιμμπα λορ α αρομανιλορ, νου ερα ω νοουτατε. Πατριαρχουλ εκουμενικ Νεοφιτ Ντουκα α τριμις ω σκρισοαρε κατρε τοατε μπισερικιλε ντε σουμπ ασκουλταρεα σα, ντιν καρε κιταμ: Αφλου κα σε ρασπανντεστε καρτεα ουνουι ρατακιτ αλ μπισερικιι, α ουνουι οαρεκαρε Μπόιαγι. Τιντα ακεστουια εστε ντε α κομμπατε λιμμπα γρεακα ντιν αουζουλ κρεντινκιοσιλορ. Κομουνικατι αφουρισενια νοαστρα λα τοτι.” Β. Ντιαμανντι, Ρομανιι ντιν Πενινσουλα Μπαλκανικα, π. 103). Καρτεα κου πρικινα ερα ω Γραματικα, πουμπλικατα ιν 1812, λα Βιενα, ντε λα Μιχαιλ Γ. Μπόιαγι, ιντιτουλατα: Ρομανισκχε οντερ Μακεντω-Wλακχισκχε Σπρακχλεχρε.
Ουν αλτ ,,αποστολ αλ ελενισμουλουι”, μαρε πριγονιτορ αλ αρομανιλορ, Κοσμας Ετολιανουλ, α φοστ κανονιζατ πεντρου ακεστ μεριτ λα 10 απριλιε 1961, κα ,,Σφιντ ουνιβερσαλ αλ Ορτοντοξιει”.
Εστε λουνγα πριγοανα-γενοκιντ, απλικατα ντε ελενισμ αρομανιλορ, νταρ ακεστα αστε ρολουλ ιστορικιλορ, σα ω σκοατα λα ιβεαλα. Ντακα τοτουσι αμ κιτατ κατεβα εξεμπλε, πε καρε λε-αμ αντους λα κουνοστιντα πουμπλικα, φαπτουλ νου εστε ω πρεμιερα σα σε ντατοραστε ακτιουνιι ιντρεπρινσε ντε ουνιι ρενεγατι αι αρομανιλορ ντιν Γρεκια, κιτ σι ντιν αλτε ταρι – ντιν πακατε σι ντιν Ρομινια – καρε νεστιινντ σαου νετινινντ σεαμα κα εξιστα ω ντισκιπλινα στιιντιφικα, νουμιτα Ιστοριε, καρε κονσεμνεαζα ντατελε τρεκεριι πριν λουμε α ινντιβιζιλορ σι ποποαρελορ, σι ορικιτ ντε τενντεντιοασε σουντ αουτοεβαλουαριλε σουμπιεκτιβε, ακεαστα στιιντα λε κορεκτεαζα ιν τιμπ, σταμπιλινντ αντεβαρουλ.
Φαλσιι παλικαρι – ντεσκενντεντι ντιν σπιτα γινντιριι γεν Ρολλερ – αου τερμινατ κου τρακορομινισμουλ λατινιτατιι ντιν Μπαλκανι, ντεβενινντ πεστε νοαπτε γρεκι πουρι ντε λα Ατενα, μαι πουρι κχιαρ ντεκιτ γρεκουλ ντιν ανεκντοτα, γρεκουλ – γρεκ αντεβαρατ, ελ σε ραντε πε ουσκατ; σι κουμ ασα γρεκι κουρατι νου γασεστι νικι λα Ατενα, ς-αου αουτοντεσκοπεριτ ουνιι ιν Ρομανια…
Αρ φι ριντικολ σι ινεφικιεντ σα μεντινεμ ουν ντιαλογ κου ει! Προμπλεμα γραβα απαρουτα ιν ουλτιμα ντεκαντα – ντε κινντ καουζα αρομινιλορ εστε ω λιμμπα ντιφεριτα ντε λιμμπα ρομανα, σαου εστε ουν ντιαλεκτ αλ ει.
Τοατε στουντιιλε λινγβιστικε ατεστατε ντε Ακαντεμια Ρομανα – σι ινσουσιρε ντε φορουριλε λινγβιστικε ιντερνατιοναλε – αου σταμπιλιτ κα βορμπιρεα αρομανιλορ σαου μακεντω-ρομανιλορ εστε ουν ντιαλεκτ αλ λιμμπιι ρομανε, αλ ντόιλεα κα ιμπορταντα, ντουπα ντιαλεκτουλ ντακω-ρομαν, πε στρουκτουρα καρουια ς-α φορματ λιμμπα ρομανα, μοερνα σταννταρντ – σι ιναιντεα ντιαλεκτελορ μεγλενω-ρομιν σι ιστρω-ρομαν.
Κονφρατι ντε-αι νοστρι, μαι οργολιοσι σι μαι τεμπεραμενταλι, ποατε κα ιν μπουνα παρτε ντεζαμαγιτι ντε αμπανντοναρεα απροαπε τοταλα ντιν παρτε Ρομανιει α αρομανιλορ ντουπα κελ ντε αλ ντόιλεα ραζμπόι μονντιαλ, μιλιτεαζα ακουμ ακτιβ σι καμ… ντουπα ουρεκχε, πεντρου ιντεεα κα γραιουλ αρομαν σα φιε κονσιντερατ λιμμπα σι νου ντιαλεκτ. Κχιαρ αου απαρουτ ιν ακεστ σενς πουμπλικατιι νόι, σι κε εστε μαι γραβ, ς-α τρεκουτ λα ουν μπριγαννταj κουλτουραλ, ω πιρατεριε λιτεραρα κα ιν κοντρου!
Νου εστε αντμις σα σε πουμπλικε οπερελε ουνορ ακαντεμικιενι, ποετι, οαμενι ντε κουλτουρα κε ν μαι σουντ ιν βιατα, ιντρ-ω γραφιε μουτιλατα, κου καρε κει ντεκεντατι ν-αρ φι φοστ νικιοντατα ντε ακορντ. Σουντ ντρεπτουρι ντε αουτορ, ιαρ Ακαντεμια Ρομανα αρ φι πριμα καρε σα κεαρα ρεσπεκταεα λορ.
Κιτ πριβεστε αμπανντοναρεα αρομανιλορ – κα ντε αλτφελ α τουτουρορ ρομανιλορ ντιν jουρουλ Ρομανιει, πεστε 10 μιλιοανε – ντε κατρε πολιτικα εξτερνα α Ρομανιει, τρεμπουιε τινουτ σεαμα ντε φαπτουλ κα Ρομανια, ντουπα οκουπατια ρουσεασκα ντι 1944, ς-α αφλατ ιν καπιτουλαρε τοταλι σι νεκονντιτιονατα φατα ντε κολοσουλ κομουνιστ ντιν Ρασαριτ σι α τρεκουτ λα ντιστρουγερεα προπριει κουλτουρι σι σπιριτουαλιτατι, σουμπ ενουντουλ νειερτατορ αλ Μοσκοβει.
Λιμμπα ρομανα εστε ασταζι κα ω ινσουλα ιζολατα, ασαλτατα ντε βαλουριλε τουτουρορ ουραγανελορ πολιτικε κοντεμπορανε: βαλουλ λιμμπιι μολντοβενεστι”, βαλουλ ,,λιμμπιι Μπουκοβινει ντε νορντ”, ουνντε ς-α ντεκρετατ σκριερεα λιμμπιι ρομανε ιν καρακτερε κιριλικε, σι κουμ… βαλουλ σεμιντοκτ καρε βρεα σα σε κχεμε ,,λιμμπα αρομανα”.
Ακεστα εστε ουν πριμ ασπεκτ αλ προμπλεμει. Αλ ντόιλεα ασπεκτ, ιγνορατ ντε κει κε σουντ ντεπαρτε ντε ντομενιουλ σι λεγιλε λινγβιστικιι, εστε ακελα κα γραιουλ αρομαν ελ ινσουσι εστε νεομογεν, νου εστε ινκα μπινεντεφινιτ. Παστρατ οραλ πινα ιν σεκολουλ τρεκουτ, κουλεγατοριι ντε φολκλορ σι λιτερατουρα ποπουλαρα αρομανα ς-αου ιζμπιτ ντε γρεουτατι ντατοριτα εβολουτιει ντιαλεκτουλουι ντε λα ουν γρουπ λα αλτουλ ντε βορμπιτορι αι λουι. Ντιν ομπσερβατιιλε περσοναλε, αμ γασιτ ουρματοαρελε ντεοσεμπιρι ιντρε γρουπουλ φαρσεροτ σι γρουπουλ γραμουστεαν: φαρσιροτιι νου αου ιν βορμπιρε λορ λοκαλα ι (α), ντε προβενιεντα σλαβα, ιν τιμπ κε εα αμπουνντα λα γραμοστενι, ινλοκουινντ ιν μαρε παρτε βοκαλα α, ιντρεμπουιντατα ντε φαρσεροτι. Ιατα, εξεμπλε, λα φαρσεροτι: μανι, πανι, σαμμπατα, ντουμανικα, φρανντζα, μακαρι, φουγα, κασα, χοαρα, ετκ. Λα γρομστενι, ακελεασι βοκαμπουλε, προνουντατε κου τ: μινι, πτνι, σιμμπιτι, ντουμινικι, φρινντζι, φουγι, κασι, χοαρι ετκ.
Λα φαρσεροτι νου εξιστα ντεκιτ μουλτ ραρ α προτετικ, απροαπε γενεραλιζατ λα γραμοστενι: ραμαν, ρος, ραου, λαρι, λαννταρουσι, ναμουζι ετκ.
Λα γραμοστενι ε μουλτ μαι φρεκβεντ α προτετικ: αρμαν, αρος, αραου, αλαρι (σπαλαρε), αλινντιρουσι, ανιμουζι…
Λα φαρσεροτι, κινντ ιν μιjλοκουλ κουβιντουλουι σε ιντιλνεσκ ντοουα κονσοανε, ουνα καντε, ιν τιμπ κε λα γραμοστενι σε μεντινε. Εξ.: ιαρ – ιαρνα, καρα – καρνι, βαρ – βιρνου, αχατ – αχιντου ετκ.
Φαρσορετιι παστρεαζα βοκαλελε ιν ιντεριορουλ κουβιντουλουι, γραμοστενιι λε ελιμινα: φικιορ – φκιορ, κικιορ – κιορ, ουσατ – μσατ, σουτατ – τουτιτ, στιτ.
Κορεκταρεα λιτεραρα α τουτουρορ ακεστορ ντιφερεντε σε ποατε φακε απελινντ λα λιμμπα ρομανα λιτεραρα/σταννταρ, καρε εστε ντακω-ρομανα εβολουατα πε μπαζα στουντιιλορ λινγβιστικε.
Νου μαι ινσιστ ασουπρα ουνορ παρτικουλαριτατι ντιαλεκταλε, καρε ν-αου ντισπαρουτ νικι ντιν γραιουριλε λιμμπιι ντακω-ρομανε, κουμ σουντ ρεγιοναλισμελε: κχεατρα-πιατρα, κχικιορ-πικιορ (κικιορ, ιν αρομ.), κχεπτ-πιεπτ, αιου (αλ’ιου, ιν αρομ.) – ουστουρόι ετκ.
Σουντεμ λα ινκεπουτ ντε κρισταλιζαρε α ουνιτατιι ντιαλεκτουλουι αρομαν σπρε λιμμπα κουλτα ρομανεασκα. Ποπουλαρα σαου κουλτα, βορμπιτα σαου σκρισα, λιτερατουρα ντιαλεκταλα αρομανα α εβολουατ ιν ουλτιμουλ σεκολ ιν ποεζιε σι προζα, νταρ ντινκολω ντε ακεστ πραγ, ντιαλεκτουλ ντεβινε νεπουτινκιος, πεντρου κα νικιοντατα ουν ντιαλεκτ νου ποατε ντεβενι ω αλτα λιμμπα, ντινκολω ντε ματρικεα λιμμπιι κομουνε, ντε καρε απαρτινε.
Νου πουτεμ βορμπι ντε ντισκιπλινε στιιντιφικε ιν αρομανα. Εστε ριντικολ σα κρεντεμ κα πουτεμ αβεα στουντιι ντε κχιμιε, ματεματικα, μεντικινα, μεκανικα, μπιολογιε σαου φιζικα ιν ,,αρομανα”. Ορικε ινκερκαρε ντε ακεστ γεν εστε σορτιτα εσεκουλουι, εα ντεβενινντ καρικατουραλα, ασα κουμ σε ντοβεντεστε ω ρεκεντα πουμπλικαρε α ουνουι ,,Αμπετσενταρ Αρμανεσκου”, ουνντε σε φουρα ντιν λιμμπα ρομανα σι σε στιλκεσκ κουβιντελε, ντοαρ-ντοαρ σα νου σεμενε α…ρομανεστι! Ντε κε ,,Αμπετσενταρ”; Κα σα σουνε κα ιν Μακεντονια-Σκοπιε σι α …αλφαμπετουλ ντιν Φρειμπουργ; Αμπετενταρ προνουντα σλαβω-μπουλγαριι, σλαβιι ιν γενεραλ, σι αρομανιι ντιν Μακεντονια, νταρ νου σι κει ντιν Αλμπανια, Γρεκια, καρε κε τρεμπουιε σα φακα; Σα αντοπτε προνουντιι αλμπανεζε σι γρεκεστι, ποατε σι αλφαμπετελε ρεσπεκτιβε;
Τενντιντα αουτοριλορ ,,αμπετσενταρουλουι” σεμναλατ, φεροκε αντι-ρομανεασκα, στουπιντα αντιρομανεασκα βισκεραλ, μεργε ατιτ ντε ντεπαρτε, ινκιτ αουτοριι λουι σουντ ιν σταρε σα σαμποτεζε ιντρεαγα εντουκατιε μοραλα κχιαρ α κοπιιλορ. Αγραματι ντε-α ντρεπτουλ, αουτοριι ασα-ζισουλουι αμπετσενταρ ιγνορεαζα ινσασι κουλτουρα ουνιβερσαλα ντε σοργιντε λατινα. Πριμα καρτε ντε ινβαταμιντ αρε λα μπαζα πριμελε τρει λιτερε λατινε αλε αλφαμπετουλουι, α, μπ, κ. Τοατε ντικτιοναρελε σι ενκικλοπεντιιλε σουντ αρανjατε πε πρινκιπιουλ αλφαμπετουλουι λαιιν. Ατουνκι, ντε ουνντε αου σκος ακεστι ,,αουτορι” ορντινεα λιτερελορ λατινε α, μπ, τς ; Κουμ βορ καουτα ιν ντικτιοναρε βιιτοριι ελεβι; Ακουμ κιρκα 100 ντε ανι απαρεα λα Μπουκουρεστι πριμουλ Αμπεκενταρ Μακεντω-Ρομαν, πεντρου σκολιλε ντιν Μακεντονια! ,,Ρεφορματοριι” γερμανω-σλαβω-γρεκι αι σκριεριι “αρομανεστι”, πε καρε ω βομ νουμι μπαρμπαρ-κουνιαφορμα (ντε λα ινιτιατοριι ει, Μπαρμπα σι Κουνια, νταρ ντακα βρετι σι ντε λα βοκαμπουλα κε ντενουμεστε σκριερεα …κουνειφορμα, λα φελ ντε… ινκιφρατα!, πεντρου καρε αμ αβεα νεβόιε ντε νόι Κχαμπολλιονι) πουτεαου κερκετα κιτ ντε κιτ κουμ αου σκρισιναιντασιι λορ αρομινι, αjουνσι ακαντεμικιενι, σαβαντι ιν αλε λινγβιστικιι, σι αμπια ατουνκι σα φι τρεουτ λα …στουπιντε ινοβατιι, ντακα λε-αρ μαι φι ντατ μινα!
Ποατε σα σοκχεζε κουμβα τονουλ καμ ντουρ κου καρε τρατεζ ακεαστα ντεζερτιουνε ντε λα αντεβαρ σι νοραλιτατε, πριβινντ αρομανα, σκριερεα ει, προμπλεμα αρομανα ιν γενεραλ, κομποριτα ντε ουνιι ιν ριντικολ. Νταρ σουντεμ λα ορα ουνει μαρι ρασπιντιι, κινντ τρεμπουιε σα νε κλαριφικαμ οπτιουνιλε. Πεντρου ακεαστα, απελαμ λα προμπελε ντε νεταγαντουιτ, φουρνιζατε ντε βορμπιρεα νοαστρα ντε τοατε ζιλελε, ντινκολω κχιαρ ντε ινντρεπταρουλ κε νι-λ ρεφερα λινγβιστιι, ιντρε καρε σι νουμε αλε ουνορ μαρι ινβατατι αρομανι. Ντε ακεεα, πρεζιντ, ιν κελε κε ουρμεαζα, ουν ταμπλοου σινοπτικ ντε φιλολογιε κομπαρατα ιντρε βορμπιριλε: μακεντω-ρομανα/αρομανα; ντακω-ρομαν; σι ιταλιανα. Ντιν ταμπλουλ ουρματορ σε ποατε βεντεα κα ντιντρ-ω σουτα ντε κουβιντε λουατε λα ιντιμπλαρε, ντιν μαι μουλτε ντομενιι, 50 ντε κουβιντε αρομανε σουντ ιντεντικε κα προνουνταρε κου ντακω-ρομανα; 47 ντε κουβιντε αου ακεεασι ραντακινα, κου μικι ντεοσεμπιρι φονετικε ντιαλεκταλε; 2 κουβιντε αου ιν ντακω-ρομανα σι ουν εκχιβαλεντ στραιν (ντοβλεακ, τουρκισμ, ιν λοκ ντε κουρκουμπετα), ζαπαντα, ντε οριγινε σλαβα, ιν λοκουλ ρεγιοναλισμουλουι νεα, νεαουα, παστρατ σι ιν αρομανα, σι ουν σινγουρ κουβιντ ντιν 100 φιινντ λα ντακω-ρομανι ιμπρουμουτατ ντιν σλαβα, νισιπ, ιν λοκουλ λατ. αρενα, λα αρομανι αρινα.
Ιν κομπαρατιε κου ιταλιανα, αβεμ 62 ντε κουβιντε ασεμανατοαρε, ντιν ακεεασι ματρικε, κουμ εστε πεκορα, πεντρου οαιε, κουβιντ πιερντουτ πε παρκουρς, ντε αρομανι σι ντε ντακω-ρομανι, ντεσι ινιτιαλ ερα κομουν σι ουνορα σι αλτορα; ντε αικι, ντε λα πεκοραντεριβινντ πικουραρ λα αρομανι σι ρεγιοναλισμουλ πακουραρ, ιν ντακω-ρομινα.
Προμπλεμα αρομανιλορ εστε ουνα νατιοναλ-ρομανεασκα, σι νιμενι νου ω ποατε ρεβενντικα ιν φολος περσοναλ, σαου ντε γρουπ. Ιν κονjουνκτουρα ιντερνατιοναλα ακτουαλα, εα τρεμπουιε πουσα κου τοατα σεριοζιτατεα σι σουστινουτα ντε ω πουτερνικα ντεμονστρατιε στατιστικα, λεξικαλα, γραματικαλα, ιστορικα σι πολιτικα. Πεντρου ακεαστα ινσα εστε νεβόιε ντε ω ρεπρεζενταντα λιμπερ αλεασα, ιν μοντουλ κελ μαι ντεμοκρατικ, καρε σα φιε ουν οργαν βαλιντατ α βορμπι ιν νουμελε τουτουρορ αρομανιλορ. Ντιν εξπεριεντελε ντε πινα ακουμ, ταριλε μπαλκανικε κου ω πουτερνικα μινοριτατε αρομανα, καλκα ιν μοντουλ κελ μαι γροσολαν τοατε ποσιμπιλιτατιλε ντε μανιφεσταρε κουλτουραλα α αρομανιλορ, ιαρ ω ρεπρεζενταρε πλενιποτετιαρα, ιν αφαρα ντε κεα ρομανεασκα εστε ινκα φοαρτε γρεου ντε ρεαλιζατ, κχιαρ ιν μοντ ντεοσεμπιτ ιν πρεζεντ. Μανιφεσταριλε αρομανε σποραντικε ιν ακεστ σενς, λιψιτε ντε κονσιστεντα σι αουτοριτατε, πρεσταντα, ουνελε κχιαρ ντομινατε ντε οπορτουνισμ κρας, ντε ιντερες περσοναλ σαου ντε γρουπ, απαρ μαι ντες ιν ουλτιμουλ τιμπ, νταρ κελ μαι αντεσεα ελε μεργ ιμποτριβα σενσουλουι φιρεσκ. Νου βρεμ σα μπλαμαμ πε νιμενι κα φιινντ ντε ρεα ιντεντιε, νταρ… ουν βεκχι προβερμπ σπουνε κα πινα σι ντρουμουλ κατρε ιαντ εστε παβατ κου κελε μαι μπουνε ιντεντιι…

ΜΑΤΙΛΝτΑ ΚΑΡΑΓΙΟυ ΜΑΡΙΟΤΕΑΝΟυ
ΝτΧΒΕΑΤΑ ΤΙ ΧΙΛ’Ι-ΜΕΑ
Χιλ’ εα-νι, βρουτα-νι
Τι νου τι φεατισι νι Βραμουστι
νι Σαμαρινα
νι Χρουπιστι
νι Περιβολι
Τι νου μπιουσι νι απα αντουσα κου γχιουμιλι
ντι λα Ντολτα
ντι λα φιντινα αλου Μπουκουβαλα
ντι-του τριπικλου αλι Βερβινι
Τι νου στιι τι βα ς-ντζικα
νι νελου ντι Αρβος
νι πιτα του σινιι, κου κιρκχελου κοαπτα,
νι ντζαμα ντι πινι,
ντι νταντα αρμανα αντρατα,
νι μπουκουβαλα ντουλτι
σι νιτι κασου κου ουμτου
Τι νου-αι μπισατα μινα ντι ομου αουσου
ντι παπου
ντι μουμι τινισιτι
κου μινιλι χρισουσιτι
Τι νου σιντζουσι ασκουμτα, ς-τι-αντουκα ισουσιτλου
Τι νου τι-αντρασι-νβεαστα φαρα σι-λου στιι μπιρμπατλου
Τι νι κα στιι τι εαστι οκλ’ιουλου κινντου αλγχεαστι
ντι-αχιτα αστιπταρι
σι ντι αχιτα βρεαρι…
Χιλ’ εα-νι, μπιρμπικουσα-νι,
ζμπουλντζλου-α μεου ντι νεα
οκλ’ ιου ντι μιρντζεαουα
περ ντι αρουσεαουα
τρουπλου ντι-αλουνεαουα
μποατι ντι πιρντχβεαουα
Τινι-νι, τινι μινα-νι…

ΣΟΛΟυΤΙΙ ΝτΕ ΣΟυΠΡΑΒΙΕΤΟυΙΡΕ ΕΤΝΙΚΑ – πεντρου αρομανιι ντιν Μπαλκανι
Τοατα λουμεα στιε φοαρτε μπινε – ινκλουσιβ ντραγιι νοστρι γουβερναντι – κα ουν ποπορ, πρεκουμ αρομανιι, νου ποατε σουπραβιετουι κα αταρε, ντεκιτ ιν ντοουα κονντιτιι:
1) Σα τραιασκα ιντρ-ουν στατ προπριου, οκροτιτ ντε νιστε γρανιτε σιγουρε, ρεκουνοσκουτε ιν πλαν ιντερνατιοναλ, σι 2) Σα κοεξιστε ιν αλτα ταρα, κου ω αουτονομιε κουλτουραλα νουμαι, ρεκουνοσκινντ σουβερανιτατεα στατουλουι ιν καρε τραιεστε.
Κεα ντιντιι κονντιτιε εστε εξκλουσα πεντρου φρατιι νοστρι ντιν Μπαλκανι, ποπορουλ μακεντω-ρομαν/αρομανιι ντιν Πενινσουλα, ντεσι ει σε αφλα αικι κα μπαστινασι, ουρμασι αι τρακιλορ λοκαλνικι ρομανιζατι ινκεπινντ ινκα ντιναιντε ντε Χριστος, ντουπα κουκεριρεα σι απόι τρανσφορμαρεα ιν προβινκιε ρομανα α Μακεντονιει ισορικε σι α Επιρουλουι ιν ανουλ 168 σι ρεσπεκτιβ 148 ι.ντ. Χρ. Αρομανιι αρ φι αβουτ ακεστ ντρεπτ, πε καρε σι λ-αου σι εξερκιτατ ιν καντρουλ Βλαχιιλορ λορ μπαλκανικε μεντιεβαλε ντιν σεκολελε Ξ-ΞΙ (Βλαχια μαρε, Βλαχια Μικα, Βλαχια ντε Σους), κα σι αλ κουνοσκουτουλουι Ιμπεριου Ρομανω-Μπουλγαρ ντιν σεκ. ΞΙΙ-ΞΙΙΙ (1186-1256). Ιστορια εστε Ιστοριε ινσα, σι εα τρεμπουιε ρεκουνοσκουτα, ακκεπτατα ασα κουμ ς-α προντους: ακεστε φορματιουνι σταταλε αρομανε λα καρε αμ φακουτ ρεφεριρε νου μαι εξιστα ντεμουλτ, ιαρ αρομανιι νου ποτ ντεκιτ σα πριμεασκα βερντικτουλ ιστοριει ασα κουμ εστε, φιε σι ντουρ, φοαρτε ντουρ; κεεα κε νου ινσεαμνα ινσα κιτουσι ντε πουτιν κα ει τρεμπουιε σα ντισπαρα ντιν λουμε, κα ετνιε ντιστινκτα ιν Πενινσουλα Μπαλκανικα, ντε λα Βερια πινα ιν Πινντ, Επιρ σι ιν Μακεντονια!
Ραμινε περφεκτ ποσιμπιλα πεντρου αρομανι ινσα κεα ντε α ντοουα σιτουατιε: σα κοεξιστε ιν στατελε μπαλκανικε, αβανντ αουτονομιε κουλτουραλα σι ρεκουνοσκινντ, κουμ εστε σι φιρεσκ, σουβερανιτατεα σι ιντεγριτατεα τεριτοριαλα α Γρεκιει, Αλμπανιει, Μακεντονιει-Σκοπιε, Μπουλγαριει ετκ. Κεεα κε σε ινσκριε αμπσολουτ ιν Ντεκλαρατια Ντρεπτουριλορ Ομουλουι – ρεσπεκτατα σαου κε αρ τρεμπουι ρεσπεκτατα πρετουτινντενι ιν λουμε. Ιαρ ιν καζουλ κινντ στατελε λουμιι, ινκλουσιβ κελε μπαλκανικε αρ ρεσπεκτα Ντεκλαρατια, – κε ανουμε εστε ποσιμπιλ α σε φακε πεντρου αρομανι, πεντρου κα ει σα νου ντισπαρα ντε πε σκενα λουμιι, κα ετνιε ντιστινκτα ιν ρεγιουνε; Ουνντε τραιεσκ ιν κχιπ ντε/κου στατουτ ντε μινοριτατε ντε στατ, α στατουλουι ρομαν, ετνικ βορμπινντ, ντε καρε τιν κα λιμμπα, ντατινι σι ιστοριε.
Εξιστα, ρελουινντ ντεκι σι αμανουντινντ, ουρματοαρελε ποσιμπιλιτατι:
α) Σα αιμπα σκολι σι μπισερικι ρομανεστι, ιν λιμμπα ρομανα – λιμμπα ρομανιλορ ντε πρετουτινντενι ιν λουμε. Ασα κουμ λε-αου σι αβουτ πινα ντουπα ουλτιμουλ ραζμπόι μονντιαλ (σι ινκεπινντ ντιν 1864, κινντ σε ντεσκχιντεα λα Τιρνοβα πριμα σκοαλα ρομανεασκα πεντρου αρομανι, ιν ντιστρικτουλ Μπιτολια ντιν Μακεντονια). Αρ φι σολουτια κεα μαι ουσορ ντε ρεαλιζατ, φιινντκα ιν ακεστ καζ νου ς-αρ μαι πουνε προμπλεμα μανουαλελορ σκολαρε σι α καντρελορ ντιντακτικε, α μπιμπλιοτεκιλορ νεκεσαρε πεντρου ινβαταμιντ, κουλτουρα, ακεστεα πουτινντ φι ασιγουρατε ντε Ρομανια, κουμ α φακουτ-ω σι ιν τρεκουτ ταρα νοαστρα.
Ακεαστα σολουτιε ινσα, ιν μοντ αμπσουρντ σι παραντοξαλ, νου παρε α φι αγρεατα ντε ταριλε μπαλκανικε, κα σι ντε ω παρτε ντιντρε ρομανιι ινσισι, λα πεστε 50 ντε ανι ε λα ινκχιντερεα φοστελορ σκολι ρομανεστι. Στατελε μπαλκανικε σε τεμ ντε φορτα ντε ιραντιερε α σκολιι ρομανεστι, ντε κουλτουρα ρομανεασκα ιν γενεραλ, ντε νιβελ εουροπεαν; ιαρ ουν προκεντ ντε αρομανι, λα καρε αμ φακουτ ρεφεριρε, ινστρουιτι ιν ουλτιμελε 5 ντεκενιι ιν λιμμπι στραινε – γρεακα, αλμπανεζα, μακεντω-σλαβα, μπουλγαρα, σιρμπα – σε παρε κα σι-αου πιερντουτ κονστιιντα ετνικα, κονσιντερινντου-σε ντε ακουμ γρεκι, αλμπανεζι, μπουλγαρι, σιρμπι…Λα καρε ς-αρ ανταουγα σι ουν αλτ προκεντ ινφιμ ντε ,,φουννταμενταλιστι” κε, φιε ντιν ιγνοραντα, φιε ντιν μεσκχινε ιντερεσε περσοναλε, σε σοκοτεσκ/ σε βισεαζα ποπορ νεολατιν απαρτε, ντεοσεμπιτ ντε ποπορουλ ρομαν, ντεσι ακεστι ,,μουσουλμανι” βορμπεσκ ουν ντιαλεκτ ρομανεσκ, ει ινσισι στιινντ αστα!

Μοσχτενιρεα κουλτουραλă α λουπτει νατσιοναλε ρομâνεσχτι σουντ-ντουνăρενε – φακτορ ντε κονκορντιε νατσιοναλă îν σπατσιουλ μπαλκανικ – Ντρντ. Εμιλ Τιρκομνικου
Νεαμουλ ρομâνεσκ ρισιπιτ îν σπατσιουλ σουντ-εστ εουροπεαν τρεμπουιε σă αιμπă κα κεντρου ντε ιραντιερε σχι σουστσινερε κουλτουραλă στατουλ ρομâν. Κομουνιτăτσιλε ρομâνεσχτι ντε πεστε χοταρε τρεμπουιεσκ κονσιντερατε κα φακτορ ντε απροπιερε îντρε στατελε νατσιοναλε îν καρε βιετσουιεσκ σχι στατουλ ρομâν, πριν îμπăρτăσχιρεα ακελορασχι βαλορι κουλτουραλε εουροπενε.
Îν πριβιντσα κομουνιτăτσιλορ ρομâνεσχτι ντε λα σουντουλ Ντουνăριι εξιστă κâτεβα καρακτεριστικι ιστορικε καρε αου ντους λα ντισολουτσια ιντειι ρομâνισμουλουι σχι λα ουνελε νεκλαριτăτσι λα νιβελ κομουνιταρ σχι νατσιοναλ. Ακεαστα ς-α îντâμπλατ ντατοριτă φαπτουλουι κă στατουλ ρομâν, ιντρατ σουμπ οκουπατσιε κομουνιστă, νου α μαι ιντερβενιτ βρεμε ντε 50 ντε ανι îν σπριjινιρεα κουλτουραλ-νατσιοναλă α κομουνιτăτσιλορ σαλε, πρεκουμ σχι ντατοριτă πολιτικιλορ ντουρε ντε ντεζνατσιοναλιζαρε σχι ασιμιλαρε ετνικă ντουσε ντε στατελε νατσιοναλε μπαλκανικε, φăρă εξκεπτσιι.
Πε τεριτοριουλ Ρομâνιει, αρομâνιι βενιτσι πριν κολονιζαρε îν Καντριλατερ, απόι τρανσφερατσι îν Ντομπρογεα λα σκχιμμπουλ ντε ποπουλατσιε ντιν ανουλ 1940, τρεμπουιε σă φιε κονσιντερατσι (κουμ ντε αλτφελ σε σχι κοσιντερă μεμμπριι ακεστει κομουνιτăτσι) κα ω κομουνιτατε ρομâνεασκă, προβενιτă ντιν αρεαλουλ μπαλκανικ, κολονιζατă îν Ρομâνια (πατρια μαμă) ντατοριτă σεντιμεντελορ ρομâνεσχτι πε καρε νου σχι λε μαι πουτεαου αφιρμα îν κοντεξτουλ ιστορικ ρεσπεκτιβ, îν σπατσιουλ αουτοχτον ντε προβενιεντσă. Ει ρεπρεζιντă ω κομουνιτατε κουλτουραλă, κου τραντιτσιι, ομπικειουρι σπεκιφικε ντατοριτă îμπρουμουτουρι λοκαλε σχι κονβιετσουιριι ω λουνγă περιοαντă îντρε αλτε νεαμουρι, κου καρακτεριστικι προπριι νταρ σχι κομουνε ελεμεντουλουι ρομâνεσκ, βορμπινντ ουν ντιαλεκτ αλ λιμμπιι στρăρομâνε.
Ντακă νε ρεφεριμ λα αρομâνι, κει κε κâνταου ιμνουλ „Πăριντεασκα Ντιμâννταρε” λουπταου πεντρου τριουμφουλ ιντειι ρομâνισμουλουι μπαλκανικ. Κονσταντιν Μπελιμακε κομπουνεα ποεζια ντιν ντισπεραρε πεντρου σοαρτα φρατσιλορ αρομâνι ρăσπâνντιτσι îν σπατσιουλ σουντ-ντουνăρεαν, αμενιντσατσι κου ντεζνατσιοναλιζαρεα. Ιμνουλ εστε ουν μπλεστεμ πεντρου κει καρε îσχι ουιταου λιμμπα, σιμμπολ αλ ρομâνιτăτσιι λορ. Αστăζι, νου σε ποτ κονφισκα σιμμπολουριλε νατσιοναλε îν ιντερες μăρουντ ετνοκεντριστ. Λουπτα ερόικă α ρομâνισμουλουι μπαλκανικ εστε παρτε ιντεγραντă α ιστοριει νατσιοναλε. Μπινεîντσελες, κα îν ορικε κομουνιτατε νατσιοναλă καρε βιετσουιεσχτε îν καντρουλ αλτορ στατε, ντιν ρâνντουλ ακεστεια ς-αου αφιρματ νουμεροασε περσοναλιτăτσι καρε αου αντους πεντρου στατελε νεαμουριλε îνκονjουρăτοαρε νουμεροασε ελεμεντε ντε προγρες σχι προσπεριτατε σοκιαλă, κουλτουραλă σχι πολιτικă. Ακεσχτια απαρτσιν κομουνιτăτσιλορ ντε οριγινε νταρ σχι κελορ μαι λαργι, νατσιοναλε, îν καρε ς-αου φορματ σχι αφιρματ, πουτâνντ φι κονσιντερατσι φακτορι ντε κονφλουεντσă πεντρου νεαμουριλε ρεσπεκτιβε.
Κει καρε βορ σă-σχι φορμεζε γρουπăρι κοσμοπολιτε τρεμπουιε σă σε ρεβενντικε ντε λα αλτκεβα, ντε λα ουν κεντρου (σαου κεντρε) ντιν αφαρα κομουνιτăτσιλορ νατσιοναλε. Ει τρεμπουιε σă-σχι κονστρουιασκă (πεντρου κă νου αου ω λογιστικă κρεατă) ουν αλτ φουννταμεντ ετνικ, πε μπαζα ουνουι πρόιεκτ ουτοπικ. Πρόιεκτουλ νου ποατε βενι ντε λα κομουνιτατε, κι ντε λα ω σουπραστρουκτουρă ελιτιστă, ω ελιτă ιντεολογιζατă, καρε αρε κα κεντρε ντε ακτσιουνε, κονσχτιεντ σαου νου, αλτε σπατσιι ντε ουνντε, πριν πρεσιουνε πολιτικă κρεντ κă ποτ σă σε ιμπουνă στατελορ νατσιοναλε. Σă νου ουιτăμ κă αλμπανεζιι αου φăκουτ παρτε ντιντρ-ουν αστφελ ντε πρόιεκτ, νταρ αου αβουτ ιντερεσε ντιβεργεντε καρε ς-αου ακουτιζατ îν μομεντουλ îν καρε ς-α πους προμπλεμα σκχιμμπăριι ντε γρανιτσε, îν σενσουλ φορμăριι ουνει Αλμπανιι Μαρι. Αλμπανεζιι ντιν αφαρα γρανιτσελορ στατουλουι λορ νατσιοναλ αου φοστ φολοσιτσι îν ντεσταμπιλιζαρεα Ιουγοσλαβιει σχι Μακεντονιει, νταρ αβεαου ω κονσχτιιντσă κλαρă ντε μινοριτατε νατσιοναλă. Αρομâνιλορ, îν καζουλ îν καρε απαρ ιντερεσε ζοναλε îν σπατσιουλ μπαλκανικ, ποτ ντεβενι, πριν πρεσιουνε πολιτικă α ντιβερσελορ κεντρε ντε πουτερε μονντιαλă, φακτορ ντε ντεσταμπιλιζαρε σχι σχανταj πεντρου στατελε νατσιοναλε. Εστε îνντόιελνικ κă ακεστ λουκρου σε ποατε ρεαλιζα îν πριβιντσα αρομâνιλορ, πρινκιπαλα καλιτατε νατσιοναλă α ακεστορα κονστιτουινντ-ω προβερμπιαλα ρăμπνταρε îν ρεζολβαρεα προμπλεμελορ, α λουκρουλουι μπινε κχιμπζουιτ σχι καλκουλατ.
Πριν νειμπλικαρεα στατουλουι ρομâν îν σπριjινιρεα κομουνιτăτσιλορ σουντ-ντουνăρενε α λουατ νασχτερε ουν πρόιεκτ κοσμοπολιτ πριν καρε σε îνκεαρκă λεγιτιμαρεα ουνουι ποπορ βλαχ îν Μπαλκανι. Αγεντσιι ακεστουι πρόιεκτ, κει καρε προμοβεαζă ντιφερεντσιερεα ντιντρε βλαχ σχι ρομâν, îνκεαρκă σă ρεαλιζεζε ω ουνιτατε λα νιβελ ιντερνατσιοναλ (ελιτιστ) αλ κομουνιτăτσιλορ „βλαχε”, κονσεκιντσα φιινντ πρεβιζιμπιλă: ντεζαστρου λα νιβελ νατσιοναλ πριν σκιννταρε κομουνιταρă. Ακεστ πρόιεκτ, ντακă αρ ιντρα îν βεντερεα κεντρελορ ντε πουτερε μονντιαλε, îν φουνκτσιε ντε ιντερεσελε προπριι, ποατε ντεβενι φακτορ ντε πρεσιουνε νατσιοναλă. Σιτουατσια α φοστ σεσιζατă πριντρ-ουν εξτραορντιναρ σιμτσ νατσιοναλ, ντε βλαχιι τιμοκενι ντιν Σερμπια, καρε αου πους σεμνουλ ντε εγαλιτατε îντρε βλαχ σχι ρομâν.
Πρόιεκτουλ ρομâνεσκ τρεμπουιε σă φιε ουνουλ αλ πακιφικăρι ζοναλε, φολοσινντ αρομâνιι ντιν ρομâνια κα πουντε κăτρε κομουνιτăτσιλε ντε λα σουντ ντε Ντουνăρε. Στατουλ ρομâν τρεμπουιε σă σπριjινε κουλτουραλ σουπραβιετσουιρεα λατινιτăτσιι οριενταλε κα φακτορ ντε προγρες, κιβιλιζατσιε σχι ντιβερσιτατε îν σπατσιουλ μπαλκανικ πριν πăστραρεα τραντιτσιιλορ, ντιαλεκτελορ σχι κολορατουριι ετνικε ζοναλε, πριν κεεα κε εστε προπριου ακεστορα. Îνκρâνκεναρεα ντε πăστραρε σχι αφιρμαρε α ουνουι ντιαλεκτ αλ λιμμπιι ρομâνε τρεμπουιε βăζουτ πριν κεεα κε ποατε λεγα σχι νου ντεσπăρτσι, πριν λεγăτουρα πε καρε ω κρεαζă îντρε αρομâνιι ντομπρογενι σχι αρομâνιι μπαλκανικι σχι νου πριν ρουπερεα ακεστορα ντε ρομâνιτατε. Σουπραβιετσουιρεα ντιαλεκτελορ λιμμπιι ρομâνε (ιστρω-ρομâν, μεγλενω-ρομâν σχι αρομâν) απαρτσιν μιρακολουλουι ετνικ ρομâνεσκ, πουτεριι ντε ρεζιστεντσă σχι ρεγενεραρε νατσιοναλă, ετνογενεζει σχι ιστοριει ρομâνιτăτσιι.
Ακεστ πρόιεκτ σε ποατε ρεαλιζα ντοαρ πριν κονκουρσουλ στατελορ μπαλκανικε καρε τρεμπουιε σă ρενουντσε λα πολιτικιλε ντε ντεζνατσιοναλιζαρε απλικατε îν ουλτιμιι 100 ντε ανι. Αρομâνιι αου σχανσα σă σε σαλβεζε ντοαρ îντρ-ουν κλιματ ντε λινισχτε σχι κονκορντιε νατσιοναλă. Ιντερεσουλ νατσιοναλ ρομâνεσκ τρεμπουιε σă φιε βăζουτ îν ιντεγραρεα κâτ μαι ραπιντă α τουτουρορ στατελορ μπαλκανικε îν Ουνιουνεα Εουροπεανă. Ρăμâνερεα îν αφαρα Ουνιουνιι α ουνορ στατε σχι ιντεγραρεα αλτορα, κα σχι ντεζεκχιλιμπρελε εκονομικε ζοναλε, ποτ ντουκε λα γραβε ντεζεκχιλιμπρε σχι αλιμεντα ιντεολογιιλε φορμăριι „στατελορ μαρι”. Στατελε μπαλκανικε τρεμπουιε σă îντσελεαγă ιμπερατιβουλ μομεντουλουι σχι σă ακορντε ντρεπτουρι πεντρου κομουνιτăτσιλε ρομâνεσχτι ρεσπεκτâνντ τρατατελε ιντερνατσιοναλε σεμνατε.
Αναλιζâνντ ιστορικ, πρόιεκτουλ ρομâνεσκ ντε πâνă λα πριμουλ ρăζμπόι μονντιαλ α φοστ κελ ντε σουστσινερε α Ιμπεριουλουι Οτομαν (πâνă îν 1913), φορμαρεα ουνει Μακεντονιι ινντεπενντεντε, κρεαρεα ουνουι στατ αλμπανω-ρομâν σαου σπριjινιρεα Σερμπιει îν ντετριμεντουλ Μπουλγαριει καρε α τοτ αγιτατ σπεκτρουλ ρεβιζιονισμουλουι ντουπă κονγρεσουλ ντε λα Μπερλιν. Ντουπă Μαρεα Ουνιρε ντε λα 1918 Ρομâνια μιλιτεαζă πεντρου ρεαλιζαρεα ουνορ îντσελεγερι ντεφενσιβε λα νιβελ ρεγιοναλ, κουμ αρ φι Μικα Îντσελεγερε (1921, îντρε Ρομâνια, Ιουγοσλαβια σχι Κεχοσλοβακια – πρακτικ, αστăζι, κελε ντοουă στατε νου μαι εξιστă!) σχι Îντσελεγερεα Μπαλκανικă (1934, îντρε Ρομâνια, Ιουγοσλαβια, Τουρκια σχι Γρεκια). Αου εξιστατ ουνελε βαριατσιι îν πολιτικα ντε σπριjινιρε α κομουνιτăτσιλορ ντε λα σουντ ντε Ντουνăρε, καρε ατινγε ουν μαξιμ îν τιμπουλ ρăζμπόιουλουι (1940-1944). Ντουπă 1947 Ρομâνια νου μαι φακε ντεμερσουρι λα νιβελ ιντερνατσιοναλ îν σπριjινιρεα ακεστορα. Περιοαντα ντε τρανζιτσιε πριν καρε α τρεκουτ στατουλ ρομâν ντουπă 1990 α φăκουτ κα, πε πλαν ιντερν, σă εξιστε ω μαξιμă μπουνăβόιντσă φατσă ντε μινοριτăτσιλε νατσιοναλε, νταρ πε πλαν εξτερν σă σε ρεαλιζεζε φοαρτε πουτσιν îν σενσουλ ομπτσινεριι ντε ντρεπτουρι σιμιλαρε ρομâνιλορ ντε πεστε χοταρε. Αστφελ, α ντεβενιτ „φοαρτε αβανταjος” îν Ρομâνια σă φι μινοριταρ, μουλτε περσοανε ντιν φαμιλιι μιξτε ντεκλαρâνντου-σε απαρτσινâνντ μινοριτăτσιλορ ετνικε, îν σπεραντσα ομπτσινεριι ντε αβανταjε ματεριαλε, ατâτ ντιν παρτεα στατελορ νουκλεου κâτ σχι ντιν παρτεα στατουλουι ρομâν, καρε α σουστσινουτ „φοαρτε γενερος” ακεστε μινοριτăτσι. Îν ακεστ τιμπ, κομουνιτăτσιλε ρομâνεσχτι ντιν σουντουλ Ντουνăριι αου îντâμπινατ νουμεροασε ντιφικουλτăτσι îν αφιρμαρεα κα μινοριτăτσι νατσιοναλε, îν ουνελε ντιν ακεστε στατε νεφιινντ νικι αστăζι ρεκουνοσκουτε. Îν τιμπ κε îν Ρομâνια εστε ουν αβανταj σă φι μινοριταρ, îν στατελε μπαλκανικε σε ποατε φι κχιαρ περικουλος σă-τσι αφιρμι ιντεντιτατεα ετνικă. Νου νε πουτεμ μιρα ντε κονφουζια καρε ντομνεσχτε αστăζι îν ρâνντουλ ακεστορ κομουνιτăτσι ρομâνεσχτι.
Στατουλ ρομâν αρ τρεμπουι σă προκεντεζε, îν πριμă φαζă, λα ουν αντεβăρατ παρτενεριατ κου Ρεπουμπλικα Μακεντονια. Σουντεμ, πρακτικ, σινγουρουλ σπριjιν λόιαλ πε καρε ακεαστă μικă ρεπουμπλικă îλ αρε îν ζονă. Îν καζουλ îν καρε απαρ ντιβεργεντσε îν ρεκουνοασχτερεα κομουνιτăτσιλορ ρομâνεσχτι îν στατελε μπαλκανικε τρεμπουιε αβουτ îν βεντερε ρολουλ Κονσιλιουλουι Εουροπει îν σπριjινιρεα κουλτουραλă σχι πολιτικă α ακεστορα. Îν καζουλ îν καρε στατελε μπαλκανικε ρăσπουνντ ποζιτιβ λα ρεκουνοασχτερεα ντρεπτουριλορ μινοριτăτσιλορ ρομâνεσχτι τρεμπουιε αλες ουν μοντελ ντε ιντερες κομουν, ρεσπεκτ ρεκιπροκ σχι μπενεφικιου γενεραλ. Îν ακεστ σενς αρ τρεμπουι σă αιμπă λοκ νεγοκιερι κου ρεπρεζενταντσιι στατελορ μπαλκανικε îν πριβιντσα στăριι κουλτουραλε σχι σοκιαλε α κομουνιτăτσιλορ ρομâνεσχτι (ορε îν ντιαλεκτ, εμισιε λα ραντιω/τβ, προτεκτσιε κουλτουραλă), ρεκιπροκιτατε îν στατουτουλ μινοριτăτσιλορ, μπισερικă κου σλουjμπă îν ντιαλεκτ (σουμπορντονατε μπισερικιλορ νατσιοναλε σαου ΜπΟΡ – Μπισερικα Ορτοντοξă Ρομâνă).

Romanii din Albania (II)

http://foaienationala.ro/romanii-din-albania-ii.html

MIHAI EMINESCU – DINTRA SUTI DI CATARDZI…(Dintre sute de catarge…)

Sutili, dit lumea larga,
Di caravi ca pundili-
Citi, lele, nu v-asparga
Vimturili s-undili?Dintr-ahiti azburatoari,
Ti trec suti sinurili,
Citi nu va da tru-amari
Undili si vimturili?…
Di va ti-cafta tihea ghini,
I vir vis cit muntili-
Iutidò vin dupa tini
Vimturili s-undili…Niaduchit i omlu, cindu-l
Poarta-n sus azvimturili,
S-daima treati, anginindu-l
Undili si vimturili.Transpunere de Ionel ZeanaAsa era pe vremea turcilor, a ,,paginilor’’! Puteau inflori acolo scoli pentru toate neamurile imperiului.
Au venit insa crestinii in locul lor, pentru care iarasi, toate neamurile s-au bucurat! Numai ca guvernele statelor crestine renascute si marite in urma prabusirii puterii turcesti in 1913, refuza apoi sa acorde minoritatilor chiar cele mai elementare drepturi! Asa este in prezent in ,,democratica” Greciei, in Albania, in Macedonia-Scopie… Cum sa nu regreti, in aceste conditii, vremea…paginilor? Paradoxal, dar adevarat!
Iar Romania tace, in timp ce romanii – de la toate orizonturile – sufera aceasta nedreptate strigatoare la cer!
Ca Romania a tacut in deceniile de dictatura comunista, este de inteles: comunistii, numai de interesele neamului romanesc nu erau preocupati…
Dar astazi, dupa prabusirea totalitarismului rosu, tacerea Romaniei nu mai are nici o justificare! Oare, ce putea Romania mica, a regelui Carol I – nu mai poate Romania contemporana?
Daca lucrurile si-ar fi urmat cursul normal, lumea romaneasca din Balcanii anului 1903, deci de acum mai bine de 100 de ani, ar fi ajuns in prezent o realitate romaneasca superba si de neclintit!
In schimb, in zilele noastre, dupa un secol de inconstienta nationala, pe aceleasi meleaguri se stinge mindra stirpe a macedo-romanilor, in indiferenta criminala a mai marilor Statului Roman! Pe care il acuz in numele inversunatelor articole ale celui mai mare poet roman, Mihai Eminescu, cel ce critica vehement guvernele Romaniei mici, din vremea sa, cind chiar se facea ceva, si nu putin, pentru astazi uitatii cu desavarsire frati ai nostri de la sud de Dunare! Ca si de la toate orizonturile, al caror numar depaseste jumatatea populatiei Romaniei anului 2000! Ce rusine…!MIHAI EMINESCU:
,,Nu exista un stat in Europa orientala, nu exista o tara de la Adriatica pana la Marea Neagra care sa nu cuprinza bucati de nationalitatea noastra. Incepind de la ciobanii din Istria, de la morlacii din Bosnia si Ertegovina, gasim pas cu pas fragmentele acestei mari unitati etnice in muntii Albaniei, in Macedonia si Tesalia, in Pind ca si in Balcani, in Serbia, in Bulgaria, in Grecia si pina dincolo de Nistru, pina aproape de Odesa si de Kiev”.(,,Curierul de Iasi”, 1 decembrie 1876,p. 3).
Cit priveste limba macedo-romanilor: ,,e azi un adevar cunoscut de toti ca e numai un dialect al limbei daco-romane si ca n-are a face deloc cu limbile neolatine ale Occidentului…
Atit dialectul din Istria, cit si cel macedo-roman sunt varietati a limbei daco-romane, cu mici deosebiri fonologice si cu mari si hotaratoare asemanari”(Timpul”, 27 august 1882, p.1).PERICLE PAPAHAGI
SA NU SE UITE!

Sa nu se uite
ca aromanii sunt uniti cu daco-romanii
prin limba, datini, obiceiuri,
prin vicisitudinile asemanatoare ale trecutului furtunos,
care nu i-a putut rapune ca pe altii ce respira acelasi aer ca si ei;
sa nu se uite ca acesti aromani
au nevoie de ajutor,
de sacrificii din partea romanilor din Dacia!,,ISTORICI” MINCINOSI! 
La Saruna (Salonic) sau la Atena (?) a aparut in 1991 o asa-zisa ,,Istorie a vlahilor”, adica a aromanilor, scrisa de I. Papatanase, cu o introducere a prof. univ. N.C. Mutopulos. Din cite stim, atit autorul cartii, cit si prefatatorul ar fi aromani…
O carte despre aromani ne poate bucura oricind, dar ne poate si intrista, ori chiar enerva –cumplit, cind este ,,opera” nerusinata a unor cozi de topor, uscaturi de-ale noastre, fiindca din nefericire… avem si uscaturi printre noi! Noua carte intra in categoria din urma. Si in consecinta nu putea sa nu ne enerveze, cumplit, cum am spus. Fiindca ea nu se afla pe tarimul stiintei, asa cum s-ar cuveni, ci pe acela al minciunii groase, grosolane –cum s-o mai definim?
Prefatatorul de pilda (ditamai prof. univ. si neaparat Dr.), scrie fara a rosi, probabil, cum ca vlahii (aromanii) ar fi,,o straveche populatie latinoglosa, autentic elena, a Macedoniei noastre”. Dar, dle. prof. univ. Mutopulos e de-a dreptul nestiintific si chiar … caraghios de tot, ce spuneti domnia-voastra! E o contradictie in termeni, ce ziceti… Pai, daca vlahii sunt o populatie latinoglosa (vorbind o limba de origine latina), atunci cum mai pot fi de eleni, si inca …,,autentic eleni”?
Uite cum isi gresesc unii cariera! Dvs., de pilda, domnule prof., ati fi avut mult succes pe scena, ca actor comic… mai ales in fata copiilor, a prichindeilor de la Gradinita de copii! Le-ati fi spu, bunaoara:
– Dragii mei, voi stiti de ce se pun geamuri, adica ferestre cu geamuri la casele noastre?”
– Nuuu…, nu stim! V-ar fi raspuns micutii.
– Ca sa nu intre lumina in casa! ati fi explicat dvs., in hohotele de ris ale acestora. Care copii, o data a junsi acasa, le-ar fi povestit parintilor ca I-a distrat mult de tot un caraghios, ce le-a spus tot felul de prostii…
– Si-am ris cu el, si de el, cu lacrimi!
Fiindca adevarurilr sunt si la mintea copiilor, in vreme ce, ciudat de tot, nu si la mintea dvs., kir Mutopulos1 De-aia ziceam ca mai bine va faceti comediant – si nu va gresati cariera atit de lamentabil…
Dar sa mai reproducem, din aceeasi ,,carte”, daca ea poate fi numita asa!:
,,Vlahii sunt dealtfel o autentica si nedespartita parte a poporului etnic”! (Se vede ca unii istorici sufera de …,,autenticitate” cu capul spart si bandajat cu ghilimele!
Si inca, mai glasuuieste … glumeata carte: ,, Vlahii sunt urmasii neamurilor elenice din Macedonia si Epir”! Dar, domnule Papatanase, cum sa fie urmasi ai neamurilor elenice, daca ziceti negru pe alb ca sunt vlahi?!
Precizam, ne spune dl. Emil Luneta, de la care am primit aceste extrase din numita carte, ca macedonenii preromani erau traci pur si simplu, iar asa – zisul elenism al Macedoniei nu este decit o legenda sau o poveste de adormit copiii.
Singurul lucru mai acatarii din carte dlui Papatanase este reproducerea, in limba greaca, a unui document in limba latina: ,,Moschopolis, urbs amplissima”. In rest – numai minciuni, denaturari nerusinate, gogosi eleno-patriotarde, ce stau bine unor renegati de neam!
Pentru astfel de… ,, patri-hoti”, exista si precedente, ca sa avem de ce ne rusina, ca aromani. Unul dintre ei este calugarul Cosma, cel de trista amintire, care umbla prin satele aromanilor din Grecia secolului al XVIII-lea, spre a-i converti pe consangenii sai la elenism, desi el insusi era aroman! Iata ce scrie despre acest ,,calugar” dl. Alex C. Hagigachi, ]n ,,T’Aspropotamos Pindu” (Atena, p. 164): ,,Asadar parintele Cosma, vorbind in satele aromanilor, staruia sa se deschida acolo scoli – grecesti, bineiteles! Dupa care explica Sfinta Evanghelie si le cerea credinciosilor ortodocsi sa paraseasca <>, altminteri amenintind cu afurisenia (excomunicarea din biserica crestina ortodoxa). Deci sa nu se vorbeasca in acea limba, ci doar in limba Evanghieliei (cea greaca)! Pe atunci, satele de aromani – Mutiara, Tifoseli, Camnai, Calogriani si Vanculia parasesc dialectul vlah, conformindu-se <> calugarului Cosma, individ alungat din Tara Romineasca pentru prozelitism elenic. Alungat si ciomagit! Patriarhia constantinopolitana (greaca!) I-a trecut insa, drept reparatie, in rindul sfintilor…!”
Pina si dlui prof. S. Liacu, adept si el al stupidei teorii potrivit careia aromanii ar fi greci – desi vorbesc un dialect romanesc! – ii repunga acest calugar Cosma, “sfintitul”, scriind despre …ne-cuviosia-sa:
,, Armatolii din Pisuderi n-au permis lui Cosma sa predice si l-au scos din regiunea lor, cu recomandatia sa nu-l mai vada pe acolo!”
Asadar, iubiti cititori, de ce sa ne mai miram ca se scriu azi prin foile grecesti fel de fel de prostii, cu privire la aromani!? Doar se stie ca… ce naste din pisica – soareci maninca! In definitiv, emulii calugarului Cosma respecta si continua… traditia! Numai ca…halal ,,traditie”!!CHESTIUNEA AROMANA (“Die Aromunische Frage”) de MAX DEMETER PEYFUSS
,,Limba aromanilor este, structural – identica cu dacoromana”
Daca la bogata bibliografie a cartii s-ar fi adaugat si un Index al materiilor, numelor, evenimentelor consemnate aici, atunci cartea profesorului M.D. Peyfuss aproape ca ar fi capatat o functie de dictionar aromanistic, de consultat si reconsultat rapid ori de cate ori s-ar dori reamintit un moment sau altul din zbuciumata viata si istoric a acestei etnii romanesti suddunarene.
Trebiue sa marturisesc insa ca personal m-a interesat, mai cu seama, in Chestiunea Aromana a Dlui Peyfuss, interpretarea sa, ca etnie, a aromanilor. Aromanii sunt, in viziunea acestui erudit si obiectiv istoric, tot romani si nu un alt popor neoromanic, fireste –dezvoltat in conditii deosebite de ale fratilor de la nord de Dunare. Este si motivul pentru care am desprins din carte sa, ca motto, propozitia profesorului, pe care am asezat-o, in chip de definitie, sub titlul insemnarilor noastre de fata. Fiindca, intr-adevar, “limba aromanilor este, structural, identica cu dacoromana”. Si am zice noi , in continuare, reproducind o alta lapidara formulare a domniei-sale, aplicabila celor ce vad in aromani un popor deosebit fata de poporul roman in ansamblul lui, ca acesti domni fac o afirmatie aberanta, nesustinuta de nimic – ,,daca nu din lipsa de buna-credinta, atunci din totala necunoastere a faptelor”.
De altminteri, ori de cite ori s-au pomenit intr-un mediu dacoroman (vezi, un Roja, un Boiagi, sau pur si simplu un student aroman din peninsula Balcanica, venit in Romania si ascultandindu-i pe dacoromani vorbind, acest mediu, fara exeptie se poate spune, “a deschis ochii aromanilor asupra faptului ca poporul lor face parte dintr-un intreg mult mai mare decit se putea vedea din Macedonia, anume din poporul
Ioan Coletti care, pomenindu-se in fata realitati romanesti (farserotii ar zice: ramanesti), au strigat pur si simplu: “Si eu hiu arman!” adica roman.
Dealtfel, Th. Capidan spusese si el, mai demult ca intre dacoromana si aromana este nu doar o asemanare, ci o identitate, si nu gresea citusi de putin.
Cit priveste “solutionarea problemei, atit de viu discutata astazi, daca aromanii din romania sunt o minoritate etnica/ nationala sau nu” precizeaza invatatul istoric, – “slujitorii lui Clio nu pot contribui altfel decat prin apelul la judecata rationala: nu exista criterii stiintifice pentru determinarea nationalitatii cuiva in afara propriei sale constiinte!”
Aici se pun insa doua chestiuni, totusi, mult stimate domnule profesor Peyfuss. Mai intii, nu putina lume, neavind acces la informatie, cultura, buna instructie in general, – ori nu-si pune problema in general, ori n-o poate rezolva singura. Desi, oamenii de buna-credinta, chiar neinstruiti (asemenea amintitului mai sus arhimandrit Averchie de la Muntele Athos), isi intuiesc usor originea lor nationala comuna cu dacoromanii, cind se afla fata in fata… Din acest unghi, o batrina aromana centenara, intrebata de mine cindva, la Bucuresti, in anii studentiei mele, prin 1950: Di ti mileti esti tini, maie? (de ce natie esti tu, mamaie?), mi-a raspuns, revoltata: – Cum mi intreghi ahtari lucru!? Ramana hiu, ti alttiva vrei s-hiu ? Ca turca nu escu!…
Deci, eu as zice, trecand la a doua chestiune, ca oamenii de buna-credinta stiu de ce natiune tin, etnic vorbind, daca traiesc un timp, fie si oricit de putin, intre dacoromani. Ce ne facem insa cu cei de rea-credinta? Care, si ei stiu ca sunt romani, dar anumite interese meschine ii fac sa nu-si recunoasca etnia, apartenenta la etnia romaneasca! Ca de pilda anumiti lingvisti chiar, aromani din Grecia, care afirma sus si tare ca sunt ,,greci, care vorbesc romaneste”! Oficialii greci de fapt, care nu recunosc existenta minoritatilor in tara lor in general, ii numesc pe aromani…,,greci, care vorbesc un dialect mai ciudat1!” Bulgarii, albanezii de aici, vor fi deci si ei tot greci, vorbind niste dialecte…ciudate!? Asadar, eu n-as zice ca nu exista criterii stiintifice pentru determinarea nationalitatii cuiva, – si aici ma despart cu respect de dumneavoastra, domnule Peyfuss, invocindu-va chiar pe Dvs., care spuneti, absolut limpede, ca limbile au o structura recognoscibila, ce nu poate insela. De pilda: ,,Speala-ti pri mini, ca Pilat din Pont!” Aceasta propozitie, doar pentru insi de reacredinta, ori pentru ignoranti nu este limba romaneasca. Fiindca limba greaca nu e, si nici macar italiana, franceza, spaniola, portugheza, catalana, retoromana etc., nu este. Deci aromanii sunt, indiscutabil romani, ca si ceilalti romani balcanici – meglenoromanii si istroromanii, romanii timoceni etc. Si scolile lor, prin urmare, nu pot fi decit romanesti, asa cum le-au si deschis in balcani inaintasii nostri, in secolul trecut, dupa 1865. Si asa cum procedeaza dealtfel toti vorbitorii de dialecte din lume, care se instruiesc, fireste, in limba nationala, desi isi iubesc, nedesmintit, si vorbirea lor locala, dialectala. De altminteri, chiar de ar dori-o, nu s-ar putea instrui, cultiva in dialect. Sasii si svabii din romania nu au invatat niciodata in dialectele lor din Ardeal si Banat, destul de departate de limba germana din Germania, ci in limba matca, vorbita la Berlin.
Intorcindu-ma la aromanii de buna-credinta, dar neinstruiti, lipsiti de informatia necesara, acestia, ca sa-l citez pe savantul lingvist roman Eugen Coseriu, de la Universitatea din Tubingen, pot sustine ca sunt un alt popor, fiindca nu stiu ca limba lor se vorbeste si in alte parti decit in Grecia, Albania, Macedonia… Daca ar sti, mai intii s-ar mira, si apoi si-ar da seama ca sunt de acelasi neam cu toti romanii.
Revenind acum la Chestiunea Aromaneasca, nu pot sa nu-i multumesc fierbinte autorului cartii, pentru darul pe care ni-l facea, inca din tinerete, cind a publicat-o pentru prima dara, in limba germana, in 1971. Si nu pot sa nu-mi exprim mirarea ca excelenta sa lucrare a trebuit sa astepte aproape un sfert de secol pentru a fi, in sfirsit, tradusa si in romaneste! Dar ce sa mai spun de lucrarea capitala, a lui Gustav Weigand, de la sfirsitul secolului al XIX-lea, Die Aromunen, nici astazi tradusa? Inertii ce ne costa atit de mult! ( In grai aroman de Hristu Candroveanu)ZAHU PANA
LIMBA SAU DIALECT?

La 9 Mai  1905, Sultanul Turciei, Abdul Hamid al II-lea a promulgat Iradeaua (Decretul) prin care se recunostea si se permitea constituirea comunotatilor aromane, in cadrul imperiului otoman. Acest act – primul de acest fel din istoria moderna – venea ca urmare a presiunilor Romaniei pe linga Constantinopol, dupa ce Romania isi dobindise independenta de Stat.
Inca din 1897, ministrul roman la Istanbul, Trandafir Giuvara, impreuna cu ministrul Justitiei, G. Giuvara, fiind primiti in audienta de sultan, cautind sa stabileasca relatii de colaborare cu Turcia, dupa ofertele facute acesteia de catre Romania, au solicitat Portii discutarea a patru chestiuni, din care prima era ,,Problema Mitropoliei Romane pentru vlahii balcanici”; dar aceasta cerere nu s-a putut realiza, din cauza intrigilor grecesti si ale Patriarhiei de la Constantinopol.
Dupa declansarea razboiului dintre Turcia si Grecia insa, din 1897, marele vizir i-a declarat lui Tr. Giuvara ca daca Romania va incheia un tratat de alianta cu Turcia, problema episcopatului aroman se va rezolva. Conditiile politice erau insa destul de complicate si Romania nu s-a hazardat la un asemenea act.
Trecem peste toate jocurile politice ale Marilor Puteri si ale statelor din Balcani, si sa revenim la Iradeaua din 1905. textul acestui act a fost publicat in ,,Le Courrier des Balkans”, Anul II, Nr. 39 din 1905, dupa cum urmeaza:
,,Majestatea Sa imperiala Sultanul, care in sentimentele Sale de inalta dreptate si solicitudine paterna pentru popoarele sale, isi intinde binefacerile si favorurile sale catre toti supusii Sai fideli, fara distinctie de rasa si nici de religie, luind in considerare cererile depuse in urma la picioarele tronului Imperial de catre supusii sai romani, a binevoit sa ordone ca in virtutea drepturilor civile sa se bucure de aceleasi drepturi si titlu, ca si ceilalti supusi nemusulmani, iar comunitatea lor sa-si desemnezi primari, conform reglementarii in vigoare, si membrii romani sa fie admisi egali in consiliile administrative iar facilitatile sa fie acordate de catre instantele imperiale profesorilor angajati de anumite comitete pentru inspectarea si indeplinirea formalitatilor dictate de legile Imperiului pentru deschiderea de noi stabilimente scolare.”
De remarcat ca turcii ii numeau pe aromanii din imperiu romani, asa cum apare din textul Iradelei.
Faptul ca romania a sprijinit dezvoltarea culturala a elementului aroman din Peninsula Balcanica a iritat atit pe grecii din Atena, cit si Patriarhia de la Constantinopol. Conflictul cu Romania agravindu-se dupa promulgarea Iradelei, guvernul roman a rupt relatiile diplomatice cu Grecia timp de sase ani, pina in 1911.
Brutalul amestec al Patriarhiei de la Constantinopol in politica si mai ales ura impotriva culturii in limba lor a aromanilor, nu era o noutate. Patriarhul ecumenic Neofit Duca a trimis o scrisoare catre toate bisericile de sub ascultarea sa, din care citam: Aflu ca se raspandeste cartea unui ratacit al bisericii, a unui oarecare Boiagi. Tinta acestuia este de a combate limba greaca din auzul credinciosilor. Comunicati afurisenia noastra la toti.” V. Diamandi, Romanii din Peninsula Balcanica, p. 103). Cartea cu pricina era o Gramatica, publicata in 1812, la Viena, de la Mihail G. Boiagi, intitulata: Romanische oder Macedo-Wlachische Sprachlehre.
Un alt ,,apostol al elenismului”, mare prigonitor al aromanilor, Kosmas Etolianul, a fost canonizat pentru acest merit la 10 aprilie 1961, ca ,,Sfint universal al Ortodoxiei”.
Este lunga prigoana-genocid, aplicata de elenism aromanilor, dar acesta aste rolul istoricilor, sa o scoata la iveala. Daca totusi am citat cateva exemple, pe care le-am adus la cunostinta publica, faptul nu este o premiera sa se datoraste actiunii intreprinse de unii renegati ai aromanilor din Grecia, cit si din alte tari – din pacate si din Rominia – care nestiind sau netinind seama ca exista o disciplina stiintifica, numita Istorie, care consemneaza datele trecerii prin lume a indivizilor si popoarelor, si oricit de tendentioase sunt autoevaluarile subiective, aceasta stiinta le corecteaza in timp, stabilind adevarul.
Falsii palicari – descendenti din spita gindirii gen Roller – au terminat cu tracorominismul latinitatii din Balcani, devenind peste noapte greci puri de la Atena, mai puri chiar decit grecul din anecdota, grecul – grec adevarat, el se rade pe uscat; si cum asa greci curati nu gasesti nici la Atena, s-au autodescoperit unii in Romania…
Ar fi ridicol si ineficient sa mentinem un dialog cu ei! Problema grava aparuta in ultima decada – de cind cauza arominilor este o limba diferita de limba romana, sau este un dialect al ei.
Toate studiile lingvistice atestate de Academia Romana – si insusire de forurile lingvistice internationale – au stabilit ca vorbirea aromanilor sau macedo-romanilor este un dialect al limbii romane, al doilea ca importanta, dupa dialectul daco-roman, pe structura caruia s-a format limba romana, moerna standard – si inaintea dialectelor megleno-romin si istro-roman.
Confrati de-ai nostri, mai orgoliosi si mai temperamentali, poate ca in buna parte dezamagiti de abandonarea aproape totala din parte Romaniei a aromanilor dupa cel de al doilea razboi mondial, militeaza acum activ si cam… dupa ureche, pentru ideea ca graiul aroman sa fie considerat limba si nu dialect. Chiar au aparut in acest sens publicatii noi, si ce este mai grav, s-a trecut la un brigandaj cultural, o piraterie literara ca in codru!
Nu este admis sa se publice operele unor academicieni, poeti, oameni de cultura ce n mai sunt in viata, intr-o grafie mutilata, cu care cei decedati n-ar fi fost niciodata de acord. Sunt drepturi de autor, iar Academia Romana ar fi prima care sa ceara respectaea lor.
Cit priveste abandonarea aromanilor – ca de altfel a tuturor romanilor din jurul Romaniei, peste 10 milioane – de catre politica externa a Romaniei, trebuie tinut seama de faptul ca Romania, dupa ocupatia ruseasca di 1944, s-a aflat in capitulare totali si neconditionata fata de colosul comunist din Rasarit si a trecut la distrugerea propriei culturi si spiritualitati, sub enuntul neiertator al Moscovei.
Limba romana este astazi ca o insula izolata, asaltata de valurile tuturor uraganelor politice contemporane: valul limbii moldovenesti”, valul ,,limbii Bucovinei de nord”, unde s-a decretat scrierea limbii romane in caractere cirilice, si cum… valul semidoct care vrea sa se cheme ,,limba aromana”.
Acesta este un prim aspect al problemei. Al doilea aspect, ignorat de cei ce sunt departe de domeniul si legile lingvisticii, este acela ca graiul aroman el insusi este neomogen, nu este inca binedefinit. Pastrat oral pina in secolul trecut, culegatorii de folclor si literatura populara aromana s-au izbit de greutati datorita evolutiei dialectului de la un grup la altul de vorbitori ai lui. Din observatiile personale, am gasit urmatoarele deosebiri intre grupul farserot si grupul gramustean: farsirotii nu au in vorbire lor locala i (a), de provenienta slava, in timp ce ea abunda la gramosteni, inlocuind in mare parte vocala a, intrebuintata de farseroti. Iata, exemple, la farseroti: mani, pani, sambata, dumanica, frandza, macari, fuga, casa, hoara, etc. La gromsteni, aceleasi vocabule, pronuntate cu t: mini, ptni, simbiti, duminici, frindzi, fugi, casi, hoari etc.
La farseroti nu exista decit mult rar a protetic, aproape generalizat la gramosteni: raman, ros, rau, lari, landarusi, namuzi etc.
La gramosteni e mult mai frecvent a protetic: arman, aros, arau, alari (spalare), alindirusi, animuzi…
La farseroti, cind in mijlocul cuvintului se intilnesc doua consoane, una cade, in timp ce la gramosteni se mentine. Ex.: iar – iarna, cara – carni, var – virnu, ahat – ahintu etc.
Farsoretii pastreaza vocalele in interiorul cuvintului, gramostenii le elimina: ficior – fcior, cicior – cior, usat – msat, sutat – tutit, stit.
Corectarea literara a tuturor acestor diferente se poate face apelind la limba romana literara/standar, care este daco-romana evoluata pe baza studiilor lingvistice.
Nu mai insist asupra unor particularitati dialectale, care n-au disparut nici din graiurile limbii daco-romane, cum sunt regionalismele: cheatra-piatra, chicior-picior (cicior, in arom.), chept-piept, aiu (al’iu, in arom.) – usturoi etc.
Suntem la inceput de cristalizare a unitatii dialectului aroman spre limba culta romaneasca. Populara sau culta, vorbita sau scrisa, literatura dialectala aromana a evoluat in ultimul secol in poezie si proza, dar dincolo de acest prag, dialectul devine neputincios, pentru ca niciodata un dialect nu poate deveni o alta limba, dincolo de matricea limbii comune, de care apartine.
Nu putem vorbi de discipline stiintifice in aromana. Este ridicol sa credem ca putem avea studii de chimie, matematica, medicina, mecanica, biologie sau fizica in ,,aromana”. Orice incercare de acest gen este sortita esecului, ea devenind caricaturala, asa cum se dovedeste o recenta publicare a unui ,,Abetsedar Armanescu”, unde se fura din limba romana si se stilcesc cuvintele, doar-doar sa nu semene a…romanesti! De ce ,,Abetsedar”? Ca sa sune ca in Makedonia-Scopie si a …alfabetul din Freiburg? Abetedar pronunta slavo-bulgarii, slavii in general, si aromanii din Makedonia, dar nu si cei din Albania, Grecia, care ce trebuie sa faca? Sa adopte pronuntii albaneze si grecesti, poate si alfabetele respective?
Tendinta autorilor ,,abetsedarului” semnalat, feroce anti-romaneasca, stupida antiromaneasca visceral, merge atit de departe, incit autorii lui sunt in stare sa saboteze intreaga educatie morala chiar a copiilor. Agramati de-a dreptul, autorii asa-zisului abetsedar ignoreaza insasi cultura universala de sorginte latina. Prima carte de invatamint are la baza primele trei litere latine ale alfabetului, a, b, c. Toate dictionarele si enciclopediile sunt aranjate pe principiul alfabetului laiin. Atunci, de unde au scos acesti ,,autori” ordinea literelor latine a, b, ts ? Cum vor cauta in dictionare viitorii elevi? Acum circa 100 de ani aparea la Bucuresti primul Abecedar Macedo-Roman, pentru scolile din Macedonia! ,,Reformatorii” germano-slavo-greci ai scrierii “aromanesti”, pe care o vom numi barbar-cuniaforma (de la initiatorii ei, Barba si Cunia, dar daca vreti si de la vocabula ce denumeste scrierea …cuneiforma, la fel de… incifrata!, pentru care am avea nevoie de noi Champollioni) puteau cerceta cit de cit cum au scrisinaintasii lor aromini, ajunsi academicieni, savanti in ale lingvisticii, si abia atunci sa fi treut la …stupide inovatii, daca le-ar mai fi dat mina!
Poate sa socheze cumva tonul cam dur cu care tratez aceasta dezertiune de la adevar si noralitate, privind aromana, scrierea ei, problema aromana in general, coborita de unii in ridicol. Dar suntem la ora unei mari raspintii, cind trebuie sa ne clarificam optiunile. Pentru aceasta, apelam la probele de netagaduit, furnizate de vorbirea noastra de toate zilele, dincolo chiar de indreptarul ce ni-l refera lingvistii, intre care si nume ale unor mari invatati aromani. De aceea, prezint, in cele ce urmeaza, un tablou sinoptic de filologie comparata intre vorbirile: macedo-romana/aromana; daco-roman; si italiana. Din tablul urmator se poate vedea ca dintr-o suta de cuvinte luate la intimplare, din mai multe domenii, 50 de cuvinte aromane sunt identice ca pronuntare cu daco-romana; 47 de cuvinte au aceeasi radacina, cu mici deosebiri fonetice dialectale; 2 cuvinte au in daco-romana si un echivalent strain (dovleac, turcism, in loc de curcubeta), zapada, de origine slava, in locul regionalismului nea, neaua, pastrat si in aromana, si un singur cuvint din 100 fiind la daco-romani imprumutat din slava, nisip, in locul lat. arena, la aromani arina.
In comparatie cu italiana, avem 62 de cuvinte asemanatoare, din aceeasi matrice, cum este pecora, pentru oaie, cuvint pierdut pe parcurs, de aromani si de daco-romani, desi initial era comun si unora si altora; de aici, de la pecoraderivind picurar la aromani si regionalismul pacurar, in daco-romina.
Problema aromanilor este una national-romaneasca, si nimeni nu o poate revendica in folos personal, sau de grup. In conjunctura internationala actuala, ea trebuie pusa cu toata seriozitatea si sustinuta de o puternica demonstratie statistica, lexicala, gramaticala, istorica si politica. Pentru aceasta insa este nevoie de o reprezentanta liber aleasa, in modul cel mai democratic, care sa fie un organ validat a vorbi in numele tuturor aromanilor. Din experientele de pina acum, tarile balcanice cu o puternica minoritate aromana, calca in modul cel mai grosolan toate posibilitatile de manifestare culturala a aromanilor, iar o reprezentare plenipotetiara, in afara de cea romaneasca este inca foarte greu de realizat, chiar in mod deosebit in prezent. Manifestarile aromane sporadice in acest sens, lipsite de consistenta si autoritate, prestanta, unele chiar dominate de oportunism cras, de interes personal sau de grup, apar mai des in ultimul timp, dar cel mai adesea ele merg impotriva sensului firesc. Nu vrem sa blamam pe nimeni ca fiind de rea intentie, dar… un vechi proverb spune ca pina si drumul catre iad este pavat cu cele mai bune intentii…

MATILDA CARAGIU MARIOTEANU
DHVEATA TI HIL’I-MEA 
Hil’ ea-ni, vruta-ni
Ti nu ti featisi ni Vramusti
ni Samarina
ni Hrupisti
ni Perivoli
Ti nu biusi ni apa adusa cu ghiumili
di la Dolta
di la fintina alu Bucuvala
di-tu tripiclu ali Vervini
Ti nu stii ti va s-dzica
ni nelu di Arvos
ni pita tu sinii, cu circhelu coapta,
ni dzama di pini,
di dada armana adrata,
ni bucuvala dulti
si niti casu cu umtu
Ti nu-ai bisata mina di omu ausu
di papu
di mumi tinisiti
cu minili hrisusiti
Ti nu sidzusi ascumta, s-ti-aduca isusitlu
Ti nu ti-adrasi-nveasta fara si-lu stii birbatlu
Ti ni ca stii ti easti ocl’iulu cindu algheasti
di-ahita astiptari
si di ahita vreari…
Hil’ ea-ni, birbicusa-ni,
zbuldzlu-a meu di nea
ocl’ iu di mirdzeaua
per di aruseaua
truplu di-aluneaua
boati di pirdhveaua
Tini-ni, tini mina-ni…

SOLUTII DE SUPRAVIETUIRE ETNICA –  pentru aromanii din Balcani
Toata lumea stie foarte bine – inclusiv dragii nostri guvernanti – ca un popor, precum aromanii, nu poate supravietui ca atare, decit in doua conditii:
1) Sa traiasca intr-un stat propriu, ocrotit de niste granite sigure, recunoscute in plan international, si 2) Sa coexiste in alta tara, cu o autonomie culturala numai, recunoscind suveranitatea statului in care traieste.
Cea dintii conditie este exclusa pentru fratii nostri din Balcani, poporul macedo-roman/aromanii din Peninsula, desi ei se afla aici ca bastinasi, urmasi ai tracilor localnici romanizati incepind inca dinainte de Hristos, dupa cucerirea si apoi transformarea in provincie romana a Macedoniei isorice si a Epirului in anul 168 si respectiv 148 i.d. Hr. Aromanii ar fi avut acest drept, pe care si l-au si exercitat in cadrul Vlahiilor lor balcanice medievale din secolele X-XI (Vlahia mare, Vlahia Mica, Vlahia de Sus), ca si al cunoscutului Imperiu Romano-Bulgar din sec. XII-XIII (1186-1256). Istoria este Istorie insa, si ea trebuie recunoscuta, acceptata asa cum s-a produs: aceste formatiuni statale aromane la care am facut referire nu mai exista demult, iar aromanii nu pot decit sa primeasca verdictul istoriei asa cum este, fie si dur, foarte dur; ceea ce nu inseamna insa citusi de putin ca ei trebuie sa dispara din lume, ca etnie distincta in Peninsula Balcanica, de la Veria pina in Pind, Epir si in Macedonia!
Ramine perfect posibila pentru aromani insa cea de a doua situatie: sa coexiste in statele balcanice, avand autonomie culturala si recunoscind, cum este si firesc, suveranitatea si integritatea teritoriala a Greciei, Albaniei, Macedoniei-Scopie, Bulgariei etc. Ceea ce se inscrie absolut in Declaratia Drepturilor Omului – respectata sau ce ar trebui respectata pretutindeni in lume. Iar in cazul cind statele lumii, inclusiv cele balcanice ar respecta Declaratia, – ce anume este posibil a se face pentru aromani, pentru ca ei sa nu dispara de pe scena lumii, ca etnie distincta in regiune? Unde traiesc in chip de/cu statut de minoritate de stat, a statului roman, etnic vorbind, de care tin ca limba, datini si istorie.
Exista, reluind deci si amanuntind, urmatoarele posibilitati:
a) Sa aiba scoli si biserici romanesti, in limba romana – limba romanilor de pretutindeni in lume. Asa cum le-au si avut pina dupa ultimul razboi mondial (si incepind din 1864, cind se deschidea la Tirnova prima scoala romaneasca pentru aromani, in districtul Bitolia din Macedonia). Ar fi solutia cea mai usor de realizat, fiindca in acest caz nu s-ar mai pune problema manualelor scolare si a cadrelor didactice, a bibliotecilor necesare pentru invatamint, cultura, acestea putind fi asigurate de Romania, cum a facut-o si in trecut tara noastra.
Aceasta solutie insa, in mod absurd si paradoxal, nu pare a fi agreata de tarile balcanice, ca si de o parte dintre romanii insisi, la peste 50 de ani e la inchiderea fostelor scoli romanesti. Statele balcanice se tem de forta de iradiere a scolii romanesti, de cultura romaneasca in general, de nivel european; iar un procent de aromani, la care am facut referire, instruiti in ultimele 5 decenii in limbi straine – greaca, albaneza, macedo-slava, bulgara, sirba – se pare ca si-au pierdut constiinta etnica, considerindu-se de acum greci, albanezi, bulgari, sirbi…La care s-ar adauga si un alt procent infim de ,,fundamentalisti” ce, fie din ignoranta, fie din meschine interese personale, se socotesc/ se viseaza popor neolatin aparte, deosebit de poporul roman, desi acesti ,,musulmani” vorbesc un dialect romanesc, ei insisi stiind asta!

Moştenirea culturală a luptei naţionale româneşti sud-dunărene – factor de concordie naţională în spaţiul balcanic  – Drd. Emil Tircomnicu
Neamul românesc risipit în spaţiul sud-est european trebuie să aibă ca centru de iradiere şi susţinere culturală statul român. Comunităţile româneşti de peste hotare trebuiesc considerate ca factor de apropiere între statele naţionale în care vieţuiesc şi statul român, prin împărtăşirea aceloraşi valori culturale europene.
În privinţa comunităţilor româneşti de la sudul Dunării există câteva caracteristici istorice care au dus la disoluţia ideii românismului şi la unele neclarităţi la nivel comunitar şi naţional. Aceasta s-a întâmplat datorită faptului că statul român, intrat sub ocupaţie comunistă, nu a mai intervenit vreme de 50 de ani în sprijinirea cultural-naţională a comunităţilor sale, precum şi datorită politicilor dure de deznaţionalizare şi asimilare etnică duse de statele naţionale balcanice, fără excepţii.
Pe teritoriul României, aromânii veniţi prin colonizare în Cadrilater, apoi transferaţi în Dobrogea la schimbul de populaţie din anul 1940, trebuie să fie consideraţi (cum de altfel se şi cosideră membrii acestei comunităţi) ca o comunitate românească, provenită din arealul balcanic, colonizată în România (patria mamă) datorită sentimentelor româneşti pe care nu şi le mai puteau afirma în contextul istoric respectiv, în spaţiul autohton de provenienţă. Ei reprezintă o comunitate culturală, cu tradiţii, obiceiuri specifice datorită împrumuturi locale şi convieţuirii o lungă perioadă între alte neamuri, cu caracteristici proprii dar şi comune elementului românesc, vorbind un dialect al limbii străromâne.
Dacă ne referim la aromâni, cei ce cântau imnul „Părinteasca Dimândare” luptau pentru triumful ideii românismului balcanic. Constantin Belimace compunea poezia din disperare pentru soarta fraţilor aromâni răspândiţi în spaţiul sud-dunărean, ameninţaţi cu deznaţionalizarea. Imnul este un blestem pentru cei care îşi uitau limba, simbol al românităţii lor. Astăzi, nu se pot confisca simbolurile naţionale în interes mărunt etnocentrist. Lupta eroică a românismului balcanic este parte integrantă a istoriei naţionale. Bineînţeles, ca în orice comunitate naţională care vieţuieşte în cadrul altor state, din rândul acesteia s-au afirmat numeroase personalităţi care au adus pentru statele neamurile înconjurătoare numeroase elemente de progres şi prosperitate socială, culturală şi politică. Aceştia aparţin comunităţilor de origine dar şi celor mai largi, naţionale, în care s-au format şi afirmat, putând fi consideraţi factori de confluenţă pentru neamurile respective.
Cei care vor să-şi formeze grupări cosmopolite trebuie să se revendice de la altceva, de la un centru (sau centre) din afara comunităţilor naţionale. Ei trebuie să-şi construiască (pentru că nu au o logistică creată) un alt fundament etnic, pe baza unui proiect utopic. Proiectul nu poate veni de la comunitate, ci de la o suprastructură elitistă, o elită ideologizată, care are ca centre de acţiune, conştient sau nu, alte spaţii de unde, prin presiune politică cred că pot să se impună statelor naţionale. Să nu uităm că albanezii au făcut parte dintr-un astfel de proiect, dar au avut interese divergente care s-au acutizat în momentul în care s-a pus problema schimbării de graniţe, în sensul formării unei Albanii Mari. Albanezii din afara graniţelor statului lor naţional au fost folosiţi în destabilizarea Iugoslaviei şi Macedoniei, dar aveau o conştiinţă clară de minoritate naţională. Aromânilor, în cazul în care apar interese zonale în spaţiul balcanic, pot deveni, prin presiune politică a diverselor centre de putere mondială, factor de destabilizare şi şantaj pentru statele naţionale. Este îndoielnic că acest lucru se poate realiza în privinţa aromânilor, principala calitate naţională a acestora constituind-o proverbiala răbdare în rezolvarea problemelor, a lucrului bine chibzuit şi calculat.
Prin neimplicarea statului român în sprijinirea comunităţilor sud-dunărene a luat naştere un proiect cosmopolit prin care se încearcă legitimarea unui popor vlah în Balcani. Agenţii acestui proiect, cei care promovează diferenţierea dintre vlah şi român, încearcă să realizeze o unitate la nivel internaţional (elitist) al comunităţilor „vlahe”, consecinţa fiind previzibilă: dezastru la nivel naţional prin scindare comunitară. Acest proiect, dacă ar intra în vederea centrelor de putere mondiale, în funcţie de interesele proprii, poate deveni factor de presiune naţională. Situaţia a fost sesizată printr-un extraordinar simţ naţional, de vlahii timoceni din Serbia, care au pus semnul de egalitate între vlah şi român.
Proiectul românesc trebuie să fie unul al pacificări zonale, folosind aromânii din românia ca punte către comunităţile de la sud de Dunăre. Statul român trebuie să sprijine cultural supravieţuirea latinităţii orientale ca factor de progres, civilizaţie şi diversitate în spaţiul balcanic prin păstrarea tradiţiilor, dialectelor şi coloraturii etnice zonale, prin ceea ce este propriu acestora. Încrâncenarea de păstrare şi afirmare a unui dialect al limbii române trebuie văzut prin ceea ce poate lega şi nu despărţi, prin legătura pe care o crează între aromânii dobrogeni şi aromânii balcanici şi nu prin ruperea acestora de românitate. Supravieţuirea dialectelor limbii române (istro-român, megleno-român şi aromân) aparţin miracolului etnic românesc, puterii de rezistenţă şi regenerare naţională, etnogenezei şi istoriei românităţii.
Acest proiect se poate realiza doar prin concursul statelor balcanice care trebuie să renunţe la politicile de deznaţionalizare aplicate în ultimii 100 de ani. Aromânii au şansa să se salveze doar într-un climat de linişte şi concordie naţională. Interesul naţional românesc trebuie să fie văzut în integrarea cât mai rapidă a tuturor statelor balcanice în Uniunea Europeană. Rămânerea în afara Uniunii a unor state şi integrarea altora, ca şi dezechilibrele economice zonale, pot duce la grave dezechilibre şi alimenta ideologiile formării „statelor mari”. Statele balcanice trebuie să înţeleagă imperativul momentului şi să acorde drepturi pentru comunităţile româneşti respectând tratatele internaţionale semnate.
Analizând istoric, proiectul românesc de până la primul război mondial a fost cel de susţinere a Imperiului Otoman (până în 1913), formarea unei Macedonii independente, crearea unui stat albano-român sau sprijinirea Serbiei în detrimentul Bulgariei care a tot agitat spectrul revizionismului după congresul de la Berlin. După Marea Unire de la 1918 România militează pentru realizarea unor înţelegeri defensive la nivel regional, cum ar fi Mica Înţelegere (1921, între România, Iugoslavia şi Cehoslovacia – practic, astăzi, cele două state nu mai există!) şi Înţelegerea Balcanică (1934, între România, Iugoslavia, Turcia şi Grecia). Au existat unele variaţii în politica de sprijinire a comunităţilor de la sud de Dunăre, care atinge un maxim în timpul războiului (1940-1944). După 1947 România nu mai face demersuri la nivel internaţional în sprijinirea acestora. Perioada de tranziţie prin care a trecut statul român după 1990 a făcut ca, pe plan intern, să existe o maximă bunăvoinţă faţă de minorităţile naţionale, dar pe plan extern să se realizeze foarte puţin în sensul obţinerii de drepturi similare românilor de peste hotare. Astfel, a devenit „foarte avantajos” în România să fi minoritar, multe persoane din familii mixte declarându-se aparţinând minorităţilor etnice, în speranţa obţinerii de avantaje materiale, atât din partea statelor nucleu cât şi din partea statului român, care a susţinut „foarte generos” aceste minorităţi. În acest timp, comunităţile româneşti din sudul Dunării au întâmpinat numeroase dificultăţi în afirmarea ca minorităţi naţionale, în unele din aceste state nefiind nici astăzi recunoscute. În timp ce în România este un avantaj să fi minoritar, în statele balcanice se poate fi chiar periculos să-ţi afirmi identitatea etnică. Nu ne putem mira de confuzia care domneşte astăzi în rândul acestor comunităţi româneşti.
Statul român ar trebui să procedeze, în primă fază, la un adevărat parteneriat cu Republica Macedonia. Suntem, practic, singurul sprijin loial pe care această mică republică îl are în zonă. În cazul în care apar divergenţe în recunoaşterea comunităţilor româneşti în statele balcanice trebuie avut în vedere rolul Consiliului Europei în sprijinirea culturală şi politică a acestora. În cazul în care statele balcanice răspund pozitiv la recunoaşterea drepturilor minorităţilor româneşti trebuie ales un model de interes comun, respect reciproc şi beneficiu general. În acest sens ar trebui să aibă loc negocieri cu reprezentanţii statelor balcanice în privinţa stării culturale şi sociale a comunităţilor româneşti (ore în dialect, emisie la radio/tv, protecţie culturală), reciprocitate în statutul minorităţilor, biserică cu slujbă în dialect (subordonate bisericilor naţionale sau BOR – Biserica Ortodoxă Română).

Δεν ξέρω ελληνικά, έτσι ώστε η μετάφραση να Έλληνες γίνεται με Google Translate:
I don’t know greek, so the translation to greek is made with google translate:
Nu ştiu greacă, aşa că traducerea în greceşte este făcută cu google translate
Νου σχτιου γρεακă, ασχα κă τραντουκερεα îν γρεκεσχτε εστε φăκουτă κου γοογλε τρανσλατε
.

Μέρος 2 – Βλάχων στην Αλβανία – Ρουμάνοι της Αλβανίας

http://foaienationala.ro/romanii-din-albania-ii.html

Mihai Eminescu – Suti ΤΟΥ DI CATARDZI … (από τις εκατοντάδες των ιστών …)

Sutil, dit σε όλο τον κόσμο,
Caravia ως pundili δι-
Citi, άρθρα, δεν asparga
Undili Vimturili εκεί;
Από ahiti azburatoari,
Πας Suti sinurili,
Η Citi δεν θα Tru-πικρή
Undili και vimturili …
Di θα σας ΤΥΧΑΙΑ Ghinea CAFTA,
Ονειρεύομαι όπως muntili vir-
Iutidò έρθει μετά τίνι
Vimturili έχουν undili …

Niaduchit και omlu, το cindu
Φοράτε azvimturili προς τα πάνω,
Υπάρχουν daima στηθάγχη μεταχειρίζεστε
Undili και vimturili.

Μεταφορά της Ionel Zeana

Αυτή ήταν η εποχή των Τούρκων, το,,»σελίδες! Τα σχολεία θα μπορούσε να ανθίσει εκεί για όλους τους λαούς της αυτοκρατορίας.
Αλλά οι Χριστιανοί έχουν έρθει στη θέση τους, όπου και πάλι, όλα τα έθνη έχουν απολαύσει! Αλλά οι κυβερνήσεις αναγεννημένος Χριστιανός και αυξηθεί, μετά την κατάρρευση της τουρκικής εξουσίας το 1913, στη συνέχεια, να αρνηθεί να δώσει ακόμα και τα πιο στοιχειώδη δικαιώματα των μειονοτήτων! Αυτό είναι επί του παρόντος,, δημοκρατική «Ελλάδα, στην Αλβανία, στη Μακεδονία-σκοπός … Πώς μπορούμε να σας λύπη, σε αυτές τις συνθήκες, ο καιρός … σελίδες; Παράδοξο, αλλά αληθινό!
Και η Ρουμανία είναι σιωπηλός, ενώ οι Ρωμαίοι – από όλους τους ορίζοντες – υποφέρουν αυτήν την κατάφωρη αδικία!
Η Ρουμανία έχει ήσυχα σε δεκαετίες κομμουνιστικής δικτατορίας, είναι κατανοητό: οι κομμουνιστές, μόνο τα συμφέροντα των Ρουμάνων δεν ανησύχησαν …
Αλλά σήμερα, μετά την κατάρρευση του ολοκληρωτισμού κόκκινο σιωπή Ρουμανία δεν έχει καμία δικαιολογία! Θα ήταν ότι είναι μικρή η Ρουμανία, ο βασιλιάς Carol I – δεν μπορεί σύγχρονη Ρουμανία;
Αν τα πράγματα θα είχε ακολουθήσει την κανονική κόσμο της Ρουμανίας Βαλκανίων του 1903, έτσι και τώρα πάνω από 100 χρόνια, θα έχει φθάσει τώρα σε μια όμορφη πραγματικότητα της Ρουμανίας και αποφασιστικά!
Αντ ‘αυτού, σήμερα, μετά από έναν αιώνα των εθνικών τις αισθήσεις του, πάνω στην ίδια γη πηγαίνει στο Μακεδο-ρουμάνους υπερήφανος stirpe σε εγκληματική αδιαφορία από τα μεγαλύτερα θέρετρα Ρωμαϊκή! Σας χρεώνουν στο όνομα από τις μεγαλύτερες θέσεις inversunatelor ποιητής της Ρουμανίας, Μιχάι Εμινέσκου, ο οποίος επέκρινε έντονα την κυβέρνηση της Ρουμανίας μικρό της εποχής του, ακόμα και όταν δεν γίνει κάτι, αν μη τι άλλο για uitatii σήμερα εντελώς από τους αδελφούς μας νότια του Δούναβη! Όπως σε όλους τους ορίζοντες, ο αριθμός των οποίων υπερβαίνει το ήμισυ του πληθυσμού της Ρουμανίας του 2000! Τι κρίμα …!

Mihai Eminescu:
,, Δεν υπάρχει κράτος στην Ανατολική Ευρώπη, υπάρχει μια χώρα από την Αδριατική με τον Εύξεινο Πόντο που δεν είναι πλήρης κομμάτια από την ιθαγένειά μας.Ξεκινώντας από τους ποιμένες της Ίστρια, από τη Βοσνία και Ertegovina morlacii, βρίσκουμε κομμάτια από αυτό το μεγάλο βήμα της εθνικής μονάδων στα βουνά της Αλβανίας, της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, της Πίνδου, όπως στα Βαλκάνια, στη Σερβία, τη Βουλγαρία, την Ελλάδα και μέχρι μήκος του ποταμού, μέχρι κοντά στην Οδησσό και το Κίεβο του Ιασίου «.(,, Courier «, 1 Δεκεμβρίου 1876, σ. 3).
Όσον αφορά τη γλώσσα Μακεδο-ρουμάνους »είναι σήμερα μια αλήθεια γνωστή από όλα αυτά είναι μόνο μια διάλεκτος της Δακο-ρωμαϊκής γλώσσες και ότι έχει να κάνει όλες τις λατινογενείς γλώσσες της Δύσης …
Και οι δύο Istrian διάλεκτο, καθώς και η Μακεδο-Ρωμαϊκή γλώσσες είναι ποικιλίες Δακο-Ρωμαϊκή, με μικρές και μεγάλες φωνολογικές διαφορές και τις ομοιότητες αποφασιστική »(Time,» 27 του Αυγ 1882, σ. 1).

Περικλής Papahagi
Ας μην ξεχνάμε!
Θα πρέπει να θυμόμαστε
Αρουμάνοι είναι ενωμένοι με την Δακο-Ρωμαίους
κατά τη γλώσσα, τα έθιμα, τις συνήθειες,
μέσα από παρόμοιες περιπέτειες του παρελθόντος θυελλώδης,
η οποία δεν θα μπορούσε να καταστρέψει αυτό που αναπνέει τον ίδιο αέρα άλλοι σαν κι αυτούς?
Θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι αυτοί οι Αρουμάνοι
Χρειάζεστε βοήθεια,
οι θυσίες των Ρωμαίων από την Dacia!

,, Ιστορία «Λάθος!
Στο Saruna (Θεσσαλονίκη) και Αθήνα (;) εμφανίστηκε το 1991 το λεγόμενο,, Ιστορία των Βλάχων «, δηλ. τους Βλάχους, που γράφτηκε από τον Ι. Papatanase, με μια εισαγωγή στη prof. N.C. Mutopulos. Από όσο γνωρίζουμε, τόσο ο συγγραφέας, καθώς και Macedo πρόλογο …
Ένα βιβλίο για Macedo μπορούμε να απολαύσουμε οποτεδήποτε, αλλά μπορούμε και λυπημένος, θυμωμένος ή-φοβερό ακόμη και όταν είναι, η όπερα «ουρές Shameless του τσεκούρι-φρύγανα το δικό μας, γιατί δυστυχώς … και φρύγανα ανάμεσά μας! Νέο βιβλίο στην τελευταία κατηγορία. Και ως εκ τούτου δεν θα μπορούσαμε να θυμωμένος, τρομερό, όπως είπα. Επειδή δεν είναι στη σφαίρα της επιστήμης, όπως θα έπρεπε, αλλά ότι του βρίσκεται παχιά, τραχιά-πώς να ορίζονται περισσότερο;
Πρόλογος από το παράδειγμα (γαμημένο καθ.. Και αναγκαστικά R), γράψτε χωρίς κόκκινο, πιθανώς ως τους Βλάχους (Βλάχων) θα ήταν μια αρχαία latinoglosa πληθυσμού, αυθεντική ελληνική, της Μακεδονίας μας ». Αλλά, κύριε. prof. Του Mutopulos αντιεπιστημονικό και ακόμη και τελείως χαζά … όλα, λέτε βασιλεία σου! Είναι μια αντίφαση, τι θα λέγατε για … Λοιπόν, αν οι Βλάχοι latinoglosa είναι ένα πληθυσμό (που μιλούν μια γλώσσα λατινικής προέλευσης), τότε πώς μπορεί να είναι ελληνικά, και όμως …, αυθεντικά ελληνική »;
Κοιτάξτε πόσο λάθος μερικά από την καριέρα τους! Μπορείτε, για παράδειγμα, ο κ. καθηγητής, είχατε επιτυχία στη σκηνή, ο κωμικός ηθοποιός … ειδικά για τα παιδιά, από prichindeilor Νηπιαγωγείο! Θα SPU, για παράδειγμα:
– Αγαπητοί μου, ξέρετε γιατί βάζουν τα παράθυρα, δηλαδή τα παράθυρα στα σπίτια μας »;
– Nooo … δεν ξέρω! Θα είναι μικρή ανταπόκριση.
– Δεν μεταξύ φωτός στο σπίτι! είπατε ότι ήταν σε βρυχηθμούς του γέλιου από αυτά. Ότι τα παιδιά, από τη στιγμή Juns σπίτι, οι γονείς θα πρέπει να πει ότι ακόμα μια ανόητη διασκέδαση από ό, τι είπε όλα τα είδη των ανοησίες …
– Και γέλασαν μαζί του, και αυτός, με δάκρυα!
Adevarurilr Επειδή τα μυαλά των παιδιών είναι και, ενώ, περιέργως εξακολουθεί να μην είναι, στο μυαλό σας, ΚΥΡ Mutopulos1 Γι ‘αυτό είπα να πάρετε την καλύτερη κωμική σας – και δεν είναι τόσο άσχημα τα πράγματα καριέρα …
Αλλά για να αναπαραχθούν, με την ίδια κάρτα, «αν μπορεί να ονομαστεί έτσι!:
,, Οι Βλάχοι είναι στην πραγματικότητα ένα αυθεντικό και αναπόσπαστο μέρος της εθνικής τους ανθρώπους «! (Φαίνεται ότι κάποιοι ιστορικοί υποφέρουν από …,, αυθεντικότητα «σπασμένα και έδεσε το κεφάλι με τα εισαγωγικά!
Και όμως, περισσότερο glasuuieste … αστειεύεται βιβλίο με τίτλο Βλάχοι είναι απόγονοι της Μακεδονίας και της Ηπείρου Ελληνική έθνη »! Αλλά, κύριε Papatanase, πώς να είναι οπαδοί της Ελληνικής εθνών, λένε μαύρο και άσπρο και αν είναι οι Βλάχοι;
Μνεία, λέει ο κ. Emil πίσω παράθυρο, από την οποία έλαβα αυτό το βιβλίο που ονομάζεται εκχυλίσματα, όπως προ-ρωμαϊκή Μακεδόνες ήταν μόλις Θράκες, και έτσι – που ονομάζεται Ελληνισμού της Μακεδονίας δεν είναι μόνο ένας μύθος ή μια ιστορία για τα παιδιά.
Το μόνο αξιοπρεπές πράγμα στο βιβλίο είναι ο κ. Papatanase αναπαραγωγή, στα ελληνικά, μια λατινική έγγραφο, «Μοσχόπολη, amplissima URBS». Τα υπόλοιπα – βρίσκεται μόλις, στρεβλώσεις και ειδεχθές, Ελληνο-πατριωτικό λουκουμάδες που είναι καλό για τον αποστάτη έθνος!
Για τέτοια …, το σπίτι-κλέφτες «, υπάρχουν προηγούμενα για τους οποίους έχουμε ντροπή, όπως Macedo. Ένας από αυτούς είναι ο μοναχός Κοσμάς, η θλιβερή ανάμνηση της ότι με τα πόδια μέσα από τα χωριά των Βλάχων στην Ελλάδα του δέκατου όγδοου αιώνα, για να μετατρέψει σε consangenii του στον Ελληνισμό, αν και ο ίδιος ήταν Αρωμουνική! Έγραψε γι ‘αυτό,, μοναχός «ο κ. Alex C. Hagigachi,] ν, T’Aspropotamos Pindu «(Αθήνα, σ. 164),« Έτσι Κοσμάς ο Πατέρας, μιλώντας χωριά τους Βλάχους, καλώντας τα σχολεία να ανοίξουν εκεί – Ελληνική bineiteles! Αφού εξήγησε το Άγιο Ευαγγέλιο και τους ζήτησε να φύγουν οι Ορθόδοξοι πιστοί <>, αλλιώς απειλεί την ανάθεμα (αφορισμό από την Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία). Έτσι, δεν μιλούν αυτή τη γλώσσα, αλλά μόνο σε Evanghieliei (ελληνικά)! Τότε, τα χωριά της Μακεδο – Mutiara, Tifoseli, Camnai, Calogriani και να αφήσει Vanculia βλάχικη διάλεκτο, σύμφωνα με την <> μοναχός Κοσμάς, ένα άτομο απελαθεί για προσηλυτισμό ρουμανική Χώρα Ελλάδα. Μακρύ και club! Constantionopolitan Πατριαρχείο (greaca!) Πάρτε το παρελθόν, αλλά όπως επισκευή, μεταξύ των αγίων … »
Pina και ο κ. Καθ. Σ. Liacu, έμπειρος, και αυτός είναι ηλίθιος θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες οι Αρουμάνοι ως Έλληνες – μιλούν ακόμη και μια διάλεκτο της Ρουμανίας! – I repunga αυτό μοναχός Κοσμάς, «Grace», γράφει για … ευσεβείς μας-να:
,, Pisuderi Armatolii του Κοσμά δεν επιτρέπεται να κηρύττουν και να έχουν φέρει στην περιοχή τους, με τη σύσταση να μην τον δούμε εκεί! »
Έτσι, αγαπητοί αναγνώστες, αναρωτιόμαστε γιατί οι ελληνικές εφημερίδες γραπτή σήμερα από όλα τα είδη των ανοησίες, για το Αρουμάνοι!; Απλά ξέρω ότι … ότι προέρχεται από γάτα – τρώνε ποντίκια! Μετά από όλα, emulii μοναχός Κοσμάς ο σεβασμός και η παράδοση συνεχίζεται …! Αλλά … Halal,, παράδοση «!

Αρουμάνοι ΕΚΔΟΣΗΣ («Die Aromunische εύθραυστη») του MAX DEMETER PEYFUSS
,, Τους Βλάχους είναι διαρθρωτικά – το ίδιο με Δακο »
Εάν η πλούσια βιβλιογραφία του βιβλίου θα προστεθεί ένα ευρετήριο των υλικών, τα ονόματα, τα γεγονότα καταγράφονται, εδώ το MD Καθηγητής βιβλίο Peyfuss κέρδισε σχεδόν ως συνάρτηση του aromanistic λεξικό, τη διαβούλευση και reconsultat γρήγορα κάθε φορά που θα ήθελαν θυμόμαστε κάποια στιγμή από την ταραγμένη ζωή και την ιστορία της ρουμανικής εθνικής suddunarene.
Trebiue Ομολογώ, όμως, που με ενδιαφέρει, προσωπικά, πάνω απ ‘όλα, το θέμα του κ. Peyfuss τους Βλάχους, ερμηνεία, όπως η εθνότητα, η Αρουμάνοι. Αρουμάνοι είναι, κατά την άποψη του επιστημονικού και ιστορικά αξιοθέατα, όλους τους Ρουμάνους και όχι κάποιο άλλο νεο-ρωμαϊκού λαού, φυσικά, που αναπτύχθηκε σε ειδικές συνθήκες των αδελφών από την βόρεια του Δούναβη. Γι ‘αυτό διαχωρίζεται από το βιβλίο του, ότι δάσκαλος φράση σύνθημα, έχω την κατέταξε στον τρόπο ορισμού του, όπως τον τίτλο μας με τις σημειώσεις. Διότι, πραγματικά, «τους Βλάχους είναι δομικά όμοια με Δακο». Και το λέω εμείς, ακόμα, αναπαράγουν μια άλλη μορφή του κανόνα-ο λιθοβολισμός Macedo του που ισχύουν για εκείνους που βλέπουν με έναν ιδιαίτερο κόσμο στο ρωμαϊκό λαό στο σύνολό του, καθώς αυτοί οι κύριοι είναι μια παράλογη κατάσταση, που δεν υποστηρίζονται από τίποτα – αν όχι από την έλλειψη καλής πίστης, τότε η πλήρης άγνοια των γεγονότων «.
Στην πραγματικότητα, όπως βρίσκεται συχνά τον εαυτό τους σε ένα περιβάλλον Δακο (βλ., a Roja, ένα Boiagi, ή απλά ένας φοιτητής Βλάχους Βαλκανικής χερσονήσου, ήρθε στη Ρουμανία και ακούγοντάς τους σε ομιλία Δακο, αυτό το περιβάλλον exeptie κανείς δεν μπορεί να πει, «μου άνοιξε τα μάτια στο γεγονός ότι οι άνθρωποι τους Αρουμάνοι αποτελεί μέρος ενός συνόλου πολύ μεγαλύτερη από ό, τι θα μπορούσε να θεωρηθεί στη Μακεδονία, ορισμένοι από τους ανθρώπους
John Coletti που αναφέρονται στο μπροστινό μέρος της ρουμανικής πραγματικότητας (Farsherots θα έλεγα ramanesti) απλά φώναξε: «Εγώ hiu Arman» που είναι μυθιστόρημα.
Στην πραγματικότητα, Th. Capidan του είχε πει νωρίτερα ότι μεταξύ Δακο και τους Βλάχους δεν είναι απλώς μια ομοιότητα, αλλά μια ταυτότητα, όχι το λιγότερο λάθος.
Όσο για την «επίλυση του προβλήματος συζητήθηκε τόσο ζωντανό και σήμερα, αν Αρουμάνοι στη Ρουμανία είναι μια μειονότητα εθνοτική / εθνική ή« ιστορικός μάθησης, λέει, – «υπηρέτες Clio δεν μπορεί να βοηθήσει εκτός από την κλήση του δικαστηρίου αιτιολογημένη, δεν υπάρχουν επιστημονικά κριτήρια για την καθορίσουν την εθνικότητα του ατόμου, εκτός από τη συνείδησή του! »
Αλλά θέσει δύο θέματα εδώ, όμως πολύ αγαπητό Peyfuss καθηγητής. Πρώτον, λίγοι άνθρωποι εκεί, δεν έχουν πρόσβαση στην πληροφόρηση, τον πολιτισμό, την καλή εκπαίδευση σε γενικές γραμμές – ή δεν γενικώς ερώτηση ή δεν μπορεί να λύσει μόνη της. Αν και οι άνθρωποι της καλής πίστης, ακόμη και ανεκπαίδευτο (όπως αυτές που αναφέρθηκαν πιο πάνω-πάνω αρχιμανδρίτης Αβέρκιος του Αγίου Όρους), εύκολο να μαντέψει κοινή εθνική καταγωγή τους με Dacoromania, όταν ήταν πρόσωπο με πρόσωπο … Από αυτή την οπτική γωνία, μια εκατονταετηρίδα τους Βλάχους ηλικιωμένη γυναίκα, ζήτησε Με μια φορά, στο Βουκουρέστι, των φοιτητικών μου χρόνων, μέσα από 1950: Di είστε τίνι Μίλητο, MAIE; (Τι είναι έθνος σας, η μητέρα), είπε, εξοργισμένοι: – Πώς Δουλεύω intreghi Ähtäri!; Ramana hiu, hiu σας alttiva έχετε;Ότι η Τουρκία ESCU! …
Έτσι, θα έλεγα, θα το δεύτερο ζήτημα, που οι άνθρωποι ξέρουν τι καλή πίστη κατέχει ένα έθνος, εθνικά μιλώντας, εάν ζείτε μια στιγμή, ακόμη και η παραμικρή, από Δακο.Αλλά τι γίνεται με εκείνες της κακής πίστης; Care, και ξέρουν ότι είναι η ρουμανική, αλλά κάποια προσωπικά συμφέροντα και να μην τους αναγνωρίζουν την εθνικότητα, την ιδιότητα μέλους της ρουμανικής εθνότητας! Όπως ορισμένα γλωσσολόγοι ακόμη και Βλάχων στην Ελλάδα, η οποία λέει ότι είναι δυνατά, ελληνικά, ρουμανικά μιλάει «!Έλληνες αξιωματούχοι δεν αναγνωρίζει πραγματικά την ύπαρξη μειονοτήτων στη χώρα τους σε γενικές γραμμές, καλέστε το … Αρουμάνοι, και οι Έλληνες, οι οποίοι μιλούν μια διάλεκτο Μαΐου ciudat1 «Βούλγαροι, Αλβανοί εδώ, και θα είναι έτσι όλοι οι Έλληνες μιλούν μερικές διαλέκτους … περίεργα!; Έτσι, δεν θα έλεγα ότι δεν υπάρχει επιστημονικά κριτήρια για τον προσδιορισμό εθνικότητα κάποιου – και εδώ θα χωρίζεται σε σχέση με εσάς, κύριε Peyfuss, επικαλούμενη το δικαίωμά σας σε σας, που λένε, είναι απολύτως σαφές, ότι οι γλώσσες έχουν μια αναγνωρίσιμη δομή , η οποία δεν μπορεί να είναι λάθος. Για παράδειγμα, «Speala μίνι μέρη σας, όπως ο Πόντιος Πιλάτος» Αυτή η πρόταση, μόνο οι ψυχές των Malfoy, ή για τη ρουμανική γλώσσα δεν είναι αδαείς. Επειδή δεν είναι ελληνική, και ακόμη και Ιταλικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Πορτογαλικά, Καταλανικά, κλπ. Romansh δεν είναι. Έτσι Αρουμάνοι είναι αναμφισβήτητα ρωμαϊκά, όπως και οι άλλες βαλκανικές Ρουμάνοι – meglenoromanii και Ίστρο-Ρουμάνοι, οι Ρουμάνοι, κ.λπ. timoceni. Τα σχολεία τους και ως εκ τούτου δεν μπορεί παρά να είναι η ρουμανική, καθώς ανοίγουν στα Βαλκάνια και οι πρόγονοί μας, τον τελευταίο αιώνα, μετά το 1865. Και ως θέμα γεγονός κάνει όλα τα ηχεία του διαλέκτους του κόσμου που τρένο, φυσικά, την εθνική γλώσσα, αν και nedesmintit αγάπη του, και μιλώντας τοπικές διαλέκτους τους. Στην πραγματικότητα, ακόμα και θα το ήθελα, δεν θα μπορούσε να τρένο, αναπτύσσονται σε διάλεκτο. Σάξονες και Swabians στη Ρουμανία δεν έχουν μάθει ποτέ τους διαλέκτους της Τρανσυλβανίας και Banat, γερμανική γλώσσα πέρα από τη Γερμανία, αλλά στη γλώσσα της βασίλισσας, μιλώντας στο Βερολίνο.
Η επιστροφή μου στην Αρουμάνοι με καλή πίστη, αλλά ανεκπαίδευτο, στερούνται τις απαραίτητες πληροφορίες, που, για να παραθέσω το γλωσσολόγο Ρωμαϊκή λόγιος Eugen Coseriu το Πανεπιστήμιο του Tubingen, μπορεί να λέει ότι είναι άλλο οι άνθρωποι, γιατί δεν ξέρω που γλώσσα τους ομιλείται και από ό, τι αλλού στην Ελλάδα, την Αλβανία, τη Μακεδονία … Αν ξέρουν, πρώτα έμειναν έκπληκτοι, και τότε θα συνειδητοποιήσουν ότι είναι το ίδιο αγώνα με όλους τους Ρουμάνους.
Επιστρέφοντας τώρα στο ζήτημα της τους Βλάχους, δεν μπορώ να ευχαριστήσω τον συγγραφέα του ζεστού, για το δώρο που θα τον έκανε, από τα νεανικά του, όταν δημοσίευσε το πρώτο μονοπάτι, στα γερμανικά, το 1971. Και δεν μπορώ να εκφράσω την έκπληξή μου ότι η εξαιρετική δουλειά έπρεπε να περιμένει σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα να είναι, τελικά, μεταφράστηκε στη ρουμανική γλώσσα! Τι να πω έργων του κεφαλαίου, του Gustav Weigand, μέχρι το τέλος του δέκατου ένατου αιώνα, Die Aromunen ή μεταφράζεται σήμερα; Η αδράνεια που μας κόστισε τόσο πολύ! (Η διάλεκτος τους Βλάχους της Hristu Candroveanu)

ZAHU UP
Γλώσσες και διαλέκτους;
Στις 9 Μαΐου 1905, σουλτάνος της Τουρκίας, Αμπντούλ Χαμίντ Β ‘Iradeaua ψηφίστηκε (διάταγμα), το οποίο αναγνώρισε και επέτρεψε τη δημιουργία comunotatilor τους Βλάχους, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτή η πράξη – το πρώτο του είδους του στη σύγχρονη ιστορία – ήρθε ως αποτέλεσμα των πιέσεων που ασκούνται κοντά στην Κωνσταντινούπολη η Ρουμανία μετά από τη Ρουμανία είχε κερδίσει την ανεξαρτησία της από το κράτος.
Από το 1897, ο υπουργός της Ρουμανίας στην Κωνσταντινούπολη Giuvara Rose, μαζί με την Υπουργό Δικαιοσύνης Γ. Giuvara, που έχει υποβληθεί σε ακροατήριο από τον Σουλτάνο, προσπάθησε να συνάπτουν σχέσεις συνεργασίας με την Τουρκία, όπως προσφορές που γίνονται από τη Ρουμανία, ζήτησε συζήτηση των μερίδων τέσσερα ζητήματα, το πρώτο εκ των οποίων ήταν, ρουμανικά Μητροπολίτης Βαλκανίων Βλάχων πρόβλημα «, αλλά το αίτημα αυτό δεν κατέστη δυνατό λόγω της ίντριγκες και το Ελληνικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης.
Μετά τον πόλεμο ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα, αλλά το 1897 το μεγάλο βεζίρη του είπε ότι αν η Ρουμανία Tr Giuvara θα συνάψει συνθήκη συμμαχίας με την Τουρκία, το πρόβλημα θα λυθεί Αρωμουνική επισκοπή. Πολιτικές συνθήκες ήταν αρκετά περίπλοκη και τη Ρουμανία, αλλά όχι και επικίνδυνα για την πράξη αυτή.
Έχουμε πάει πέρα από όλα τα πολιτικά παιχνίδια των Μεγάλων Δυνάμεων και των βαλκανικών κρατών, και να επιστρέψετε στο Iradeaua του 1905. κείμενο αυτού του εγγράφου, δόθηκε στη δημοσιότητα, Le Courrier des Βαλκάνια «, Έτος ΙΙ, Nr. 39 του 1905, ως εξής:
,, Η Αυτού Μεγαλειότης ο Σουλτάνος Imperial, η οποία με τα συναισθήματά του, της δικαιοσύνης και των υψηλών πατρική μέριμνα για τους ανθρώπους του, επεκτείνει τις ευλογίες και χάρες του, σε όλους τους πιστούς υπηκόους της, χωρίς διάκριση φυλής, ούτε θρησκεία, λαμβάνοντας υπόψη τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την Imperial πόδια θρόνο από τα θέματα Ρωμαίους του, ήταν στην ευχάριστη θέση να ώστε η αρετή των δικαιωμάτων των πολιτών να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα και τον τίτλο, όπως άλλο θέμα μη-μουσουλμάνους και την κοινότητά τους για να ορίσουν τους δημάρχους, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, και τα μέλη της ρουμανικήςγίνονται δεκτοί στα διοικητικά συμβούλια και των ίσων ευκαιριών να χορηγείται από το αυτοκρατορικές αυλές των εκπαιδευτικών που απασχολούνται από ορισμένες επιτροπές για την επιθεώρηση και τις διατυπώσεις που επιβάλλονται από το νόμο για το άνοιγμα νέων σχολικών ιδρυμάτων Αυτοκρατορίας. »
Σημειώστε ότι οι Τούρκοι τους αποκαλούσαν οι Αρουμάνοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όπως εμφανίζεται στο Iradelei κείμενο.
Αυτό υποστήριξε την ανάπτυξη της Ρουμανίας Αρωμουνική πολιτιστικό στοιχείο της Βαλκανικής χερσονήσου έχει ερεθισμένο τόσο οι Έλληνες στην Αθήνα, καθώς και το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Επιβαρυντικές τη σύγκρουση με τη Ρουμανία μετά την δημοσίευση Iradelei, η ρουμανική κυβέρνηση έσπασε τις διπλωματικές σχέσεις με την Ελλάδα για έξι χρόνια μέχρι το 1911.
Brutal μίγμα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στην πολιτική και ιδιαίτερα το μίσος του πολιτισμού τους Βλάχους στην γλώσσα τους δεν ήταν νέα. Οικουμενικός Πατριάρχης Νεόφυτος Duca απέστειλε επιστολή σε όλες τις εκκλησίες υπό τον έλεγχό του, από το οποίο παραθέτουμε: Θεωρώ ότι απλώνεται ένα χαμένο βιβλίο της εκκλησίας, μια ορισμένη Boiagi. Στόχος της είναι να καταπολεμηθεί η ελληνική ακοής πιστούς. Επικοινωνήστε ανάθεμα μας σε όλους. «V. Διαμαντή των Ρωμαίων στη Βαλκανική Χερσόνησο, σ. 103). Επειδή ήταν ένα βιβλίο γραμματικής, που δημοσιεύθηκε το 1812 στη Βιέννη, από Michael G. Boiagi, με τίτλο: Μακεδο-Wlachische Romanische Sprachlehre oder.
Ένας άλλος,, απόστολος του Ελληνισμού «μεγάλη διώκτης των Βλάχων, Κοσμάς Etolianul αγιοποιήθηκε για αυτό αξίζουν στις 10 Απριλίου 1961, ως« καθολική Αγία Ορθοδοξία. »
Είναι μεγάλη καταδίωξη, τη γενοκτονία, επιβάλλεται από τον Ελληνισμό Αρουμάνοι, αλλά αυτό το ερώτημα είναι ο ρόλος των ιστορικών να αποκαλύψει. Ωστόσο, αν παραθέτω μερικά παραδείγματα, η οποία θα δημοσιοποιηθεί, ότι δεν είναι μία καινοτομία για τα μέτρα που λαμβάνονται από μερικούς datoraste αποστάτες του Αρουμάνοι στην Ελλάδα, καθώς και από άλλες χώρες – δυστυχώς από τη Ρουμανία – το γνωρίζουν ή Netin συνειδητοποιούν ότι υπάρχει μια επιστημονική πειθαρχία που ονομάζεται ιστορία, την καταγραφή των δεδομένων που διέρχεται από τον κόσμο των ατόμων και των λαών, και ανεξάρτητα από το πόσο προκατειλημμένη αυτοαξιολογήσεις είναι υποκειμενικές, οι ερευνητές είναι σωστές στο χρόνο, στην αποκατάσταση της αλήθειας.
Λάθος palicari – απόγονοι του νοσοκομείου σκέψης, όπως Roller – τελείωσε με Λατινικότητα tracorominismul των Βαλκανίων, που γίνεται καθαρά ελληνική βραδιά στην Αθήνα, ακόμα και τα πιο αγνά ελληνικά από ανέκδοτο, Ελλάδα – Ελληνική αλήθεια, λέει γελώντας γης, και ως τέτοια ελληνικά Η Αθήνα δεν μπορεί να βρει καθαρό, μερικοί ήταν αυτο-ανακάλυψης στη Ρουμανία …
Θα ήταν γελοίο και αναποτελεσματικό να διατηρήσει το διάλογο μαζί τους! Σοβαρό πρόβλημα κατά την τελευταία δεκαετία – η αιτία όταν arominilor είναι μια διαφορετική γλώσσα ρουμανική γλώσσα ή μια διάλεκτο της.
Όλες οι γλωσσικές μελέτες που πιστοποιείται από τη Ρουμανική Ακαδημία – και η ίδια η γλώσσα των διεθνών φόρα – έχουν προσδιορίσει ότι Αρουμάνοι ή Μακεδο-ρουμάνους μιλούν μια διάλεκτο της Ρουμανίας είναι το δεύτερο πιο σημαντικό μετά την Δακο-ρουμανική διάλεκτο, η οποία ιδρύθηκε με τη δομή της Ρουμανίας, moerna πρότυπο – και πριν από Megleno-Ρουμανίας διαλέκτους και Ίστρο-Roman.
Συνεργάτης της δική μας, πιο περήφανος και πιο ευέξαπτος, ίσως σε μεγάλο βαθμό απογοητευμένος από την σχεδόν πλήρη εγκατάλειψη των Βλάχων από τη Ρουμανία μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, και αυτό είναι ενεργά εκστρατεία τώρα … από το αυτί, η ιδέα ότι η διάλεκτος Αρωμουνική να δεν πρέπει να θεωρείται γλώσσα και διάλεκτο. Ακόμα και δημοσιεύματα έχουν εμφανιστεί σε αυτό το νέο, και τι είναι χειρότερο, άρχισαν μια πολιτιστική ληστεία, ένα λογοτεχνικό πειρατείας που δάσος!
Δεν επιτρέπεται να δημοσιεύσει τα έργα του ακαδημαϊκοί, ποιητές, οι άνδρες του πολιτισμού που δεν ζουν σε μια ακρωτηριασμένη σενάριο, με το οποίο ο θανών δεν θα είχε ποτέ εγκριθεί. Είναι δικαίωμα του δημιουργού και της Ρουμανικής Ακαδημίας θα είναι ο πρώτος που θα ζητήσει respectaea τους.
Όσο για την εγκατάλειψη Αρουμάνοι – όπως έκαναν οι Ρωμαίοι γύρω Ρουμανία, πάνω από 10 εκατομμύρια – από το ρουμανικό εξωτερική πολιτική πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Ρουμανία, όπως di ρωσικής κατοχής το 1944, βρισκόταν σε πλήρη και άνευ όρων παράδοση στη γιγαντιαία Κομμουνιστική Ανατολή και την καταστροφή του παρελθόντος πολιτισμού και της πνευματικότητας, όπως συγχωρεί Αυτή η δήλωση της Μόσχας.
Της Ρουμανίας είναι σήμερα ως ένα απομονωμένο νησί, επίθεση από κύματα όλων των πολιτικών τυφώνα σύγχρονο κύμα μολδαβική γλώσσα »κύμα,, τη Βόρεια Μπουκοβίνα γλώσσα», όπου κήρυξε την ρουμανική γλώσσα γραφής με Κυριλλικούς χαρακτήρες, και πώς … που θέλει να κύμα semidoct κλήσης,, τους Βλάχους γλώσσα. »
Αυτή είναι μια πρώτη πτυχή του προβλήματος. Το δεύτερο θέμα, αγνοείται από εκείνους που είναι μακριά από το πεδίο της γλωσσολογίας και του δικαίου, είναι ότι η ίδια η διάλεκτος τους Βλάχους είναι ομοιογενής, εξακολουθεί να υπάρχει binedefinit.Διατηρήθηκαν προφορικά μέχρι τον τελευταίο αιώνα, λαογραφικό και λαϊκής pickers Αρωμουνική χτυπήθηκαν από κακουχίες λόγω εξέλιξη από μια διάλεκτο που μιλούν μια άλλη ομάδα του. Από προσωπικές παρατηρήσεις, βρήκα αυτές τις διαφορές μεταξύ της ομάδας και της ομάδας Farsherot gramustean: farsirotii όχι στην τοπική γλώσσα τους και (α), η προέλευση της δόξας, ενώ αφθονεί σε gramosteni, αντικαθιστώντας σε μεγάλο βαθμό τις φωνητικές, που χρησιμοποιείται από το Farsherot. Εδώ είναι τα παραδείγματα για να Farsherot: Μάνη, Πανί, Σάββατο, Duman, frandza, τουλάχιστον, απόδραση από το σπίτι, Hoare, ETC. Στο gromsteni, ίδια vocabule, προφέρεται t: μίνι ptni, Σάββατο, Κυριακή, frindzi, τρέχει, CASI, κλπ. Hoare.
Στο Farsherot σπάνια υπάρχουν περισσότερα προσθετικά από σχεδόν γενικευμένη gramosteni: Stay, κόκκινο, ποτάμι, κάδοι, landarusi, κλπ. namuzi.
Στο gramosteni είναι πιο συχνή προσθετική Armani, Arosa, το όργωμα, Alar (πλύσιμο), alindirusi, animuzi …
Σε Farsherot, όταν στη μέση των δύο συμφώνων πληρούν λόγια, μια πτώση, ενώ η gramosteni παραμένει. Ex:. Και – το χειμώνα, μεταφορά – κρέας, ασβέστης – virnu, ahat – ahintu κλπ.
Κρατήστε Farsoretii φωνήεντα στο εσωτερικό της λέξης, gramostenii τα αφαιρέσετε: αναγνωρίζεται – fcior, Cici – CIOR, επεξεργάστηκε – msat, κλωτσιές – tutit, ξέρετε.
Διόρθωση όλων αυτών των διαφορών λογοτεχνικά μπορούν να προσβληθούν ενώπιον της ρουμανικής γλώσσας λογοτεχνική / Stan, που πραγματοποιούνται με την Δακο-Ρουμανίας γλωσσικές σπουδές.
Δεν επιμένουν σε κάποια διαλεκτικού χαρακτηριστικά που δεν έχουν εξαφανιστεί, είτε από Δακο-ρωμαϊκή διαλέκτους γλώσσας, όπως των περιφερειακών ιδιαιτεροτήτων: cheatra-πέτρα chicior-πόδι (. Cici, στη γεύση) Cheptea-στήθος, aiu (al’iu, . στη γεύση) – σκόρδο κλπ.
Είμαστε στην αρχή της διαλέκτου τους Βλάχους κρυστάλλωση μονάδα να ρουμανική λογοτεχνική γλώσσα. Οι άνθρωποι ή λατρείας, προφορικό ή γραπτό, Βλάχους λογοτεχνία διάλεκτος έχει εξελιχθεί κατά τον τελευταίο αιώνα στην ποίηση και πεζογραφία, αλλά πέρα από αυτό το όριο, διάλεκτος γίνεται αδύναμη, γιατί ποτέ μια διάλεκτος δεν μπορεί να γίνει μια άλλη γλώσσα, πέρα από την κοινή μήτρα γλώσσα, ηοποία ανήκει.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για επιστημονικούς κλάδους τους Βλάχους. Είναι γελοίο να πιστεύουμε ότι μπορούμε να μελετήσουμε τη χημεία, μαθηματικά, ιατρική, μηχανική, βιολογία ή φυσική,, τους Βλάχους «. Οποιαδήποτε τέτοια προσπάθεια είναι καταδικασμένη σε αποτυχία, γίνεται καρικατούρα, όπως αποδεικνύει μια πρόσφατη έκδοση,, Abetsedar Armanescu «όπου εκλάπησαν από ρουμανικά και stilcesc λόγια, απλά-απλά δεν μου αρέσει να … Ρουμανίας! Γιατί, Abetsedar «; Για να ακούγεται σαν τη Μακεδονία-Πεδίο εφαρμογής και Φράιμπουργκ αλφάβητο …; Abetedar έντονη σλαβική-Βούλγαροι, οι Σλάβοι γενικά, και Βλάχων στη Μακεδονία, αλλά όχι εκείνες της Αλβανίας, η Ελλάδα, η οποία έχει να κάνει; Αλβανική και την ελληνική προφορά να υιοθετήσουν, ίσως αυτά τα αλφάβητα;
Μάλλον οι συγγραφείς, abetsedarului «ανέφερε, άγριος αντι-Ρουμανίας, αντι-Ρουμανίας ηλίθιο σπλαχνικού, πηγαίνει μέχρι τώρα ότι οι δημιουργοί του έχουν τη δυνατότητα να υπονομεύσει το σύνολο ηθική εκπαίδευση των παιδιών ακόμη. Αναλφάβητοι το δικαίωμα, οι συγγραφείς λεγόμενη καθολική κουλτούρα η ίδια αγνοεί abetsedar λατινικής προέλευσης. Το πρώτο βιβλίο της εκπαίδευσης βασίζεται στα τρία πρώτα γράμματα του λατινικού αλφαβήτου, a, b, c. Όλα τα λεξικά και εγκυκλοπαίδειες που διοργανώνονται για το αλφάβητο laiin αρχή. Στη συνέχεια, από όπου αφαίρεσαν αυτό, η ημερήσια διάταξη της Λατινικής των συγγραφέων γράμματα Α, Β, ts; Πώς θα αναζητήσει τα λεξικά υποψήφιους φοιτητές; Τώρα, περίπου 100 χρόνια εμφανίζονται κατά τις πρώτες αστάρι Μακεδο-Ρουμανίας στο Βουκουρέστι, για τα σχολεία στη Μακεδονία! ,, Γερμανικά-σλαβική-ελληνική γραφή μεταρρυθμιστές »του» Βλάχους «, το οποίο ονομάζουμε cuniaforma Βαρβαρίας (από εμπνευστές της, Μπάρμπα και Cunia, αλλά αν θέλετε και από αυτό που ονομάζει το γράψιμο … σφηνοειδή σεων, αμετάκλητη, όπως … κωδικοποιημένα!, για την οποία χρειαζόμαστε νέα Σαμπολιόν) ήταν περισσότερο ή λιγότερο, δεδομένου ότι εξερευνήσουν scrisinaintasii aromini τους, τώρα ακαδημαϊκοί, επιστήμονες στη γλωσσολογία, και μόνο τότε πρέπει να … ηλίθιο καινοτομίες treut, αν θα έχουν δώσει ορυχείο !
Μπορεί σοκ κάπως τραχύ ήχο που αντιμετωπίζουν αυτή την έρημο της αλήθειας και noralitate για τους Βλάχους, γραφή της, τους Βλάχους θέμα σε γενικές γραμμές, χαμηλότερο σε ορισμένες γελοίο. Αλλά είμαστε σε μια μεγάλη raspintii όταν πρέπει να διευκρινίσουμε τις επιλογές. Γι ‘αυτό, κάνουμε έκκληση να αδιαμφισβήτητες αποδείξεις που παρέχονται από καθημερινό μας λόγο, πέρα από αυτό που ακόμη και το ίσιωμα αναφέρεται γλωσσολόγους, μεταξύ των οποίων και μεγάλα ονόματα του Macedo μάθουν. Ως εκ τούτου, το παρόν, ως ένα στιγμιότυπο της συγκριτικής φιλολογίας μεταξύ Ρήσεις: macedo-romana/aromana, Δακο-Ρωμαϊκή, και ιταλικά. Επόμενο φύλλο μπορεί να θεωρηθεί ότι εκατό λέξεις που λαμβάνονται τυχαία από διάφορους τομείς, οι 50 είναι πανομοιότυπα τους Βλάχους λόγια Δακο-ρουμανικό κανόνα, 47 λέξεις έχουν την ίδια ρίζα, με λίγη φωνητικές διαλεκτικές διαφορές, δύο λέξεις έχουν την Δακο-Ρουμανίας και ισότιμου της αλλοδαπής (turcism κολοκύθα αντί κολοκύνθη), το χιόνι, τη σλαβική καταγωγή τους, αντί της περιφερειοποίησης θείος, χιόνι, και διατηρούνται σε Βλάχους, και μια λέξη σε 100 ήταν η Δακο-Ρωμαίοι δανείστηκαν της δόξας, άμμο, αντί μεγάλη. αρένα, όπως οι Αρουμάνοι σκλήθρα.
Σε σύγκριση με το ιταλικό, έχουμε 62 παρόμοιες λέξεις από την ίδια μήτρα όπως Pecora για τα πρόβατα, πάει χαμένο λέξη, όπως οι Αρουμάνοι και Δακο-ρωμαϊκή, αν και αρχικά ήταν κοινή και κάποιοι άλλοι, από εδώ, από pecoraderivind Macedo και περιφερειοποίησης ντρίμπλα των βοσκών, σε Δακο-Ρουμανίας.
Το πρόβλημα είναι μια εθνική-ρουμανική Αρουμάνοι, και κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί για την προσωπική ή την ομάδα. Στη σημερινή διεθνή κατάσταση, θα πρέπει να τεθεί με κάθε σοβαρότητα και συνεχή μια ισχυρή απόδειξη της στατιστικής, λεξικά, γραμματικές, την ιστορία και την πολιτική. Για να γίνει αυτό, αλλά χρειάζεται μια ελεύθερα επιλεγμένη αντιπρόσωπος με τον πιο δημοκρατικό όργανο να επικυρώνεται για να μιλήσω εξ ονόματος όλων των Βλάχων. Από την μέχρι τώρα εμπειρία, τις χώρες των Βαλκανίων με ισχυρή μειοψηφία τους Βλάχους, περπάτησε με τον πιο κατάφωρα όλες τις δυνατότητες της πολιτιστικής Αρουμάνοι και plenipotetiara εκπροσώπηση, εκτός από το ρουμανικό εξακολουθεί να είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί, ακόμα και ιδίως σε το παρόν. Αρωμουνική σποραδικές εκδηλώσεις από την άποψη αυτή, η έλλειψη συνέπειας και η αρχή, υπό την προϋπόθεση, μερικά ακόμη και άξεστο οπορτουνισμού που κυριαρχείται από την προσωπική ή την ομάδα συμφερόντων, είναι πιο συχνά τον τελευταίο καιρό, αλλά πιο συχνά πηγαίνουν ενάντια στη φυσική κατεύθυνση. Δεν θέλουμε να κατηγορήσουμε κανέναν, όπως κακή πρόθεση, αλλά … μια παλιά παροιμία λέει ότι ακόμη και ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με τις καλύτερες προθέσεις …

Matilda Caragiu MARIOTEANU
IT-ΜΟΥ DHVEATA HIL’I
Hil είναι «για μας, θέλαμε
Μήπως δεν έχουμε featisi Vramusti
εμείς Samarin
εμείς Hrupisti
εμείς Περιβόλια
Μήπως δεν biusi νερό φέραμε μαζί ghiumili
di να Dolta
τα καλά di alu Bucuvala
Μπορείτε tripiclu ali δι-λουίζα
Γνωρίζετε ότι θα έχετε dzica
εμείς nelu di Arvos
Μπορείτε στήθη μας πίτα με ψητά circhelu,
εμείς dzama di pin
adrata Armani di dada,
εμείς bucuvala dulti
και κόνιδες με umtu περίπτωση αυτή, πρόκειται
Μήπως δεν μπορείτε bisata ορυχείο di Omu ausu
di Papu
di μούμια tinisiti
με minili hrisusiti
Μήπως δεν sidzusi ascumta, θα σας φέρει isusitlu
Μήπως δεν adrasi-και-lu nveasta χωρίς να γνωρίζει birbatlu
Γνωρίζατε ότι μπορείτε ανατολικά ocl’iulu μας cindu algheasti
δι-ahita astiptari
και ahita vreari di …
She-Ni-Ni Hil »birbicusa,
Ο θείος μου έχει zbuldzlu di
Iu OCL ‘di mirdzeaua
ανά di aruseaua
truplu δι-aluneaua
di βάρκα pirdhveaua
Tini-Ni-Ni χέρι τίνι …

Έθνικ SOLUTIONS ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ – για Βλάχων στα Βαλκάνια
Ο καθένας ξέρει πολύ καλά – όπως αγαπητός διακυβέρνησης μας – ως άτομα, και Αρουμάνοι δεν μπορεί να επιβιώσει ως τέτοια, μόνο σε δύο προϋποθέσεις:
1) να ζουν σε δικό τους κράτος, κάποια προστατεύονται από ασφαλή σύνορα, διεθνώς αναγνωρισμένο, και 2) να συνυπάρξουν σε μια άλλη χώρα, μόνο πολιτιστική αυτονομία, την αναγνώριση της κυριαρχίας της χώρας όπου διαμένετε.
Ο πρώτος όρος αποκλείεται για τους αδελφούς μας στα Βαλκάνια, οι άνθρωποι macedo-roman/aromanii Χερσόνησο, αν και εδώ είναι που οι ντόπιοι, απόγονοι των Θρακών εκρωμαϊσμένο αρχίσει ντόπιους π.Χ., μετά την κατάκτηση και στη συνέχεια τη μετατροπή της ρουμανικής επαρχίας της Μακεδονίας Isora και την Ήπειρο το 168 και 148 αντίστοιχα id Π.Χ. Αρουμάνοι είχε αυτός ο νόμος, το οποίο και των Βαλκανίων Βλάχων τους ασκείται στο X-XI αιώνα μεσαιωνικό (Βλάχοι μεγάλο, Βλάχοι Little, Βλάχοι Άνω), γνωστή ως Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βουλγαρική αιώνα . XII-XIII (1186-1256). Αλλά η ιστορία είναι ιστορία, και πρέπει να γίνει δεκτό, δεκτές όπως συνέβη: το κράτος Αρωμουνική σχηματισμό που δεν αναφέρονται εκεί πολύ, και Αρουμάνοι μπορούν να λάβουν μόνο την ετυμηγορία της ιστορίας όπως είναι, ακόμα και σκληρή, πολύ σκληρή? τι δεν πρέπει να πούμε το λιγότερο ότι θα πρέπει να εξαφανιστούν από τον κόσμο ως μια ξεχωριστή εθνοτική ομάδα στη Βαλκανική Χερσόνησο, από τη Βέροια μέχρι την Πίνδο, την Ήπειρο και τη Μακεδονία!
Παραμένει απολύτως δυνατό Macedo, αλλά η δεύτερη περίπτωση: να συνυπάρχουν τα βαλκανικά κράτη, με την πολιτιστική αυτονομία και αναγνωρίζονται ως φυσική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την εδαφική της Ελλάδα, Αλβανία, ΠΓΔΜ-Σκόπια, Βουλγαρία κ.α.. Τι περιλαμβάνεται στη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με σαφήνεια – ότι πρέπει να τηρούνται και σεβαστός σε όλο τον κόσμο. Και στην περίπτωση που χώρες του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανίων θα τη δήλωση αυτή, – ό, τι είναι δυνατό να γίνει Macedo, επειδή δεν εξαφανίζονται από την παγκόσμια σκηνή ως ξεχωριστή εθνοτική ομάδα στην περιοχή; Πού να ζουν σε τσιπ / κατάσταση με την κατάσταση των μειονοτήτων, το ρουμανικό κράτος, εθνικά μιλώντας, έχουν στην κατοχή τους ότι η γλώσσα, τα έθιμα και την ιστορία.
Υπάρχουν τόσες λεπτομέρειες και την επανάληψη τις ακόλουθες δυνατότητες:
α) Να έχουν τα σχολεία και τις εκκλησίες της Ρουμανίας, της ρουμανικής γλώσσας – ρουμανική γλώσσα σε όλο τον κόσμο. Ως είχαν μέχρι μετά τον τελευταίο πόλεμο και τον κόσμο (και αρχής γενομένης από το 1864, όταν άνοιξε το πρώτο σχολείο για Tirnova Macedo Ρουμανίας, στην περιοχή της Μπίτολα της Μακεδονίας). Θα ήταν πιο εύκολο να επιτευχθεί, διότι στην περίπτωση αυτή δεν είναι πλέον ένα ζήτημα σχολικά βιβλία και οι δάσκαλοι, οι βιβλιοθήκες που απαιτούνται για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, και μπορεί να παρέχεται από τη Ρουμανία το οποίο, όπως έκανε και στο παρελθόν χώρα μας.
Η λύση αυτή, ωστόσο, σε μια παράλογη και παράδοξη, δεν φαίνεται να συμφωνηθεί από τις χώρες των Βαλκανίων, καθώς και μερικά από τους Ρωμαίους τον εαυτό τους, περισσότερο από 50 χρόνια είναι να καλυφθεί το πρώην σχολεία της Ρουμανίας. Τα βαλκανικά κράτη φοβούνται την ακτινοβολία δύναμη της Ρουμανίας σχολείο της Ρουμανίας πολιτισμού γενικότερα, την Ευρώπη, και ένα ποσοστό των Macedo, στην οποία αναφέρθηκα, εκπαιδευμένοι στη διάρκεια των πέντε τελευταίων δεκαετιών στις ξένες γλώσσες – ελληνικά, αλβανικά, Μακεδο-δόξα , της Βουλγαρίας, της Σερβίας – φαίνεται να έχει χάσει τη συνείδηση εθνικής εξετάζει τώρα τους Έλληνες, Αλβανοί, Βούλγαροι, Σέρβοι … Ποια θα προσθέσει ένα άλλο μικρό ποσοστό,, φονταμενταλιστές «, οι οποίοι, είτε από άγνοια, είτε ήσσονος σημασίας προσωπικά συμφέροντα, μετράνε / διακριτή νεο-Λατινικής άνθρωποι ονειρεύονται, ειδικά το ρωμαϊκό λαό, αν και αυτό, οι μουσουλμάνοι «μιλούν μια διάλεκτο της Ρουμανίας, γνωρίζοντας ότι οι ίδιοι!

Η πολιτιστική κληρονομιά της Νότιας παραδουνάβιου αγώνα της Ρουμανίας σε εθνικό επίπεδο – των εθνικών παράγοντας για την ρύθμιση Βαλκάνια – PhD. Emil Tircomnicu
Ρουμανικά ανθρώπους διασκορπισμένους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη πρέπει να είναι η υποστήριξη πολιτιστικό κέντρο και η ακτινοβολία ρουμανικό κράτος. Ρουμανικές κοινότητες από το εξωτερικό θα πρέπει να θεωρείται ως παράγοντας της προσέγγισης των εθνικών κρατών που κατοικούν και το ρουμανικό κράτος, μέσω της κοινής χρήσης των ευρωπαϊκών πολιτιστικών αξιών.
Στις κοινότητες της Ρουμανίας από την νότια του Δούναβη υπάρχουν μερικά ιστορικά στοιχεία που οδήγησαν στην Ρωμηοσύνη ιδέα διάλυση και ανακρίβειες στην ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Αυτό συνέβη γιατί το ρουμανικό κράτος, τέθηκε υπό κομμουνιστική κατοχή, δεν έχουν λάβει χώρα από 50 χρόνια στην υποστήριξη πολιτιστικών και εθνικών κοινοτήτων της, καθώς και από τις σκληρές πολιτικές των αποκρατικοποίηση και την αφομοίωση των εθνοτικών εθνών-κρατών υπό την ηγεσία των Βαλκανίων, χωρίς καμία εξαίρεση .
Στη Ρουμανία, Αρουμάνοι ήρθε μέσω εποικισμού στην Cadrilater, στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην ανταλλαγή των πληθυσμών σε Dobruja το 1940, πρέπει να θεωρείται (και cosideră αλλιώς πώς τα μέλη αυτής της κοινότητας), ως μια κοινότητα της Ρουμανίας, που προέρχονται από την περιοχή των Βαλκανίων, αποίκισανΡουμανία (πατρίδα) τα συναισθήματα της Ρουμανίας, επειδή δεν μπορούσαν να τα πούμε στο ιστορικό της πλαίσιο, την περιοχή προέλευσης. Πρόκειται για μια πολιτιστική κοινότητα, παραδόσεις, έθιμα και τοπικές δάνεια λόγω των ειδικών συνύπαρξη μεταξύ άλλων εθνών για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά τα κοινά χαρακτηριστικά του στοιχείου της Ρουμανίας, που μιλούν μια διάλεκτο της străromâne.
Όταν αναφερόμαστε σε Macedo, ο οποίος τραγούδησε τον ύμνο «γονική Dimândare Η« μάχη για τον θρίαμβο της ιδέας Ρωμηοσύνης Βαλκανίων. Constantin Belimace αποτελείται ποίηση σε απόγνωση για την τύχη των αδελφών Macedo διάσπαρτα στο χώρο νότια του Δούναβη, που απειλούνται με αποκρατικοποίηση. Ύμνος είναι μια κατάρα για εκείνους που προσέχουν τη γλώσσα τους, τους σύμβολο της Ρωμηοσύνης.Σήμερα, δεν μπορείτε να κατασχέσει μικρό ενδιαφέρον εθνοκεντρικό εθνικά σύμβολα.Ηρωικός αγώνας της Ρωμηοσύνης είναι μέρος της ιστορίας των Βαλκανίων εθνική.Φυσικά, όπως σε κάθε εθνική κοινότητα που τη βιώνει σε άλλα κράτη, μεταξύ πολλών προσωπικοτήτων του ειπώθηκαν για να έχουν φέρει σε κράτη-μέλη που περιβάλλει πολλά στοιχεία της πρόνοιας και της κοινωνικής προόδου, πολιτισμικά και πολιτικά.Ανήκουν στις κοινότητες καταγωγής και της ευρύτερης εθνικής, οι οποίες διαμορφώθηκαν και είπε, μπορούν να θεωρηθούν παράγοντες της συμβολής για αυτά τα έθνη.
Όσοι θέλουν να σχηματίσουν ομάδες πρέπει να είναι κοσμοπολίτικο ισχυρίζονται οτιδήποτε, από ένα κέντρο (ή κέντρα) έξω από την εθνική κοινότητα. Πρέπει να οικοδομήσουμε (επειδή δημιουργήθηκε logistics), ένα άλλο εθνικό υπόβαθρο, με βάση ένα ουτοπικό σχέδιο. Το έργο δεν μπορεί να προέλθει από την κοινότητα, αλλά από μια ελιτίστικη ανωδομή, ιδεολογική ελίτ, η οποία έχει τα κέντρα δράσης, συνειδητά ή όχι, σε άλλους χώρους όπου η πολιτική πίεση που μπορώ να επιβάλλουν τα εθνικά κράτη. Μην ξεχνάτε ότι οι Αλβανοί ήταν μέρος ενός τέτοιου σχεδίου, αλλά είχε διαφορετικά συμφέροντα αυτά ήταν ακονισμένα, όταν το ζήτημα της αλλαγής των συνόρων με την έννοια του σχηματίζοντας μια Μεγάλη Αλβανία. Αλβανοί εκτός της εθνικής τους κατάσταση χρησιμοποιήθηκαν στην αποσταθεροποίηση της Γιουγκοσλαβίας και τη Μακεδονία, αλλά είχε σαφή συνείδηση της εθνικής μειονότητας.Αρουμάνοι, όπου περιφερειακά συμφέροντα εμφανίζονται στα Βαλκάνια, μπορεί να γίνει, μέσα από πολιτικές πιέσεις σε διάφορα κέντρα της παγκόσμιας δύναμης, ένας παράγοντας αποσταθεροποίησης και τον εκβιασμό προς τα κράτη-έθνη. Είναι αμφίβολο αν αυτό μπορεί να γίνει στο Αρουμάνοι, η κύρια ως εθνικό τους είναι μια παροιμιώδη υπομονή για την επίλυση προβλημάτων, λειτουργούν καλά και σοφά υπολογιστεί.
Τη συμμετοχή του ρουμανικού κράτους για τη στήριξη των κοινοτήτων νότια του Δούναβη γεννήθηκε ένα έργο που προσπαθεί να νομιμοποιήσει κοσμοπολίτικη των βλάχικων πληθυσμών των Βαλκανίων. Οργανισμός του έργου, το οποίο προωθεί τη διαφοροποίηση μεταξύ βλάχικα και τα ρουμάνικα προσπαθούν να κάνουν μια διεθνή μονάδα (ελιτίστικη) κοινότητες «βλάχικα» αναμενόμενη συνέπεια: εθνική καταστροφή Κοινότητα διασπαστούν. Το έργο αυτό, αν έρχονται στα κέντρα της παγκόσμιας εξουσίας, ανάλογα με τα συμφέροντά τους, μπορεί να γίνει ένας παράγοντας στον εθνικό Τύπο. Η κατάσταση που κατασχέθηκε με μια εξαιρετική αίσθηση της εθνικής, timoceni Βλάχοι της Σερβίας, που βάζουν το σύμβολο της ισότητας μεταξύ βλάχικα και τα ρουμάνικα.
Ρουμανικά σχέδιο πρέπει να είναι ένα από τα περιοχή ειρήνευσης με Αρουμάνοι στη Ρουμανία ως γέφυρα προς τις κοινότητες νότια του Δούναβη. Το ρουμανικό κράτος θα πρέπει να στηρίξει την πολιτιστική επιβίωση ως παράγοντα προόδου της Λατινικής Oriental, τον πολιτισμό και την ποικιλομορφία στα Βαλκάνια από την διατήρηση των παραδόσεων, των διαλέκτων και των εθνοτικών περιοχή χρωματισμού, η οποία είναι δική τους. Πικρία αποθήκευσης και επιβεβαίωση μιας διαλέκτου της Ρουμανίας θα πρέπει να θεωρείται από ό, τι μπορεί να δεσμεύσει και να διαιρεθούν, το δεσμό που δημιουργεί με Βαλκανίων Αρουμάνοι Αρουμάνοι και Dobrogea και όχι για να σπάσει τη Ρουμανία. Επιβίωση διαλέκτους της Ρουμανίας (Ίστρο-Ρουμανίας και τους Βλάχους-Ρουμανίας Megleno) που ανήκουν σε εθνοτικές Ρουμανίας θαύμα, τη δύναμη της αντίστασης και της εθνικής αναγέννησης, εθνογένεσης και της ιστορίας της Ρωμηοσύνης.
Το έργο αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω του ανταγωνισμού η οποία θα πρέπει να δώσουν τα κράτη των Βαλκανίων αποκρατικοποίηση των πολιτικών που εφαρμόζονται τα τελευταία 100 χρόνια. Αρουμάνοι έχουν την ευκαιρία να αποθηκεύσετε μόνο σε ένα κλίμα ειρήνης και εθνική συνεννόηση. Ρουμανικού εθνικού συμφέροντος πρέπει να εξεταστεί υπό την άμεση ένταξη όλων των βαλκανικών κρατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μένοντας έξω από την ένταξη των κρατών και των άλλων, η περιφερειακή οικονομική ανισορροπία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ανισορροπίες και τις ιδεολογίες της κατάρτισης δύναμης «μεγάλα κράτη». Βαλκανικά κράτη πρέπει να κατανοήσουν την επιτακτική ανάγκη της στιγμής και να δώσει δικαιώματα να τηρούν τις διεθνείς συνθήκες που έχει υπογράψει από τις κοινότητες της Ρουμανίας.
Εξετάζοντας την ιστορία, το έργο της Ρουμανίας μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν η υποστήριξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (μέχρι το 1913), δημιουργία ενός ανεξάρτητου Macedonias, δημιουργώντας ένα state-Albano Ρουμάνο ή Βούλγαρο που υποστηρίζουν τη Σερβία σε βάρος του συνόλου του φάσματος ρεβιζιονισμού ταραγμένος μετά το Κογκρέσο στο Βερολίνο. Μετά τη Μεγάλη Ένωση του 1918 η Ρουμανία αγωνίζεται για την ανάπτυξη της αμυντικής περιφερειακές συμφωνίες, όπως είναι λίγη κατανόηση (1921, από τη Ρουμανία, τη Γιουγκοσλαβία και την Τσεχοσλοβακία – ουσιαστικά, σήμερα, οι δύο χώρες δεν υπάρχουν πια!) Και της Βαλκανικής Αντάντ (1934, από τη Ρουμανία, τη Γιουγκοσλαβία, την Τουρκία και την Ελλάδα). Υπήρχαν κάποιες αλλαγές στην πολιτική για την υποστήριξη των κοινοτήτων νότια του Δούναβη, φθάνοντας το πολύ κατά τη διάρκεια του πολέμου (1940-1944).Μετά το 1947 η Ρουμανία δεν είναι πλέον οργανώσει την υποστήριξή τους σε διεθνές επίπεδο. Η μεταβατική περίοδος κατά την οποία η ρουμανική κυβέρνηση πέρασε μετά το 1990 σήμαινε ότι στο εσωτερικό υπάρχει μια μέγιστη προθυμία να τις μειονότητες, αλλά και εξωτερικά, για να επιτύχει πολύ λίγα για να επιτύχει παρόμοια δικαιώματα των Ρουμάνων στο εξωτερικό. Έγινε «πολύ ικανοποιητική» να μειονότητας στη Ρουμανία, πολλοί άνθρωποι από μικτές οικογένειες δηλώνουν ότι οι εθνοτικές μειονότητες με την ελπίδα να τον προσπορισμό περιουσιακών ωφελημάτων και των δύο κρατών πυρήνα και το ρουμανικό κράτος, το οποίο έκρινε «πολύ γενναιόδωρες «αυτές τις μειονότητες. Εν τω μεταξύ, οι κοινότητες της Ρουμανίας νότια του Δούναβη έχουν συναντήσει πολλές δυσκολίες στον ισχυρισμό ότι δεν έχουν εθνικές μειονότητες σε ορισμένα από αυτά τα κράτη που αναγνωρίζονται ακόμα και σήμερα. Ενώ στη Ρουμανία είναι ένα πλεονέκτημα να είναι μια μειονότητα στα βαλκανικά κράτη μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνο να πούμε εθνικής ταυτότητας σας. Δεν μπορούμε να απορεί κανείς που επικρατεί σύγχυση μεταξύ αυτών των ρουμανική κοινότητα σήμερα.
Το ρουμανικό κράτος πρέπει να προχωρήσει, το πρώτο βήμα για μια αληθινή εταιρική σχέση με τη Δημοκρατία της Μακεδονίας. Εμείς ουσιαστικά υποστηρίζουν μόνο δίκαιη ότι αυτή η μικρή χώρα έχει στην περιοχή. Εάν οι διαφορές εμφανίζονται σε αναγνώριση της ρουμανικής κοινοτήτων στα βαλκανικά κράτη θα πρέπει να εξετάσουν το ρόλο του Συμβουλίου της Ευρώπης να υποστηρίξει την πολιτιστική και πολιτική ζωή τους. Εάν τα βαλκανικά κράτη ανταποκριθεί θετικά στην αναγνώριση των μειονοτήτων της Ρουμανίας έχουν επιλέξει ένα μοντέλο αμοιβαίου ενδιαφέροντος, αμοιβαίου σεβασμού και γενικό όφελος. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να διεξαχθεί διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους των βαλκανικών κρατών στην πολιτιστική και κοινωνική κατάσταση των κοινοτήτων της Ρουμανίας (ώρες διάλεκτο, που μεταδίδονται με την προστασία των καλλιεργειών ραδιόφωνο / τηλεόραση,), τις μειονότητες αμοιβαιότητας, εκκλησία για να εργαστούν σε διάλεκτο (υποδεέστερη εκκλησίες ROC εθνικό – Πατριαρχείο Ρουμανίας).

From → Ιστοριε

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρέσει σε %d bloggers: