Skip to content

Αρομανιι ντιν Αλμπανια – μέρος 1

Ιανουαρίου 24, 2012

Αρομανιι ντιν Αλμπανια – μέρος 1

http://foaienationala.ro/romanii-din-albania.html

250px Epir1205 1230 Romanii din Albania (I)

Vedeți și: – Βεντετσι σχι: – Βλεπετε και:
Πăριντι ορτοντοξ αρομâν – ρεμεν ντιν Αλβανία: „-Ντε τσε νου β-ατσι ντεκλαρατ γρεκ; – Εου νου ποτ σă φιου τρăντăτορ ντε Νεαμ!”

Părinte ortodox aromân: „- De ce nu v-ați declarat grec? – Eu nu pot să fiu trădător de Neam!”

https://pacurarulvalah.wordpress.com/2011/11/28/parinte-ortodox-aroman-remen-din-albania-eu-nu-sunt-grec-sunt-roman/

Αυτό το άρθρο είναι γραμμένο στη ρουμανική γλώσσα με ελληνικό αλφάβητο
This article is in romanian written with greek alphabet
Acest articol este în limba română scrisă cu litere greceşti
Ακεστ αρτικολ εστε îν λιμμπα ρομâνă σκρισă κου λιτερε γρεκεσχτι
.

Σκουρτα πρεζενταρε
Αρομανιι σουντ κονσιντερατι ντε μαjοριτατεα ιστορικιλορ ρομανι κα φιινντ ραμουρα σουντικα α ποπορουλουι ρομαν, ντεσπαρτιτα ντε τρουνκχιουλ πρινκιπαλ, αφλατ πε τεριτοριουλ Ντακιει ιστορικε, πριν ιντερπουνερεα ποπουλατιιλορ μιγρατοαρε σλαβε;
Σουντ γρουπατι ιν ντοουα ζονε ντιστινκτε:
– πριμουλ γρουπ, ντιν νεαμουλ φαρσεροτιλορ, σε σιτουεαζα ιν ζονα μοντανα ντιν jουρουλ λοκαλιτατιι Κορκεα, ντε ω παρτε σι ντε αλτα α Αλπιλορ κεντραλι αλμπανεζι, πανα ιν Μακεντονια σι Γρεκια;
– κελ ντε-αλ ντόιλεα γρουπ, σταμπιλιτι ιν καμπια λιτοραλα ντιν Αλμπανια ντε μιjλοκ σι ντιν σουντουλ ταριι, σουντ ντεσκενντεντι αι σαρακακιανιλορ.
Κεντρουλ ντε κουλτουρα σι κιβιλιζατιε αρομανεασκα ντιν Μπαλκανι α φοστ κονσιντερατ ορασουλ Μοσκοπολε.
Ω στατιστικα ρεκεντα α ΟυΝΕΣΚΩ, ρεφεριτοαρε λα κχεστιουνι λινγβιστικε, κονσεμνα κκα.10 000 ντε βορμπιτορι αι ντιαλεκτουλουι αρομαν. Αλτε εστιμαρι σουντ ντε λα 50 000 λα 200 000 ντε οαμενι, σαου ντεσπρε κκα 15% ντιν ποπουλατια Αλμπανιει. Ποτριβιτ κελορ μαι ρεκεντε εστιμαρι (οφικιαλε), αρομανιι ντιν Αλμπανια νου αρ φι μαι μουλτι ντε 100 000. „Ντιν πακατε πεντρου Ρομανια σι πεντρου αρομανιι ει ντιν Αλμπανια, λα ακεαστα ορα νου σε ποατε ντισκουτα κου κονντουκατοριι ταριι πριετενε, κακι νου βορ σα αουντα ντε ακεστε προμπλεμε. Ιν ζανταρ πρεσεντιντελε Κονσταντινεσκου ι-α βορμπιτ ομολογουλουι σαου αλμπανεζ ντεσπρε ακεστε προμπλεμε, ιν ζανταρ πριμ-μινιστριι ς-αου ινταλνιτ. Ρασπουνσουριλε σουντ πλινε ντε τουπεου: “ντακα ιν Αλμπανια σουντ ατατια αρομανι, ατατια μακεντονενι σι τουρκι, ουνντε σουντ αλμπανεζιι;”, ς-α ιντρεμπατ πρεσεντιντελε Μειντανι. Αλμπανια κοντινουα σα εβιντεντιεζε νεκεσιτατεα εφεκτουαριι ουνουι στουντιου απροφουνντατ ασουπρα γενεζει σι τρεκουτουλουι ποπουλατιει αρομανε ντιν Αλμπανια σι ντιν ιντρεαγα Πενινσουλα Μπαλκανικα. Παρτεα αλμπανεζα μοτιβεαζα, πριντρε αλτελε, κα ινσισι αρομανιι αου ντιβεργεντε ιν κεεα κε πριβεστε ντεφινιρεα λορ κα εντιτατε ετνικα ντιστινκτα. Ρεζερβελε μανιφεστατε ντε Αλμπανια ιν προμπλεμα αρομανιλορ σουντ ντετερμινατε, ιν μαρε μασουρα, ντε νατουρα ραπορτουριλορ σαλε κου Γρεκια. Εστε κουνοσκουτ κα Γρεκια ρεβενντικα ω σεριε ντε τεριτοριι, ιντρε καρε σι Επιρουλ ντε Νορντ, αντικα παρτεα ντε σουντ α Αλμπανιει. Πεντρου α-σι jουστιφικα ακεστε πρετεντιι τεριτοριαλε, Γρεκια σουστινε κα ιν Αλμπανια τραιεσκ κκα 700 000 ντε γρεκι, αντεπτι αι κουλτουλουι ορτοντοξ. Ντε φαπτ ακεστια αρ φι ρεπρεζεντατι ντε 400 000 γρεκω-ορτοντοκσι σι 300 000 ντε γρεκω-βλαχι (αρομανι).

Ρεκουνοαστερεα οφικιαλα α Μπισερικιι ιν λιμμπα στραμοσεασκα ραμανε σι ασταζι ουν ντεζιντερατ αλ κομουνιτατιι αρομανε ντιν Αλμπανια. Ποτριβιτ λεγισλατιει αλμπανεζε ω ρελιγιε νου ποατε αβεα οργανιζατα ντεκατ ω σινγουρα κομουνιτατε (ιν ιντελεσουλ ντε μπισερικα, οργανιζατιε ντε κουλτ) ρελιγιοασα. Πριν ουρμαρε αρομανιι φιινντ ντε ρελιγιε ορτοντοξα νου ποτ ομπτινε ρεκουνοαστερεα ιντρουκατ Μπισερικα Γρεακα, μαι ινφλουεντα, α ομπτινουτ ακεστ στατουτ μαι ιναιντε.

Ιν Αλμπανια αρομανιι νου αου σκολι ιν λιμμπα ματερνα σι νικι νου μπενεφικιαζα ντε βρεω ρεκουνοαστερε α ντρεπτουριλορ λορ κα μινοριτατε αουτοχτονα! Φαπτουλ κα ασταζι, περσοναλιτατι μαρκαντε αλε αρομανιλορ σουντ ρεκουνοσκουτε οφικιαλ κα ερόι νατιοναλι αι Αλμπανιει (“Παπα Λαμμπρου” Μπελιμακε, ντε εξεμπλου) φακε σι μαι γρεου ντε ιντελες ατιτουντινεα πε καρε αουτοριτατιλε αλμπανεζε ω αου φατα ντε ακεστι κετατενι φιντελι αι στατουλουι αλμπανεζ.

23 ΜΑΙ εστε Ζιουα Ιντερνατιοναλα α Αρομανιλορ

Νοτε ντε πρεσα: „Ιν 1912, ω ντατα κου ντεμπουτουλ πριμουλουι ραζμπόι μπαλκανικ, κανντ ς-α πους προμπλεμα ιμπαρτιριι ουνορ τεριτοριι καρε απαρτινεαου Ιμπεριουλουι Οτομαν, Ρομανια α σουστινουτ πε και ντιπλοματικε ινφιινταρεα σι ρεκουνοαστερεα ουνουι στατ αλμπανεζω-ρομαν πε τεριτοριουλ οκουπατ ασταζι ντε Αλμπανια. Λα Μπουκουρεστι, κου σπριjινουλ αουτοριτατιλορ ρομανε, σε πρεγατεα γουβερνουλ βιιτορουλουι στατ, ιν φρουντε κου πριμουλ πρεσεντιντε αλ Αλμπανιει, Ισμαιλ Qεμαλι, κελ καρε αβεα σα προκλαμε ινντεπενντεντα ταριι σαλε ιν ακελασι αν, λα 28 οκτομμπριε. Ντεσι κρεατ κου κοντριμπουτια ντεκισιβα α Ρομανιει, σι α αρομανιλορ ντιν ρεσπεκτιβελε τεριτοριι, στατουλ αλμπανεζ νου ς-α γραμπιτ σα ακορντε ντρεπτουριλε πε καρε λε μεριταου κονκετατενιι λορ λατινι. Νικι ασταζι νου σε γραμπεστε.”
„Εστε ντε μεντιονατ κα Γουβερνουλ Ρομανιει α σπριjινιτ πριντρ-ουν “Πρω-μεμορια”, ρεμις λα Φορειγν-Οφφικε κου πριλεjουλ Κονφεριντει αμμπασαντοριλορ (13-26 μαρτιε 1913, Λονντρα), κρεαρεα ουνουι στατ ινντεπενντεντ αλμπανεζ, καρε σα κουπρινντα κατ μαι μουλτε ντιν τεριτοριιλε λοκουιτε ντε αρομανι. Ασπιρατιιλε ντε ουνιτατε ντε στατ σι ινντεπενντεντα αλε Αλμπανιει (1912) αου φοστ σουστινουτε ντε αρομανι (κφ. Γελκου Μακσουτοβικι – Ραπορτουριλε ντιντρε αλμπανεζι σι αρομανι λα ινκεπουτουλ σεκ. ΞΞ): “απροαπε κα νου σε φακεα ντεοσεμπιρε ιντρε ακτιουνιλε αλμπανεζιλορ σι αρομανιλορ (…) σε κονστιτουιε ουν Κομιτετ Κουλτουραλ Στουντεντεσκ, ιν καντρουλ Σοκιετατιι αλμπανεζε Ντριτα – ντιν καρε φακεαου παρτε Ντομπρε Ιονεσκου Μπουjορ, Αλεξ. Παρασκχιβεσκου, Οβιντιου Τινω, Μαρασεσκου Τεοντορ, Γχεοργχε Λαζαρ, Ντουμιτρου Ανγχελ, Ρενε Πολιζου σι Πανντελε Ντορμισε – ντουπα κουμ σε ποατε κονστατα, μαjοριτατεα ω κονστιτουιαου αρομανιι (…) ιν κομπονεντα νοουλουι Κομιτετ αλ Σοκιετατιι Ντριτα, αλες ιν 1907, φορματ ντιν Ν.Ν. Νακιω, πρεσεντιντε, Νικ Χριστου σι Μανολε Μποσκου, βικεπρεσεντιντι, Ιον Χριστου Πανι, Ντ. Τακικα, Μαρκου Τριφαν, Μιχαλακχε Μπελω, Π. Ντουμιτρου, μεμμπρι, Ιλιε Β. Κοστουρι, κασιερ, Δεοντορ Κονα, σεκρεταρ, Τεοντορ Λοπα, Ναουμ Γχεοργχε, Ιλιε Δ. Εμανόιλ, κενζορι, ιαρ κα πρεσεντιντε ονοριφικ κοντινουα α φι Ντιμιτριε Μπουτκουλεσκου”.

ΝτΑΤΕ ΙΣΤΟΡΙΚΕ
Εξτρασε ντιν Αρχιβελε Νατιοναλε αλε Ρομανιει, γρουπατε ιν λουκραρεα „Ρομανιι ντε λα σουντ ντε Ντουναρε”, κοορντονατα ντε προφ. ουνιβ. ντρ. Στελιαν Μπρεζεανου σι προφ. ουνιβ. ντρ. Γχε. Ζμπουκχεα
<1716> Ντιμιτριε Καντεμιρ, “Ντεσκριερεα Μολντοβει” (Ντε αντιqουις ετ χοντιερνις Μολνταβιαε νομινιμπους) – Οριγινεα Βλαχιλορ σουντ-ντουναρενι (λουκραρεα μαρελουι καρτουραρ μολντοβεαν 1673-1723, σκρισα ιν 1716 λα κερερεα Ακαντεμιει ντιν Μπερλιν).
« Ασανταρ, ακεαστα Βαλαχιε, καρε σε αφλα ιν Μοεσια, εστε ω παρτε α Βαλαχιει μαρι, αντικα α Ντακιει κελει βεκχι, ιαρ λοκουιτοριι ει σουντ ραμασιτελε ακελορ ρομανι πε καρε Αουρελιαν Ιμπαρατουλ, πρεκουμ αμ σπους, ιι στραμουτασε ντιν Ντακια ιν Μοεσια (ν : κα σι Κονσταντιν Καντακουζινω σι Καντεμιρ σουστινε οριγινεα νορντ-ντουναρεανα α ρομανιλορ ντιν σουντουλ Ντουναριι). Ν-αρ πουτεα φι νιμενι καρε σα-μι ταγαντουιασκα κα τοκμαι ντιν ακει ρομα^νι ποπουλατια ρομα^νεασκα, κεα καρε λοκουιεστε ινκα σι ασταζι ιν τοτ Επιρουλ σι ιν jουρουλ Ιανινει, κακι γραιουλ ινσουσι νε εστε μαρτορ, ντατ φιινντ κα σι ακεια βορμπεσκ ρομα^νεστε, νταρ αου στρικατ λιμμπα λατινα κου κεα γρεκεασκα σι αλμπανεζα, αστφελ κα αμπια ντακα νόι ιι πουτεμ ιντελεγε πε ει σι ει πε νόι, ντε ακεεα ιι νουμεσκ γρεκιι “κουτοβλαχι”, αντικα “βλαχιι σκχιοπι”, πεντρου κα σι ιν ομπικειουρι σι ιν γραιουλ λορ παρκα σκχιοαπατα. Νταρ ει σουντ οαμενι φοαρτε ταρι ντε βιρτουτε σι μουλτ μαι ραμπντατορι λα τρουντα σι, κεεα κε εστε ντε μαρε μινουναρε, ντεσι λοκουιεσκ ντε ατατεα βεακουρι ιντρε γρεκι σι αλμπανεζι, τοτουσι ει παστρεαζα πορτουλ προπριου, κελ βεκχι ρομαν σι αλ νοστρου, λουκρου πε καρε ιλ βει βεντεα, , κανντ βομ βορμπι ντεσπρε πορτουλ νοστρου . »
<1774> Jοχαννες Δουνμανν (προφεσορ λα Χαλλε, J.Τ. εστε ιστορικουλ καρε ντεσκχιντε γαλερια σαβαντιλορ γερμανι καρε αου αντους κοντριμπουτιι εσεντιαλε λα ιστορια ποποαρελορ μπαλκανικε, καρακτεριζατε πριν ομπιεκτιβιτατε σι εξακτιτατεα ομπσερβατιει. Ινφορματιιλε σαλε αου φοστ φουρνιζατε ντε ουν εμινεντ καρτουραρ αρομαν αλ βεακουλουι αλ ΞΒΙΙΙ-λεα, οριγιναρ ντιν Μοσκοπολε, Κονσταντιν Χαγι Γχεοργχιου Κεγανι, ντεσπρε καρε ιστορικουλ γερμαν αρε απρεκιερι ελογιοασε.) „Κερκεταρι ασουπρα ιστοριει ποποαρελορ ντιν Εουροπα ντε Ρασαριτ”
“Σι βλαχιι ντε ντινκολω ντε Ντουναρε (ρομανιι σουντ-ντουναρενι), πε καρε γρεκιι ιι νουμεσκ ιν ντεραντερε κουτοβλαχι, σουντ νεκουνοσκουτι. Κουνοσκ ιστορικι ντε μεσεριε καρε νου αου αουζιτ ντε εξιστεντα λορ νικιοντατα. Σουντ ουν ποπορ μαρε σι νουμερος σι κομπουν jουματατε ντιν ποπουλατια Τρακιει σι τρει σφερτουρι ντιν κεα α Μακεντονιει σι Δεσσαλιει. Σι ιν Αλμπανια λοκουιεσκ μουλτι. Βορμπεσκ ακελασι γραι κα σι φρατιι λορ ντε ντινκοακε ντε Ντουναρε, ινσα αμεστεκατ κου μουλτε κουβιντε γρεκεστι. Ει νου σουντ ιν νικι ουν κχιπ βενιτι ντιν ντακια. Ντε 750 ντε ανι σουντ κουνοσκουτι σουμπ νουμελε ντε βλαχι σι γασιμ σι ουρμε αλε γραιουλουι λορ ινκα ντιν σεκ. ΒΙ (αλουζιε λα εξπρεσια « Τορνα, τορνα φρατρε »). Σε νουμεσκ ει ινσισι ρουμανι σαου ρουμουνι. Γρεκιι ιι νουμεσκ βλαχι, ουνεορι ινσα ιι κονφουνντα κου αρβανιτιι (αλμπανεζιι). Αλμπανεζιι ιι νουμεσκ κιομπανι. Σουντ σι ασταζι ιν μαρε παρτε νομαζι (αλουζιε λα τρανσχουμαντα λορ). Αου ινσα σι ασεζαρι τεμεινικε σι κελε μαι μουλτε ορασε αλε Τρακιει ντε Μιjλοκ, Μακεντονιει σι Δεσσαλιει σουντ λοκουιτε ντε βαλαχι.
▼ J. Δουνμανν, Ουντερσουκχουνγεν ουμπερ ντιε Γεσκχικχτε ντερ οστλικχεν Βολκερ, Λειπζιγ, 1774, π. 174
<1780> Γχεοργχε Σινκαι (ρεπρεζενταντ εμινεντ αλ Σκολιι Αρντελενε, Γχε. Σινκαι 1754-1816, απαρα αικι κου αργουμεντε λινγβιστικε ουνιτατεα νεαμουλουι ρομανεσκ). Ντεσπρε ρασπανντιρεα νεαμουλουι ρομα^νεσκ ιν Εουροπα σουντ-εστικα.
« Εστε ιμπραστιατ λα φελ πριν Νοουα Ντακιε σαου Ντακια λουι Αουρελιαν, καρε κουπρινντε παρτιλε : Μεσιει ντε Jος, αλε Μπουλγαριει ντε ακουμ, Μεσιει ντε Σουσου, αλε Σερμπιει σι Νταρντανιει, αλε Αλμπανιει. Κε κα ντουπα ουνιρεα ιμπεριουλουι βλαχιλορ κου μπουλγαριι, ς-α ιμπραστιατ πεστε ιντρεαγα Μπουλγαριε, Μουντιι Χεμ (Μουντιι Χαεμους) σι Πινντ, πεστε Μογλενα, ω προβινκιε ντιν δεσσαλια, Μακεντονια, Τρακια, Κριμεα, Ποντολια, Ποκουτια, κα σα τακ ντεσπρε Πεστα, Αγρια, Μισκολτ σι κελελαλτε ταργουρι ντε ντινκοακε ντε Τισα [ντινκοακε φατα ντε μινε, καρε σκριου ντιν Μπουντα], ντεσπρε Βιενα ντιν Αουστρια, Βενετια, σι μαι μουλτε ταργουρι νου νουμαι ιν Εουροπα, σι κχιαρ ντιν Ασια, ιν καρε ατατ ς-αου ινμουλτιτ νεγουστοριι ντακω-ρομανι (ρομα^νιι νορντ-ντουναρενι), κα αου ριντικατ μπισερικι πουμπλικε σι φοαρτε μπογατ ιμποντομπιτε ».
▼Γχε. Σινκαι, Ελεμεντα λινγουαε Ντακω-Ρομαναε σιβε Βλακχικαε ιν Σκοαλα Αρντελεανα, εντιτιε Φλορεα Φουγαριου, βολουμουλ Ι, Μπουκουρεστι, 1983, π. 598.

ΑΛΜπΑΝΙΑ ΣΙ ,,ΡΕΠΟυΜπΛΙΚΙΛΕ ΝτΕ ΠΛΑΙ “ – ΜΙΧΑΙ ΕΜΙΝΕΣΚΟυ
Ζι κου ζι στιριλε ντεσπρε σεριοζιτατεα μισκαριι αλμπανεζε καστιγα κονσιστεντα. Λα 7 μαι φόιλε ντιν Βιενα αου πριμιτ μαι μουλτε νταρι ντε σεαμα τελεγραφικε κονφορμ καρορ αλμπανεjιι ς-αρ φι λεπαντατ ιν μοντ φορμαλ ντε ντομινατιουνεα τουρκεασκα σι αρ φι προκλαματ ινντεπενντεντα στατουλουι λορ. Ιν ακεεασι ζι φοαια οφικιαλα ,,Σκοντρα” (Σκουταρι) α απαρουτ πεντρου πριμα οαρα ιν ντοουα λιμμπι, κεα τουρκεασκα σι κεα αλμπανεζα, ιαρ ιν φρουντεα φόιι στατεα ω λουνγα προκλαματιε α Λιγει σι α κομιτετουλουι ακεστεια. Ακεαστα προκλαματιε ντεκλαρα κα Αλμπανια α ινκετατ ντε-α φι σουμπ σουβερανιτατεα παντισαχουλουι. Μαι ντεπαρτε ζικε κα τοτι φουνκτιοναριι τουρκι καρι νου σουντ ντε νατιοναλιτατε αλμπανεζα σουντ α σε κονσιντερα κα ντεπαρτατι ντιν φουνκτιουνιλε λορ, εξκεπτανντου-σε ινσα ακεια καρε αου ντοβεντιτ κα σουντ αμικι αι σκχιπεταριλορ. Ορντινελε Λιγει τρεμπουιε σα λι σε ντεα ασκουλταρε; πε λανγα εα μπατρανιι νεαμουριλορ ραμαν κα παν-ακουμ σινγουριι λεγιουιτορι.
Κου τοατα αταρναρεα ντε Ιμπαρατια τουρκεασκα, αλμπανεjιι αου παστρατ ιν παρτε ινστιτουτιιλε λορ βεκχι, κονστιτουτιοναλε. Ινστιτουτιιλε ακεστεα ς-αου καμ ντιβερσιφικατ λα ντεοσεμπιτελε νεαμουρι σαου πλαιουρι, ποατε ιν ουρμα ντιβερσιφικαριι ιν κονφεσιουνι ρελιγιοασε. Νεαμουριλε νου πλατεαου νταρι Ιμπαρατιει τουρκεστι, νταρ εραου ομπλιγατε ντε-α ιντρα ιν αρματα. Ιν σινε σιστεμουλ βεκχι αλ ινστιτουτιιλορ αλμπανεζε ε ντεμοκρατια ιν ιντελεσουλ αντικ αλ κουβαντουλουι, κακι ποπορουλ εξερκιτα πουτερεα σουπρεμα ιν πλαιουρι, ιν αντουναριλε σαλε παρλαμενταρε, νουμιτε κουβανντε (ντιν λατ. κονβεντους, ρομανεστε κουβαντ, καρε ινσεαμνα σι ,,αντουναρε” σι ,,ντισκουρς”). Πλαιουριλε μαι αου, αφαρα ντε ακεστε αντουναρι γενεραλε, κατε ουν σφατ ντε μπατρανι, αλ καρορ καπ ε ιν γενερε ερεντιταρ σι σε νουμεστε βόιεβοντ, αντεκα ντουκε. Οργανιζατιι αναλογε παρ α φι εξιστατ σι λα νόι πανα ταρζιου, ντεσι ιζβοαρελε σουντ φοαρτε ινσουφικιεντε. Νταρ Βρανκεα, Καμπουλουνγουλ (Μπουκοβινει), Λαπουσνα παρ α φι φοστ ασεμενεα μικι ρεπουμπλικε ντε πλαι, κα κελε ντιν Αλμπανια. Ιν κομουνε αντμινιστρατια ω ποαρτα μπατρανιι φαμιλιιλορ, πρεκουμ σι αλτι μεμμπρι αλεσι πεντρου αβερεα σαου ινφλουεντα λορ, νταρ ακεστια αου μαι πουτινα αουτοριτατε ντεκατ καπετενιιλε πλαιουριλορ ορτασεστι.
Ποπορουλ ινσουσι νου σε νουμεστε αλμπανεζ, κι σκχιπεταρ. Ακεστ νουμε παρε ντεριβατ ντιν κουβαντουλ σκχιιπε σαου σκχιπε, καρε ινσεμνεαζα ,,στανκα “, ντεκι ,,μουντενι”. Νταρ σε αφλα ιν ντιαλεκτουλ γχεγικ κουβαντουλ αρμπερι πεντρου ποπορ, Αρμπερια πεντρου Αλμπανια. Ντεσι ραμουριλε νατιοναλιτατιι σουντ νουμεροασε, τοτουσι κελε μαι πρινκιπαλε σουντ γχεγχιι σι τοσκιι, κα πουρτατορι αι κελορ ντοουα ντιαλεκτε πρινκιπαλε. Τοσκαρια κουπρινντε Αλμπανια ντε σουντ, Γχεγαρια σαου Γχεγανια – κεα ντε νορντ. Ακεστι ντιν ουρμα σουντ κατολικι, κει ντενται γρεκω-ρασαριτενι. Αλτε ντοουα ραμουρι μαι ινσεμνατε σουντ αρμπεριι σι κεαμιι. Κιαμαρια σε νουμεστε ιν λιμμπα αλμπανεζα Επιρουλ. Ιν φινε σε βορμπεστε αντεσεορι ντε μιρντιτι, νεαμ οστασεσκ κατολικ, αλ καρορ νουμε ινσεαμνα ,,μπινεκουβαντατι”, μπενεντικτι, κακι μιρα ινσεαμνα ιν λιμμπα αλμπανεζα μπινε. Νουμελε ποπουλατιουνιι ς-α λουατ ντε λα φορμουλα λορ ντε σαλουταρε.
Αμεστεκουλ φοαρτε μαρε σι πεστριτ αλ λιμμπει αλμπανεζε, καρε ιντρεκε πε αλ κελει ενγλεζε, σε βα φι νασκουτ ντιν ντοουα ιμπρεjουραρι καρι κονκουργ: ινται ντιν βεκχιμεα ποπορουλουι ινσουσι, καρε ιν βιατα σα λουνγα α αβουτ οκαζια ντε-α πριμι φοαρτε μουλτε ινφλουεντε στραινε, αλ ντόιλεα ντιν νουμαρουλ κελ μαι μαρε αλ ποποαρελορ καρι παρτε κοεξιστα, παρτε αου λοκουιτ πε ρανντ ιν Πενινσουλα Μπαλκανικα. Ντιν λιμμπα σε ντοβεντεσκ νενουμαρατε ατινγερι κου κεα ρομανα βορμπιτα ιν εβουλ μεντιου ντε ποπορουλ νοστρου, φοαρτε νουμερος πε ατουνκι ιν Πενινσουλα. Ουν ινβατατ γερμαν α κερκετατ ντε εξ. 261 ντε νουμιρι αλμπανεζε ντε ανιμαλε σι α γασιτ κα ντιντρε ακεστεα 47 σε ατινγ κου κουβιντε ρομανεστι, μουλτε κου αλτε κουβιντε ρομανικε, 21 ιταλιενε, 41 βεκχι γρεκεστι, ινρουντιτε ινσα οριγιναρ, 38 μεντιι σι νεογρεκεστι. Ντιντρε τοατε αμπια 30 σε παρεαου ντε οριγινε κουρατ αλμπανεζα.
Αν ζις κα πανα ακουμ αλμπανεjιι αου στατ ντε ομπικει ιν σερβικιου στραιν, ς-αου λουπτατ πεντρου ιντερεσε στραινε.
Αστφελ, ιν βεστιτουλ ραζμπόι ντε ελιμπεραρε αλ Γρεκιει, ερόιι Μποτζαρις, Καναρις, Μιαουλις σι Σουτζος αου φοστ αλμπανεjι.
Προκλαματια ντεσπρε καρε βορμπιμ μαι σους ε ισκαλιτα ντε Αλι Πασα, Χοντω Μπει, Πρενκ Μπιμπ Ντοντα (σεφουλ μιριντιτιλορ), Μουφτι Χαφις Εφφενντι, επισκοπουλ Πορτεν, Νικολαε Γεαμπα, ιν νουμελε νοταμπιλιλορ σι αλ ποπορουλουι ατατ ντε κονφεσιουνε μοαμεντνα κατ σι ντε κονφεσιουνι κρεστινε.
Τρουπελε ντιν ταμπαρα ντε λα Κοπλικα α λουι Χαγι Οσμαν Πασα αου τρεκουτ κου τοατε ιν παρτεα Λιγει; κασελε πουμπλικε αου φοστ κονφισκατε, φουνκτιοναριι οσμανι ντεπαρτατι. Κονσουλατελορ λι ς-α προπους απαραρε μιλιταρα, ινσα παν-ακουμ ν-α αβουτ λοκ νικι ω ντεζορντινε πουμπλικα.
Λα 9 μαι Πρενκ Μπιμπ Ντοντα α πλεκατ ντιν Σκοντρα λα Τουσι κου 3.000 ντε μιριντιτι, ιαρ λα Σκοντρα ς-αου κονκεντρατ 6.000 ντε αλμπανεjι ντιν Ντιμπρα σι Ματια.
Χοντω Μπει ς-αρ φι jουρατ κα, ιν καζ ντακα μουντενεγρενιι αρ ινκερκα ω αγρεσιουνε, ελ ια οφενσιβα σι-ι τρεκε πε τοτι σουμπ ασκουτισουλ σαμπιει.
Σουμπ ντατα ντε 11 μαι ,,Πολιτισκχε Κορρεσπονντεζ” πριμεστε ντιν Σκοντρα ω τελεγραμα καρε μοντιφικα ιντρουκατβα στιρεα ντεσπρε προκλαμαρεα ινντεπενντεντει. Νοουτατεα ντεσπρε σεπαραρεα κομπλετα α ντεοσεμπιτελορ τριμπουρι αλμπανεζε ντε σουμπ σουβερανιτατεα σουλτανουλουι νου εστε αμπσολουτ εξακτα. Μανιφεστατιουνιλε κε λε-αου φακου αλμπανεjιι παν-ακουμ αου ντε σκοπ οργανιζαρεα προβινκιει ιν πρινκιπατ, σουμπ σουζερανιτατεα σουλτανουλουι, κου Αλι Πασα ντιν Γουσινιε κα πρινκιπε αλ Αλμπανιει.
Βαλιουλ Ιζζετ Πασα, ασουπρα καρουια σε πλανγεα ασεμενεα νοτα μουντενεγρεανα, κα σι ασουπρα λουι Χαγι Οσμαν, ν-α βόιτ σα, ρεκουνοασκα παν-ακουμα ντεμερσελε φακουτε ντε αλμπανεjι πε λανγα ελ, ντεκι ς-α καζουτ σιλιτ ντε-α σε ρετραγε, κ-ουν νουμαρ νεσουφικιεντ ντε τρουπε τουρκεστι, ιν καστελουλ ντε λα Σκοντρα, ουνντε αστεαπτα αjουτοαρε.

Πουμπλικατ ιν Τιμπουλ, Β, νρ. 99, 3 μαι 1880, π. 1. Τιπαριτ ιν βολουμ, πριμα ντατα, ιν Μ. Εμινεσκου, Οπερε ΞΙ Πουμπλικιστικα, π. 152-153. Κου τιτλουλ: [Ζι κου ζι στιριλε…]
Εμινεσκου τριμιτε πεντρου ουνελε ινφορματιι πριβινντ Αλμπανια λα πολιτισκχε Κορρεσπονντεντζ, πε καρε λε πρεια ινσα ντιν Νεουε φρειε Πρεσσε, ζιαρουλ βιενεζ. Σιτουατια ντιν Αλμπανια εστε πρεζεντατα ιν αρτικολουλ Wιεν, 7. Μαι (ζουρ Ταγεσγεσκχικχετε). Ντιε αλμπανισκχε Φραγε, πουμπλικατ ιν 26 απριλιε/18μαι 1880. Τριμιτερεα λα Πολιτισκχε Κορεσπονντενστ, σε γασεστε ιν αλτ αρτικολ, Wιεν, 12. Μαι. (Ζουρ Ταγεσγεσκχικχτε), πουμπλικατ ιν ακελασι ζιαρ ιν 1/13 μαι 1880. Ντε αικι ισι εξτραγε Εμινεσκου ινφορματιιλε.
Ινβατατουλ γερμαν λα καρε σε ρεφερα ποετουλ, νταρ πε καρε νου-λ νουμεστε, εστε Φρανζ Μικλοσικχ (1813-1891), αουτορ, ιντρε αλτελε, σι αλ λουκραριι Αλμπανισκχε Φορσκχουνγερ, ιν τρει παρτι, τιπαριτα λα Βιενα ιν 1870-1871. Ποετουλ κιτεαζα ιν μανουνσκρισουλ 2257, 425, ω αλτα λουκραρε α σα, Σλαβισκχεν Ελεμεντε ιμ ρουμäνισκχεν, τιπαριτα λα Βιενα ιν 1861.
Εμινεσκου κονσιντερα ,,ρεπουμπλικιλε ντε πλαι” βεκχι φορμε ντε οργανιζαρε, κομουνε ρομανιλορ ντιν νορντουλ σι ντιν σουντουλ Ντουναριι.

ΙΝ ΝτΕΦΙΝΙΤΙΒ – ΚΕ ΣΟυΝΤ ΜΑΚΕΝτΩ-ΡΟΜΑΝΙΙ / ΑΡΟΜΑΝΙΙ ; – Χριστου Κανντροβεανου
Ασανταρ, κε σουντ μακεντορομανιι/αρομανιι ; ιντρεαμπα ρετορικ, λα ρινντουλ σαου, ντλ. Κανντροβεανου… σι ρασπουνντε:
Φιρεστε κα σουντ ρομανι, ω σπουνε κχιαρ νουμελε λορ, κου ουν α προτετικ, ω καρακτεριστικα α ακεστουι ντιαλεκτ, εβιντεντ ρομανεσκ. Ει ροστεσκ κου ουν ασεμενεα α ιναιντεα κουβιντελορ κε ινκεπ κου ανουμε κονσοανε (ρ, λ, ς, φ…), πρεκουμ σι κου βοκαλα ου: αρος, αλας, ασπαργ, αφιρεσκ, αουμμπρα, αγρου (ογορ – «αγερ, αγρουμ» ιν λατ.) ετκ. Προμπαμπιλ πεντρου ω προνουντιε μαι εουφονικα σι μαι κομοντα, σπριjινιτα πε ακεαστα βοκαλα-ρεσπιρω. Ζικι μαι ουσορ ασπουν, ντεκατ σπουν, αρος, αουμμπρα, ετκ., ντεκατ αμπρουπτ: ροσου, ουμμπρα. Ακεαστα καρακτεριστικα φονετικα α ντετερμινατ σι νουμελε λορ ντε αρομανι αρμανι, ντεσι κει μαι νουμεροσι ντιντρε ει, φαρσεροτιι ντιν Αλμπανια σι Γρεκια ντε νορντ – ετνονιμ προμπαμπιλ ντε λα Φαρσαλα, ντιν Τεσαλια/Γρεκια, ουνντε τραιεσκ σι αζι μουλτι αρομανι, λοκουλ ουνντε ιν ανουλ 48 ι. ντ. Κχρ. Κεζαρ λ-α ινβινς πε Πομπει –, ακεστια ντεκι, φαρσεροτιι ισι ζικ πουρ σι σιμπλου, ραμαñι, αντικα ρομανι. Γουσταβ Wειγανντ α οφικιαλιζατ οαρεκουμ ετνονιμουλ αρομαν ινσα, ντουπα κε α τιπαριτ λα Λειπζιγ, ιν 1895, ουν στουντιου αμπλου, φουννταμενταλ, ιν ντοουα βολουμε, Ντιε Αρομουνεν/”Αρομανιι”. Εμινεσκου ινσα, ιν νουμεροασε αρτικολε ντιν “Τιμπουλ”, λε-α ζις νουμαι μακεντορομανι, ντεσι αρομανιι νου τραιεσκ νουμαι ιν Μακεντονια κι σι ιν Επιρ, Τεσαλια, Μπουλγαρια ετκ. Μαρελε ποετ α βρουτ σε βεντε σα εβιτε κονφουζια αρμανι-αρμενι. Ιαρ Ντιμιτριε Μπολιντινεανου ι-α νουμιτ σιμπλου, ρομανι, ιν κεα ντινται καρτε ρομανεασκα κε λε ερα κονσακρατα λορ, ιν 1858, Καλατοριε λα Ρομανιι ντιν Μακεντονια. Σι κχιαρ εστε ουν μιρακολ κα ισι ζικ ασα, ντουπα ω ντεσπαρτιρε ντε 14 σεκολε ντε ρομανιτατεα νορντ-ντουναρεανα ντιν βεακουλ αλ ΒΙΙ-λεα, κανντ σουμπ φλουβιου ς-αου ασεζατ μπουλγαριι σι σλαβιι ντε μιαζαζι. Ουν μιρακολ, κα βορμπεσκ σι ακουμ ινκα, ω λιμμπα κε νου ε νικι ιταλιανα, νικι φρανκεζα, σπανιολα, πορτουγχεζα, κι λιμμπα ρομανα, φιρεστε κα λοκαλα, λα σουτε ντε κμ ντε τρουνκχιουλ ντακορομαν ντιν φοστα Ντακιε, – Ρομανια ντε αζι, καρε ι-α σι αντοπτατ μοραλ, αjουτανντου-ι σα σε μεντινα κα ρομανι ινκα ντε πε βρεμεα λουι Μπολιντινεανου σι α πασοπτιστιλορ νοστρι, Ιον Γχικα, Κχριστιαν Τελλ, Νικολαε Μπαλκεσκου ντεσιγουρ, ετκ.
Κε λιμμπα βορμπεσκ, πριν ουρμαρε, αρομανιι;
Ουν αρομαν, κχιαρ ντιν λοκουριλε λορ ντε μπαστινα ντιν Μπαλκανι, βα ρασπουνντε λα ακεαστα ιντρεμπαρε: Νόι, αρμανλ^ι/ ραμαñιλ^ι ζμπουριμ λιμμπα αρμανεασκα/ ραμανεασκα! Ντιν ακεαστα προποζιτιε ντοαρ βοκαμπουλα “ζμπουριμ” (“βορμπιμ”, ντε λα σλ. σουμπορου, ραμας ιν ντακορομανα ντοαρ ινσομπορ/ αντουναρε, κονσφατουιρε σινονταλα) ν-αρ φι ιντελεασα ιν Ρομανια: Νόι αρομανιι/ ρομανιι βορμπιμ λιμμπα αρομανεασκα/ ρομανεασκα. Προφ. ουνιβ. ντρ. Ματιλντα Καραγιου Μαριοτεανου, μεμμπρου κορεσπονεντ αλ Ακαντεμιει Ρομανε σκριε ιν ακεστ σενς: “Λιμμπα αρομανιλορ εστε αρομανα”, ιν σενσουλ κα λιμμπα λορ εστε ντιαλεκτουλ λορ λοκαλ, πε καρε ει ιλ φολοσεσκ σπρε α κομουνικα ιντρε ντανσιι, ντεκι ιν κχιπ ντε λιμμπα. Ντεαλτφελ, ντιαλεκτελε ποτ φι πριβιτε σι κα λιμμπι, κουμ σι φακ αντεσεα λινγβιστιι, ορικε ντιαλεκτ πουτανντ ντεβενι λιμμπα ιν ανουμιτε κονντιτιι (βεζι, ντιαλεκτουλ σλαβω-μακεντονεαν/ μπουλγαρ, ντεβενιτ λιμμπα μακεντονεανα ντε εξπρεσιε μπουλγαρω-σλαβα ιν Μακεντονια, Σκοπλjε); σαου πουτανντ ντισπαρεα, τοπιτ ιν λιμμπιλε μαjοριταρε ινκονjουρατοαρε. À-προπος ντε ακεστ σεντιμεντ αλ βορμπιτοριλορ ουνουι ντιαλεκτ, κονσιντερατ ντε ακεστια ντρεπτ λιμμπα, μαρελε νοστρου φιλολογ Εουγενιου Κοσεριου ντε λα Ουνιβερσιτατεα ντιν Τüμπινγεν, φακε ουρματοαρελε κονσιντερατιι. Ελ σπουνε, ιντρ-ουν ιντερβιου ακορντατ λινγβιστουλουι Νικολαε Σαραμανντου, κα βορμπιτοριι ουνουι ντιαλεκτ (καζουλ γραιουριλορ αρομανε ντιν Μπαλκανι), ατουνκι κινντ νου στιου κα λιμμπα λορ σε βορμπεστε σι ιν αλτε ρεγιουνι, κα εξιστα ντεκι σι αλτε βαριετατι αλε γραιουλουι λορ λοκαλ, σι-λ νουμεσκ πουρ σι σιμπλου λιμμπα. Ντεκι νου λανγουε, νικι λινγουα, λενγουα κι λιμμπα, κα λα νορντ ντε Ντουναρε.
Ατουνκι ντε ουνντε ακεαστα κονφουζιε λα ουνιι αρομανι, μπα κχιαρ ντιχòνιε, κουμ ι-α ζις κινεβα, κου πριβιρε λα γραιουλ λορ: λιμμπα σαου ντιαλεκτ, σι λα απαρτενεντα λορ ετνικα: σουντ ρομανι σαου ουν αλτ ποπορ νεολατιν; σι ντε κε ερα νεβόιε σα λι σε οφερε ντιν αφαρα πανα σι ουν αλτ αλφαμπετ, ντε λα Φρειμπουργ ντιν Γερμανια, ντουπα καρε Σαγουνα σε σκριε “Σχαγουνα” ιαρ αρομανιι τρεμπουιε σα σε σκριε “αρμανjιλjι”, σι… “νjικ”; ιν λοκ ντε αρμαñιλ^ι, σι ñικ (αρομανιι σι μικ). Κεεα κε ι-α ινβενινατ σι ι-α ινβραjμπιτ πε ουνιι ντιντρε ντανσιι!
Ρασπουνσουλ λα ακεστε ιντρεμπαρι τινε ντε ινφορματια σουμπιεκτιλορ, μαι πρεκις ντε λιψα λορ ντε ινφορματιε σαου ντε ιντεντια πολιτικα α ακεστορα, ντεκλαρατα σαου νου. Σα λε λουαμ πε ρανντ. Μασα αρομανιλορ, μπα κχιαρ α ντακω-ρομανιλορ ντιν Ταρα, νεινφορματα ιν ουλτιμελε 5-6 ντεκενιι κου πριβιρε λα ρομανιι ντε ντινκολω ντε χοταρελε ακτουαλε αλε Ρομανιει, φιινντκα ιν ανιι ντικτατουριι κομουνιστε νου ς-α ιντρεπρινς μαι νιμικ ιν ακεστ σενς, μπα σε βορμπεα ντεσπρε ακεστι ρομανι απροαπε κονσπιρατιβ κχιαρ, μπινειντελες κα στιε πρεα πουτιν ντεσπρε ει, ιαρ αντεσεα μαι νιμικ σαου νιμικ ντε-α ντρεπτουλ, νιμικ εξακτ, κορεκτ.
Κου ατατ μαι μουλτ κοντινουα σα νου κουνοασκα εσεντιαλουλ ντεσπρε ει ινσισι ω μπουνα παρτε ντιντρε αρομανι, λιψιτι ιν ακεστ λουνγ ραστιμπ, ντε σκολιλε λορ ρομανεστι, ντεσκχισε πεντρου ει ιν Μπαλκανι ινκεπανντ ντιν 1864, ινκχισε ινσα μπρουταλ ντε κομουνιστιι ινσταλατι λα πουτερε λα Μπουκουρεστι ντουπα 1944, ω ντατα κου τρανσφορμαρεα Ρομανιει ιντρ-ουν φελ ντε πασαλακ τουρκεσκ σαου γουμπερνιε ρουσω-σοβιετικα. Ιαρ φαρα σκολι ρομανεστι ντε μαι μπινε ντε ω jουματατε ντε σεκολ, ακεστι φρατι αι νοστρι αου πουτουτ κρεντε, μαι κρεντ σι αζι ντιντρε ει, κα νου σουντ ρομανι, ντε βρεμε κε Ρομανια ι-α ουιτατ ατατα αμαρ ντε ανι, προμπαμπιλ νεμαισοκοτινντου-ι ρομανι! Ουνιι, κου καρε μ-αμ τοτ ινταλνιτ ιν Αλμπανια, ιν Μακεντονια, Μπουλγαρια μι-αου βορμπιτ ιν ακεστ σενς, κου ινντουρεραρε: “Ατουνκι αι κουι σουντεμ νόι…; Κα γρεκι νου σουντεμ, νικι αλμπανεζι, σλαβι…, κχιαρ σουντεμ ορφανι ντε τοτ;” Σι, ντε αικι πινα λα ιντεεα τοτ μαι ινραντακινατα κα ει, αρομανιι νου σουντ ρομανι, ν-α μαι φοστ ντεκατ ουν πας. Ντεσιγουρ, ε βορμπα ντε κατεγορια ντε οαμενι νεινφορματι, καρορα ντε γενερατιι, σκοαλα ιν λιμμπιλε στατελορ μπαλκανικε λε-α τοτ σπαλατ κρειερουλ! Κα σα νου μαι βορμπιμ ντε γρεκι, ντουπα καρε αρομανιι (“κουτω-βλαχιι”) αρ φι ντε φαπτ… γρεκι ρομανιζατι πε βρεμεα οκουπατιει ρομανε. Ασα α σκρις ιντρ-ουν στουντιου αλ σαου, Κε σουντ Κουτω-βλαχιι;, πουμπλικατ λα Ατενα, ουν ακαντεμικιαν γρεκ, Αντονιοου Κεραμοπουλος, ιν 1939, φαρα α ροςì! Κεεα κε ε κχιαρ ριντικολ, φιινντκα τοκμαι ρομανιι αου φοστ αντεσεα γρεκιζατι: Μεγαλω-Ελλαντα (Γρεκια Μαρε) α ινφλοριτ ιν Ιταλια ντε σουντ κχιαρ, ντεκι ντινκολω ντε Γρεκια προπριου-ζισα…) Νταρ μακαρ Κεραμοπουλος (κομμπατουτ ζντρομπιτορ ντε Δ. Καπινταν σι νου νουμαι ντε ελ), σερβεα, φιε σι νεκινστιτ, πολιτικα σοβινα α στατουλουι γρεκ. Πε κινε σεβεσκ ινσα κεραμοπολιοτιι αρομανι ντε ασταζι, οαμενι κου καρτε, τοτουσι… νταρ κου ιντερεσε εγόιστε, περσοναλε;
Ντιν πακατε, ακεστ κουρεντ – κα αρομανιι αρ φι ουν ποπορ νεολατιν ντιφεριτ ντε ντακω-ρομανι, αμπσολουτ καραγχιος – ιν ρασπαρ κου ιστορια σι φιλολογια ρομανα σι στραινα, εστε σουστινουτ ιν ντεκενιουλ ντιν ουρμα τοτ μαι μουλτ ντε νου πουτινι ασεμενεα “φουννταμενταλιστι” αρομανι κε αου φακουτ στουντιι ιν λιμμπα ρομανα, κχιαρ στουντιι ουνιβερσιταρε! Ντιν γενερατια βαρστνικα, ινστρουιτι σι εντουκατι ιν σκολιλε ρομανεστι ντιν ταριλε μπαλκανικε, ουνντε, κουμ σπουν φοστι ελεβι αι ακεστορα, σε αjουνσεσε λα ω αντεβαρατα εφερβεσκεντα ρομανεασκα ιν τοατε πριβιντελε, κου σεντιμεντουλ κα ακολω, ιν Γρεκια, Αλμπανια, Μακεντονια σε τραια κα ιντρ-ω αλτα Ρομανιε πανα ιν πριμουλ ραζμπόι μονντιαλ. Νουμαι ει, “φουννταμενταλιστιι” βιζατι, σε βορ ουν αλτ ποπορ ιν Μπαλκανι, μπα κχιαρ σι αικι ιν Ταρα, ουνντε ς-αρ ντορι ω… “μινοριτατε”, κα τοατε μινοριτατιλε!
Οαρε, σα νου στιε ακεστια ντιν ουρμα, κα σουντ ρομανι; Κα οαμενι κου στουντιι ιναλτε, σα νου φι αουζιτ ει μακαρ ντε Γεοργε Μουρνου, ινεγαλαμπιλουλ τραντουκατορ αλ λουι Χομερ ιν λιμμπα ρομανα, νταρ σι ιστορικ αλ αρομανιλορ; Σαου ντε μαρελε λινγβιστ Δ. Καπινταν, ελεβ αλ λουι Γουσταβ Wειγανντ, ντε Περικλε Παπαχαγι, Τακχε Παπαχαγι… σι Α. Πχιλιππιντε, Οβιντ Ντενσουσιανου, Αλ. Ροσεττι, ιαρ ντιντρε ιστορικι, ντε μαρελε Νικολαε Ιοργα, ντουπα τατα ελ ινσουσι οριγιναρ ντιν Σουντουλ ρομανεσκ, Ντ. Ονκιουλ, Αλεξανντρου Ξενοπολ ετκ. ετκ., τοτ νουμε ιλουστρε ντε σαβαντι. Σαου ντε ατατια μαρι ινβατατι στραινι, καρε αου σκρις ελοκβεντ ντεσπρε ουνιτατεα ντε λιμμπα σι ντε νεαμ α τουτουρορ ρομανιλορ, ινκλουσιβ αρομανιι! Πριντρε καρε J. Κοπιταρ, Φ. Λενορμαντ, Wακε-Δομψον, Βικτορ Μπéραρντ, Αμι Μποουé, Ε.Μ. Κοουσινéρι, Ι. Κβιjικι, Κ. Jιρεκεκ, Γ.Χαχν, Λ. Χεουζει, Wιλλιαμ Μαρτιν-Λεακε, Εμιλ Πικοτ, Λεω Σπιτζερ σι W. Δομασκχεκκ σι Κ. Ρεκατας, Στ. Ρομανσκι, Ντουσαν Ποποβικι, Jοχανν Δουνμανν, πανα λα Μαξ Ντεμετερ Πειφουσς ντιν ζιλελε νοαστρε. Καρε ι-αου σοκοτιτ, φιρεστε, ρομανι πε αρομανι. Πανα σι βεκχιι κρονικαρι μπιζαντινι αου μεντιονατ ιν σκριεριλε λορ κα βλαχιι ντιν Γρεκια βορμπεαου ακεεασι λιμμπα κου βαλαχιι ντε πεστε Ντουναρε. Ντεκι, στουπιντα “ιντερπρεταρε” α οριγινιι σι λιμμπιι αρομανιλορ νου εστε ντεκατ ουν ντισκουρς πολιτικ, κε φολοσεστε ορικουι, νουμαι αρομανιλορ, ποπορουλουι ρομαν νου!
Ντινκολω ντε στουντιιλε ακεστορ νουμε πρεστιγιοασε, πεστε καρε νου σε ποατε τρεκε φαρα α καντεα ιν ριντικολ σουστινανντ τεοριι αμπεραντε, ραμανε αργουμεντουλ νου μαι πουτιν κονβινγατορ αλ λιμμπιι ινσεσι πε καρε ω βορμπεσκ αρομανιι. Λιμμπα εσεντιαλ ρομανεασκα ντιν ουνγχι γραματικαλ, κα σι αλ φονντουλουι πρινκιπαλ ντε κουβιντε, πε μπουνα ντρεπτατε σουμπλινιατ ντε Μπ.Π. Χασντεου. Ιν ακεστ σενς, Δ. Καπινταν αναλιζεαζα λα ουν μομεντ ντατ, ιν Μακεντορομανιι, π. 172, καρτε απαρουτα ιν 1942, ουν καντεκ ποπουλαρ σι σταμπιλεστε κα απροαπε τοατε κουβιντελε λουι σουντ ιντεντικε κου κελε ντιν λιμμπα ρομανα: “Κιτεζ ιν πριβιντα ακεαστα – σουμπλινιαζα μαρελε λινγβιστ – κατεβα βερσουρι ποπουλαρε ντιντρ-ω καρτε φρανκεζα, πουμπλικατα ντε Κ. Ρéκατας, «Φλοαρα»: Φλοαρα γαλμπινιοαρα,/ Ντιμινντα-α τουτουλορ,/ Ντιμανντα-α φεατελορ: / Σε ινα σε-ñι με αλουμμπα/ Ντουμινεκα ντιμνεατα/ σι λουνι ντε κατρα σεαρα;/ Κου ροαουα σε-ñι με-αντουνα/ ς-πρε αβρα σε-ñι-με ποαρτα;/ Πρε ιαπα νεφιτατα,/ Πρε φεατα νεμαρτατα,/ Πρε γιονε νενσουρατου,/ ς-πρε καλε νεκαλκατα”. Ιαρ Ματιλντα Καραγιου Μαριοτεανου λα ρανντουλ σαου, αναλιζανντ “Ντιμαννταρεα Παριντεασκα” (ποεμουλ λουι Κοστα Μπελιμακε, αjουνς φαιμος πριντρε αρομανι) ντε ασεμενεα λεξικαλ, ομπσερβα ακελασι λουκρου: κα νου ε νεβόιε ντε νικι ω τρανσπουνερε, πεντρου α ιντελεγε τεξτουλ, απροαπε ιντεντικ ρομανεσκ: “Μπλαστεμ μαρε σε-αιμπα-ν κασα,/ Καρι ντι λιμμπα λουι σε-αλασα…” σι: “Καρι σι-λασα λιμμπα λουι,/ Σ-λου-αρντα παρα φοκουλουι…” ετκ. Ιντρε ντιαλεκτελε σασεσκ σι σβαμπεσκ σι λιμμπα γερμανα σταννταρντ, ντισταντα εστε μουλτ μαι μαρκατα, σι τοτουσι νιμανουι νου-ι τρεκε πριν μιντε σα βαντα ιν σασι σι σβαμπι αλτκεβα ντεκατ γερμανι σι νου αλτ ποπορ!
Αρομανιι, πριν ουρμαρε, σουντ ρομανι σι βορμπεσκ ουν ντιαλεκτ ρομανεσκ. Ντινκολω ντε ακεστ αντεβαρ νου εξιστα ντεκατ ντισκουρσουρι πολιτικε ντε νελουατ ιν σεαμα, σαου νεστιιντα, κονφουζιε ρεγρεταμπιλα ντιν λιψα ντε ινφορμαρε στιιντιφικα, ιν κελ μαι μπουν καζ.

ΜΟΣΚΟΠΟΛΕ
Μοσκοπολε (Βοσχοπολε – ορασουλ όιεριλορ), μαρεα μετροπολα α βλαχιλορ αρομανιλορ, ραμανιλορ) ντιν σουντουλ Αλμπανιει ντε ασταζι α καρει ποπουλατιε ντεπασεα ιν εποκα σι ιν ορικε αλτ ορας, εξκεπτανντ Σταμμπουλουλ σι Ατενα. Μοσκοπολε α φοστ σουπρανουμιτ „Ατλαντιντα αρομανιλορ”. Ακεστει „Ατλαντιντε „ αρομανιι ντορεσκ σα-ι ινκχινε Μεμοριαλουλ Μοσκοπολε, ουν σεμν καρε σα μαρκχεζε τρεκουτουλ κου καρε σε ρεκομανντα κοντεμπορανιλορ σι ποστεριτατιι. Ιν Μοσκοπλε, ορας ποπουλατ εξκλουσιβ ντε βλαχι (αρομανι), εξισταου κατρε σφαρσιτουλ σεκολουλουι αλ ΞΒΙΙΙ (1768) νουμεροασε κορπορατιι μανουφακτουριερε, ζεκι ντε μπισερικι (ιν jουρ ντε 70), ινστιτουτιι κομερκιαλε σι μπανκαρε, νουμεροασε σκολι κομουνιταρε – ε ντρεπτ κα ιν λιμμπα γρεακα, λιμμπα κουλτουριι μπισερικεστι ορτοντοξε σι λαικε ιν ρεγιουνε. Εξιστα ντε ασεμενεα ω τιπογραφιε ουνικα ιν Μπαλκανι πε ατουνκι, ινφιιντατα ιναιντε ντε 1730, μπα σι ω Ακαντεμιε (Νοουα Ακαντεμιε – ινστιτουτιε ντε ινβαταμαντ σουπεριορ) ντατανντ σι ακεαστα ντιν 1744 (ντουπα κε φουσεσε ινκα ντε λα ινκεπουτουλ σεκολουλουι κολεγιου νουμαι, ντεκι σκοαλα ντε ινβαταμαντ σεκουννταρ), – σινγουρα ινστιτουτιε ντε ινβαταμαντ ντε ακεστ γραντ ντιν παρτεα λοκουλουι ιν βρεμεα ακεεα, ντε τιπουλ Ακαντεμιιλορ Ντομνεστι ντε λα νόι, ντιν Βαλαχια σι Μολντοβα τιμπουλουι. Σε ιντελεγε ινσα κα ερα βορμπα ντε σκολι ιν λιμμπα γρεακα, α μπισερικιι οφικιαλε ορτοντοξε ντε πε τεριτοριουλ φοστουλουι ιμπεριου μπιζαντιν σι απόι οτομαν. Κουμ σε στιε πε ατουνκι, κχιαρ λα Ακαντεμιιλε Ντομνεστι ντιν Μολντοβα σι Ταρα Ρομανεασκα (Βαλαχια) λιμμπα ντε πρενταρε ερα τοτ γρεακα.
Λα τιπογραφια ντιν Μοσκοπολε ινσα, ς-αου τιπαριτ σι καρτι (μαι αλες καρτι ντε κουλτ μπισερικεσκ, νταρ σι ντε ουζ σκολαρ) ιν γραιουλ αρομαν, ντιαλεκτ ρομανεσκ λοκαλ, κου λιτερε γρεκεστι – εκχιβαλεντ αλ σκριεριι κιριλικε ρομανεστι ντιν Ταριλε Ρομανεστι – ασα κουμ μαρτουρισεστε ουνουλ ντιντρε ιλουμινιστιι αρομανι αι τιμπουλουι, ινβατατουλ Γχοργχε Ροjα ιν λουκραρεα σα ιν λιμμπα γερμανα, ντιν 1809, τραντουσα σι ιν ρομανεστε ιν 1867 σι τιπαριτα λα Κραιοβα ντε αρομανουλ Σεργιου Χαγιαντε, σουμπ τιτλουλ: Κερκεταρι ντεσπρε Ρομανιι ντε ντινκολω ντε Ντουναρε.” (Χριστου Κανντροβεανου „Καρτε ντε βακαντα πεντρου αρομανι”, βολ. ΙΙ, παγ. 3 – 7)
Ιν ανιι 1760 σι 1790, ορασουλ α φοστ jεφουιτ σι αρς ντε Αλι Πασα ντιν Ιανινα σι ντε τρουπελε ντε αλμπανεζι, ντετερμινανντ εμιγραρεα ποπουλατιει. Ασταζι, Μοσκοπολε εστε ουν σατ κου κιρκα 1000 ντε λοκουιτορι. Πρινκιπαλελε οκουπατιι αλε αρομανιλορ αου φοστ παστοριτουλ, καραουσια, αγρικουλτουρα σι κομερτουλ.
Ντιστρουγερεα Μοσκοπολει προβοακα ιμπραστιερεα αρομανιλορ, ιν σπεκιαλ α φαμιλιιλορ ινσταριτε, ιν μαριλε κεντρε αλε Εουροπει κα: Μπελγραντ, Μπουκουρεστι, Βιενα, Βενετια, Μπουνταπεστα, ετκ. Ατατ πριν ακεστ εξοντ κατ σι πριν λεγατουριλε κομερκιαλε αλε κομερκιαντιλορ αρομανι, α φοστ φαβοριζατ κοντακτουλ λορ κου ντακω-ρομανιι σι, σουμπ ινφλουεντα σκολιι αρντελενε ντε οριενταρε λατινιστα, σι αρομανιι ινκεπ σα σκριε κου καρακτερε λατινε. Εμιγρατια αρομανα ντιν Ρομανια ντεσκοπερα ασεμαναριλε φραπαντε ιντρε αρομανα σι ντακορομανα σι, ιν ρανντουριλε κολονιει αρομανε ντιν Μπουκουρεστι, ιντερεσουλ πεντρου οργανιζαρεα ουνουι ινβαταμαντ ιν ρομανεστε πεντρου αρομανι σι μεγλενορομανι κρεστε ντιν ζι ιν ζι. “Ακεαστα μπισερικα α Σφιντει Τρειμι ς-α ιντεμειατ ιν 1785 πε τιμπουλ πουτερνικουλουι ιμπαρατ Ιοσιφ ΙΙ, ρεγελε Ουνγαριει, σι ς-α ισπραβιτ ιν ανουλ 1806, πε τιμπουλ πουτερνικουλουι ιμπαρατ Φρανκισκ ΙΙ, ρεγελε Ουνγαριει, κου κχελτουιαλα φρατιλορ βαλαχι ντιν Μακεντονια”. Ιν καζουλ κολονιιλορ γρεκεστι ντιν Ιμπεριου, ιν τοατε πριβιλεγιιλε σι ακτελε νουμεροασελορ λορ κομουνιτατι μπισερικεστι ερα βορμπα ντε γρεκι σι βλαχι (Γριεκχεν ουνντ Wαλακχεν), ιαρ ιν ινσκριπτια ντε πε μπισερικα ντιν Μισκολκ εστε βορμπα νουμαι σι νουμαι ντεσπρε βλαχι.

ΙΜΠΛΙΚΑΤΙΙ ΣΟΚΙΟΚΟυΛΤΟυΡΑΛΕ ΣΙ ΕΚΟΝΟΜΙΚΕ ΑΛΕ ΝτΙΣΤΡΟυΓΕΡΙΙ ΚΕΝΤΡΟυΛΟυΙ ΚΟΜΕΡΚΙΑΛ ΑΡΟΜΑΝΕΣΚ ΜΟΣΚΟΠΟΛΕ (ΙΠΟΤΕΖΕ ΓΕΟΠΟΛΙΤΙΚΕ) – Ντρντ. Εμιλ Ταρκομνικου
“Ντιντρε ταριλε στραινε, Στατουλ αουστριακ, κουνοσκανντ μαριλε ινσουσιρι αλε Ρομανιλορ πεντρου κομερτ σι ινντουστριε, α ινκερκατ πε τοατε καιλε σα-ι ατραγα, φιινντκα πεντρου ακεστ Στατ Μακεντορομανιι εραου ντε τοατε: καπιταλ, μεστεσουγ, κομερτ σι ινντουστριε. Κου ουν κουβαντ, ει αβεαου τοατε καλιτατιλε πεντρου ριντικαρεα εκονομικα α ταριι.”1
Ορασουλ Μοσκοπολε (Βοσκοπολε) ερα σιτουατ ιν σουντ-εστουλ Αλμπανιει (λα σουντ-βεστ ντε λακουλ Οχριντα), λα ω αλτιτουντινε ντε 1150 μ. Ασταζι εστε ουν σατ πε ρουινελε φοστουλουι ορας. Α φοστ λοκουιτ κομπακτ ντε αρομανι (πεστε 40.000 ιν ανουλ 1750, 60.000 ιν 1788 – κονφορμ λουι Ποουqουεβιλλε), αβανντ πεστε 12.000 ντε κασε σι 72 μπισερικι. Κομερκιαντιι αρομανι εραου κονσιντερατι γρεκι ιν τοατε ακτελε οφικιαλε ντε πανα λα 1750, πεντρου κα μαι απόι σα απαρα κα αλμπανεζι σι κχιαρ τουρκι.2 Ιν ανουλ 1774, ιστορικουλ γερμαν Jοχανν Δουνμανν, καρε ς-α οκουπατ ντε ιστορια αρομανιλορ, σπεκιφικα φαπτουλ κα “λοκουιτοριι βορμπεσκ τοτι ρομανεστε”. Σκριεριλε ρεφεριτοαρε λα αρομανι, ντουπα 1770, αρατα κονστιιντα λατινιτατιι λα ακεστε ποπουλατιι (Κονσταντιν Χαγι Κεγανι, κολονελουλ ενγλεζ Λεακε, φρανκεζιι Ποουqουεβιλλε σι Εσπριτ-Μαριε Κοουσινéρι). “ Μοσκοπολεα α φοστ κελ μαι μαρε ορας πε καρε λ-α αβουτ Αλμπανια πανα ακουμ. (ανουλ 1935, ν.ν.) Ασταζι κχιαρ, ορασουλ βεκιν Κοριτα, λοκουιτ ντε Αλμπανεσι σι ντε Ρομανι μοσκοπολενι σι φαρσεροτι, σι καρε α μοστενιτ κεβα ντιν ινσεμνατατεα Μοσκοπολει, ε σιτουατ ιν ρεγιουνεα κου κεα μαι μαρε ντενσιτατε ντε ποπουλατιε ντιν Αλμπανια”.3 Ορασουλ α φοστ ντιστρους, πριν ατακουρι σουκκεσιβε, ντε κατρε αλμπανεζιι μουσουλμανι, ιν περιοαντα κουπρινσα ιντρε ανιι 1769-1788. Καουζελε ντιστρουγεριι ορασουλουι, εξπλικατε ντε σκριιτοριι στραινι, αου φοστ, κονφορμ κονσουλουλουι Φραντει λα Ιανινα, Ποουqουεβιλλε, τουρκιι σι αλμπανεζιι (“ινβιντια σι φανατισμουλ σε ουνιρα πεντρου α ντιστρουγε οπερα ιντελεπκιουνιι”. “Χοαρντελε μαχομετανε ντε Νταγλιι σι Κολονιατι αου ντατ κελε ντινται σεμναλουλ νενοροκιριλορ, ινκεπανντ σα jεφουιασκα σι σα ασασινεζε καραβανελε καρε φρεκβενταου ταργουλ ντιν Βοσκοπολε. Λα ρανντουλ λορ, μπειι ντιν Μουζακχια, σουμπ πρετεξτ ντε α αjουτα πε σουπουσιι νεκαjιτι αι Μαρελουι Σενιορ, πουσερα γαρνιζοανα ιν ορας σι, ντουπα ζεκε ανι ντε ντεβασταρι, jαφουρι σι ραζμποαιε, Βοσκοπολεα ντισπαρου ντε πε σουπραφατα Αλμπανιει.”4); κονσουλουλ Φραντει λα Σαλονικ Κοουσινéρι βεντεα ακεεασι αουτορι (“Ιν ζιλελε νοαστρε, ορασουλ Βοσκοπολε σε ιμμπογατισε πριν κομερτουλ σαου κου Γερμανια. Λοκουιτοριι κλαντισερα κασε φοαρτε φρουμοασε, νταρ ουν πασα ντιν Αλμπανια, ντεσπρε καρε μι ς-α σπους κα ερα ταταλ λουι Αλι Πασα ντιν Ιανινα, ατακανντ σι jεφουινντ ακεστ ορας, νεγουστοριι ς-αου ιμπραστιατ”). Βαλεριου Παπαχαγι εξπλικα ντιστρουγερεα ορασουλουι, κονφορμ ντοκουμεντελορ βενετιενε, πριν ατιτουντινεα ρουσοφιλα ντιν τιμπουλ ραζμποαιελορ ρουσω-τουρκε. Ντιστρουγερεα Μοσκοπολει5 α ινσεμνατ ω γρεα λοβιτουρα πεντρου αρομανιι ντιν Ιμπεριουλ Οτομαν. Ντεσφιινταρεα κελουι μαι ιμπορταντ κεντρου κομερκιαλ ντιν Μπαλκανι α φοστ οαρε ω ακτιουνε ντελιμπερατα α μαριλορ μετροπολε σαου α Ιμπεριουλουι Αουστρω-Ουνγαρ; Α φοστ ω λοβιτουρα ντατα αρομανιλορ πεντρου α ατραγε καπιταλουριλε ιν κεντρελε κομερκιαλε εουροπενε; Ακεστα α φοστ ρεζουλτατουλ σι μοτιβατια απαρε αστφελ: “Αουστρια … ουρμαρεα ντοουα ομπιεκτιβε: σα αλουνγε πε Τουρκι ντιν Ουνγαρια σι Ταριλε σλαβονε σι, τοτ κου ακεεασι νεκλιντιτα στραντουιντα, σα-σι κρεεζε ω κλασα μπουργχεζα νατιοναλα σι σα-σι ασιγουρε ουν ιμπεριου κομερκιαλ κατ μαι ρενταμπιλ. Σινγουρα ιεσιρε σι ουνικα ποσιμπιλιτατε ιι ραμανεα ιμπεριουλ τουρκεσκ, βαστ κα ιντινντερε, ουνντε, ινσα, σε λοβεα ντε ρεζιστεντα μαριλορ πουτερι απουσενε: Ανγλια, Φραντα σι Ολανντα, πε ντε αλτα, κετατιλε ιταλιενε σι Ρουσια – ακεαστα κεβα μαι ταρζιου.” 6 Βενετια ερα ιμπλικατα ινκα ντιν σεκολουλ αλ Ξ-λεα ιν κομερτουλ ντιν πενινσουλα μπαλκανικα, κου τιμπουλ ακαπαρανντου-λ. Ασκενσιουνεα Βενετιει σε προντουκε ντατοριτα απαριτιει ουνγουριλορ ιν Πολονια σι μπλοκαριι τρασεουλουι κομερκιαλ ιν λουνγουλ Ντουναριι7, κα σι λιμπερτατιι ναβιγατιει πε Μεντιτερανα. “Βενετια αρ φι jουκατ ουν ρολ κου μουλ μαι μαρε ινκα, ντακα ντρουμουλ Ντουναριι νου ς-αρ φι ρεφακουτ ιν σεκολουλ αλ ΞΙΙ-λεα. Ελ ς-α ρεφακουτ πριν κονσολινταρεα ρεγατουλουι ουνγαρ.” (π. 42). Πριμουλ στατ μπουλγαρ, κα σι Ιμπεριουλ κρεατ ντε βλαχιι Πετρου σι Ασαν σε ντατορεσκ κελει ντε-α ντοουα και κομερκιαλε εξιστεντε ιν πενινσουλα, κρεατα ντε ρομανι, Βια Εγνατια (καρε λεγα πορτουλ αντριατικ Ντουραζζω ντε Κονσταντινοπολ ). Ακεστε στατε απαρουτε ιν Μπαλκανι αου ιμπιεντικατ ντε αλτφελ, πε ρεγιι ουνγουρι, ιν σπατελε καρορα σε αφλα ιμπεριουλ αποστολικ παπαλ. Εξισταου, λα ακεα βρεμε, τρει στατε κρεατε ντε νεκεσιτατεα απαραριι ρουτελορ κομερκιαλε: Βενετια, “ντοαμνα μαριλορ σι α ντρουμουριλορ καρε πλεκαου ντε λα Μαρε. Ουνγαρια ερα ρεγαλιτατεα καρε, ιν αφαρα ντε ντρεπτουριλε σαλε ντατε ντε κατρε Παπαλιτατε, καουτα σα σε ιμπουνα ιν Μπαλκανι πεντρου κα εα ρεπρεζεντα κεαλαλτα καλε ντε κομερτ, καλεα τρανσβερσαλα, α Μπελγραντουλουι. Στατουλ μπουλγαρ σε φορμεαζα, σε παστρεαζα σι ια τιτλουλ ιμπεριαλ κε ι σε ρεκουνοαστε, πεντρου κα, αβανντ Ντουραζζω, ελ ντομινα βεκχεα Καλε Εγνατια καρε ντουκεα ντιρεκτ λα Κονσταντινοπολ . “(π. 54-55).
Ιν σεκολουλ ΞΒΙΙΙ απαρε ω μαρε κονκουρεντα ιντρε πορτουριλε ιταλιενε Βενετια, Γενοβα, Λιβορνω, Νεαπολε, Τριεστ, νταρ σι ιμπλικαρεα Αουστριει ιν κομερτουλ οριενταλ. Ιμπεριουλ οτομαν εστε κονφρουντατ κου ω κριζα εκονομικα σι ουρματα ντε πιερντερεα ουνορ προβινκιι ιν ουρμα ντεσελορ ραζμποαιε (1701-1715). “Λουπτα ντε κονκουρεντα (α Βενετιει, ν.ν.) – πε ζι κε τρεκεα – ντεβενεα ντιν κελε μαι γρελε σι απριγε κοντρα κετατιλορ ιταλιενε, κοντρα Φρανκεζιλορ, Ανγλιει σι Ολανντει, ιμποτριβα Ραγουζει σι Τουρκιει νταρ μαι αλες ιμποτριβα ιμπεριουλουι αουστριακ, καρε ισι μομπιλιζα τοατε φορτελε ιντρου ακεαστα.”8 Λα 1770 απαρε ω ρεακτιε αντιοκκιντενταλα (μαι αλες αντιφρανκεζα ) πριντρε νεγουστοριι γρεκι (μισκαρεα μορεοτα). Ντε εξεμπλου, κομερτουλ ντιντρε Μαρσιλια σι Οριεντ στατεα αστφελ: ιν περιοαντα 1779-1781 ντοαρ 150 βασε /αν. Σαου: ιν ανουλ 1789 κομερτουλ Φραντει κου Οριεντουλ ερα ντε 42,41%, ιαρ ιν ανουλ 1839 αjουνγεα ντε λα 3,1 % (βεζι Ν. Ιοργα, π. 151, απουντ Ντεμετρου Γχεοργχιαντι ντιν Σμιρνα). Ασεμανατορ Φραντει, Βενετια εστε σκοασα ντιν κομερτουλ οριενταλ, κελελαλτε πορτουρι ιταλιενε ιμπουνανντου-σε τρεπτατ. Μοσκοπολενιι ρενουντασερα λα κομερτουλ βενετιαν ινκα κου μουλτ ιναιντε ντε ντιστρουγερεα ορασουλουι. Βαλεριου Παπαχαγι, κελ καρε α κερκετατ αρχιβελε βενετιενε, νταντεα ουρματοαρελε εξπλικατιι, εξτρασε ντιν κορεσπονντεντα μοσκοπολενω-βενετιανα: κρεαρεα ουνορ ντρουμουρι ντε ουσκατ σπρε Βιενα (“κακι ατα σι πιελαρια σε ρασπανντεσκ πε ουσκατ, πριν Μπελγραντ, ιν Ουνγαρια σι Γερμανια, αφαρα ντε μαριλε καντιτατι ντε μαρφα καρε τρεκ λα ντιφεριτελε σκχελε αλε Γολφουλουι, φαπτ καρε, κου αντεβαρατ, αντουκε παγουμπα ιντερεσελορ πουμπλικε αλε Βενετιει “9 ); λεγατουρα κου αλτε πορτουρι ιταλιενε, ντεκλαρατε πορτουρι φρανκεζε; ταξελε πρεα μαρι αλε βενετιενιλορ (“Μοσκοπολενιι παρασεσκ κομερτουλ κου Βενετια ντιν καουζα ταξελορ μαρι λα καρε Σερενισιμα Ρεπουμπλικα λε σουπουνε μαρφουριλε εξπεντιατε ντιν Ντουραζζω. Κομερτουλ ντεβιαζα σπρε πορτουριλε Σαιαντα σι Σαλονικ.”); ατιτουντινεα ρουσοφιλα ιν ραζμποαιελε ρουσω-τουρκε. Ντεβασταρεα ορασουλουι ντε κατρε αλμπανεζιι μουσουλμανι α ντους λα ουν εξοντ μασιβ αλ αρομανιλορ ιν καπιταλελε εουροπενε, ιν σπεκιαλ ιν κεντρελε κομερκιαλε ουνντε ακεστια αβεαου λεγατουρι ντε αφακερι. Ω μαρε παρτε ς-α σταμπιλιτ λα Βιενα σι Πεστα. Ει εραου περκεπουτι κα φιινντ κομερκιαντι γρεκι (αφακεριλε, ιν μαρε παρτε, σε ντεσφασουραου ιν λιμμπα γρεακα ), ιν σκουρτ τιμπ ακαπαρανντ κομερτουλ ντιν Αουστρω-Ουνγαρια. Ακεαστα εμιγρατιε α λουατ κοντακτ κου ρομανιι τρανσιλβανενι ντιν ιμπεριου, ντεβενινντ ινφοκατι απαρατορι πεντρου ντρεπτουριλε ρομανιλορ. Πρεμεργατοριι μισκαριι νατιοναλε αρομανεστι αου φοστ σκριιτοριι αρομανι μοσκοπολενι ντιν σεκολουλ αλ ΞΒΙΙΙ-λεα, πριμιι καρε σκριου ιν ντιαλεκτουλ αρομανεσκ. Προτοποπουλ Δ. Α. Καβαλιοττι (οριγιναρ ντιν Μοσκοπολε), α σκρις ιν ανουλ 1770 ουν “Βοκαμπουλαρ ιν τρει λιμμπι (αρομανα, γρεακα σι αλμπανεζα)” Ακεστ βοκαμπουλαρ κοντινε 1070 κουβιντε σι ουν αμπεκενταρ λατιν. Κονσταντιν Ουκουτα Μοσκοπολεανου εντιτεαζα “Νοουα Πενταγογιε” λα ανουλ 1797, ιαρ Γχεοργχε Ροζα (1808) “Κερκεταρι ντεσπρε Ρομανιι ντε πεστε Ντουναρε” (ω πριμα ιστοριε α αρομανιλορ ιν λιμμπα γρεακα) σι “Ντεσπρε σκριερεα σι λεκτουρα αρομανεασκα” (1809). Κονσταντιν Ουκουτα ινντεμνα λα ινβαταρεα λιμμπιι ματερνε σπουνανντ: “Ακκεπτα λουμινα ακεαστα πουτινα, σπρε φολοσουλ κοπιιλορ νοστρι, κακι κρεντ κα ντε μουλτ ιτι ερα ντορ σα βεζι ακεστ ινκεπουτ πεντρου νεαμουλ νοστρου, κα ουσορ σα πρικεαπα κοπιιι ακεεα κε κου πιερντερε ντε μουλτα βρεμε σι κου γρεουτατε ω πρικεπ ιν αλτα λιμμπα.” (Στεριε Ντιαμανντι 1940, π. 254). Ντανιιλ Μοσκοπολεανου, αρομαν, α σκρις “Ινβατατουρα ιντροντουκατοαρε”, ιν πατρου λιμμπι – γρεακα, αλμπανεζα, μπουλγαρα σι αρομανα, κου σκοπουλ κα φιεκαρε ποπορ σα-σι ινσουσεασκα λιμμπα γρεακα. Ντανιιλ ερα ουν παρτιζαν αλ γρεκιζαριι ινντεμνανντ πε αρομανι σα σε λεπεντε ντε λιμμπα ματερνα σι σα ινβετε γρεκεστε. “Αλμπανεζι, Ρομανι, Μπουλγαρι σι βόι κειλαλτι ντε αλτα λιμμπα μπουκουρατι-βα κου τοτιι σα βα φακετι ρομει. Λασατι λιμμπα κεα μπαρμπαρα, ντιαλεκτουλ σι ντατινιλε, ινκατ ελε σα παρα κα νιστε ποβεστι στρανεποτιλορ βοστρι. Βετι κινστι νεαμουλ σι πατριιλε βοαστρε, πρεφακανντου-λε γρεκεστι ντιν αλμπανω-μπουλγαρε.” (Σ. Ντιαμανντι 1940, π. 376). Λα φελ μιλιτα σι Νεοφιτ Ντουκα πεντρου ασιμιλαρεα λινβιστικα α αρομανιλορ. 10 Μιχαι Μπόιαγι, προφεσορ λα σκοαλα γρεακα ντιν Βιενα, ισι ατραγε εξκομουνικαρεα Πατριαρχουλουι ντιν Κονσταντινοπολ πεντρου ινντραζνεαλα ντε α σκριε, ιν λιμμπα γρεακα σι λιμμπα γερμανα, “Γραματικα” (1813). “Αφλου κα σε ρασπανντεστε καρτεα ουνουι ρατακιτ αλ μπισερικιι σι α ουνουι οαρεκαρε Μπόιαγι. Τιντα ακεστουια εστε ντε α κομμπατε λιμμπα γρεακα ντιν αουζουλ κρεντινκιοασει νοαστρε τουρμε. Κομουνικατι εξκομουνικαρεα νοαστρα λα τοτι.”11 Καρτεα λουι Μπόιαγι ρασπουνντε Σκριπτουριι ιν ντιαλεκτ. Λα 1863 Κ. Νεγρι ρεεντιτεαζα “Γραματικα “. Ω νοουα εντιτιε σε ρεαλιζεαζα ιν 1915. Φαμιλιιλε Σινα, Ροζα, Ντουκα, Μαλενιτα, Μανγιαρλι, Καπρα, Καλαι Αγορα, Νεαπλου, Μανασι, Μοντοσου, Νταντανι, Νταρβαρι, Ποππ, Ντιακονοβικι, Ζονεα Ντονα, Κοκιου, Ντοντα, Μουστετα, Κοντα, Τολεα, Σπαικι, Ανγελκου, Μαρκουσου, Ντιμα, Πακιουρεα, Σταια, Μιχαιλ, Μοκιονι, Σαγουνα, Ντουμμπα, Γοjντου, Γραμποβσκι εραου ντε οριγινε αρομανεασκα. Κελ μαι ρενουμιτ ντεσκενντεντ αλ ουνει αστφελ ντε φαμιλιι α φοστ Ανντρει Σαγουνα, μιτροπολιτουλ ρομανιλορ ντιν Αρντεαλ. Ρολουλ καπιταλ πε καρε Σαγουνα λ-α jουκατ ιν ιστορια Τρανσιλβανιει λ-α φακουτ πε Στεριε Ντιαμανντι σα σκριε:” Λα τεμελια ντεζρομπιριι Αρντεαλουλουι στα jερτφα κελουι μαι ινσεμνατ κεντρου ντε κουλτουρα σι κιβιλιζατιε αρομανεασκα”. 12

Μπιμπλιογραφιε (σουρσε)

1. Δεοντορ Καπινταν, Μακεντορομανιι. Ετνογραφιε, ιστοριε, λιμμπα, Φουνντατια Ρεγαλα πεντρου λιτερατουρα σι αρτα, Μπουκουρεστι, 1942, π. 123
2. Βαλεριου Παπαχαγι, Αρομανιι μοσκοπολενι σι κομερτουλ βενετιαν ιν σεκολελε αλ ΞΒΙΙ-λεα σι αλ ΞΒΙΙΙ-λεα, Εντ. Σοκιετατιι ντε Κουλτουρα Μακεντω-Ρομανα, Μπουκουρεστι, 1935, π. 18-19
3. Ιντεμ, π 15
4. Β. Παπαχαγι, π. 135
5. Ντουπα Χριστου Κανντροβεανου λουι Μιχαι Ουνγχεανου ιι ρεβινε μεριτουλ ντε α φι ριντικατ προμπλεματικα ντιστρουγεριι ορασουλουι ουρμαρινντ σκριεριλε σκριιτοριι ρομανι σι αρομανι καρε αου ρελατατ ντεσπρε ακεαστα. Νου α ρεαλιζατ ινσα σι ω ινβενταριερε α σουρσελορ προβενινντ ντιν σκριιτοριι στραινι. Νόι κονσιντεραμ κα κει καρε αου αβουτ ντε προφιτατ ντε πε ουρμα ντεβασταριι ακεστουι κεντρου εκονομικ αου φοστ ιμπλικατι σι ιν ντιστρουγερεα λουι – Αουστρω-Ουνγαρια. Ντλ. Μιχαι Ουνγχεανου κονσιντερα κα Φραντα σι Ανγλια αου προβοκατ-ω: “Ντιστρουγερεα Μοσκοπολει νου εστε ροντουλ ουνορ πορνιρι σποντανε αλε ουνορ βεκινι πριμιτιβι σι νικι αλε πορνιριλορ κριμιναλε αλε ουνουι πασα, πε jουματατε νεμπουν, κι ρεζουλτατουλ ουνουι προκες ντε ασερβιρε α φοστελορ τεριτοριι τουρκεστι κατρε Φραντα σι Ανγλια.” (Μοσκοπολεα – ιποτεζα γεοπολιτικα, ιν Περενιτατεα βλαχιλορ ιν Μπαλκανι, Εντιτουρα Φουνντατιει Ανντρει Σαγουνα, Κονσταντα, 1999, π. 17-38.
6. Α. Χανκιου, Αρομανιι π. 300
7. Τεοριε ντεζβολτατα ντε Ν. Ιοργα, Ιστορια κομερτουλουι κου Οριεντουλ, 1939.
8. Α. Χανκιου, οπ. Κιτ., π. 300. Ασε βεντεα σι λουκραρεα λουι Γχερον Νεττα, Εξπανσιουνεα εκονομικα α Αουστριει σι εξπλοαταριλε ει οριενταλε, Μπουκουρεστι, 1931
9. Β.Παπαχαγι, Αρομανιι μοσκοπολενι σι κομερτουλ βενετιαν ιν σεκολελε αλ ΞΒΙΙ-λεα σι αλ ΞΒΙΙΙ-λεα Μπουκουρεστι, 1935, π. 132, απουντ Αντονιω Μπαρτολοβικχ, κονσουλ αλ Σερενισιμει Ρεπουμπλικι λα Ντουραζζω, ανουλ 1761
10. Στελιαν Μπρεζεανου σι Γχ. Ζμπουκχεα, Ρομανιι ντε λα σουντ ντε Ντουναρε. Ντοκουμεντε, 1997, π. 142-143
11. Β. Ντιαμανντι-Αμινκεανουλ, Ρομανιι ντιν Πενινσουλα Μπαλκανικα, 1938, π. 103
12. Σ. Ντιαμανντι, Οαμενι σι ασπεκτε ντιν ιστορια αρομανιλορ, 1940, π. 151

Romanii din Albania (I)

http://foaienationala.ro/romanii-din-albania.html

250px Epir1205 1230 Romanii din Albania (I)

Scurta prezentare
Aromanii sunt considerati de majoritatea istoricilor romani ca fiind ramura sudica a poporului roman, despartita de trunchiul principal, aflat pe teritoriul Daciei istorice, prin interpunerea populatiilor migratoare slave;
Sunt grupati in doua zone distincte:
–    primul grup, din  neamul farserotilor, se situeaza in zona montana din jurul localitatii Korcea, de o parte si de alta a Alpilor centrali albanezi, pana in Macedonia si Grecia;
–    cel de-al doilea grup, stabiliti in campia litorala din Albania de mijloc si din sudul tarii, sunt descendenti ai saracacianilor.
Centrul de cultura si civilizatie aromaneasca din Balcani a fost considerat orasul Moscopole.
O statistica recenta a UNESCO, referitoare la chestiuni lingvistice, consemna cca.10 000 de vorbitori ai dialectului aroman. Alte estimari sunt de la 50 000 la 200 000 de oameni, sau despre cca 15% din populatia Albaniei. Potrivit celor mai recente estimari (oficiale), aromanii din Albania nu ar fi mai multi de 100 000. „Din pacate pentru Romania si pentru aromanii ei din Albania, la aceasta ora nu se poate discuta cu conducatorii tarii prietene, caci nu vor sa auda de aceste probleme. In zadar presedintele Constantinescu i-a vorbit omologului sau albanez despre aceste probleme, in zadar prim-ministrii s-au intalnit. Raspunsurile sunt pline de tupeu: “daca in Albania sunt atatia aromani, atatia macedoneni si turci, unde sunt albanezii?”, s-a intrebat presedintele Meidani. Albania continua sa evidentieze necesitatea efectuarii unui studiu aprofundat asupra genezei si trecutului populatiei aromane din Albania si din intreaga Peninsula Balcanica. Partea albaneza motiveaza, printre altele, ca insisi aromanii au divergente in ceea ce priveste definirea lor ca entitate etnica distincta. Rezervele manifestate de Albania in problema aromanilor sunt determinate, in mare masura, de natura raporturilor sale cu Grecia. Este cunoscut ca Grecia revendica o serie de teritorii, intre care si Epirul de Nord, adica partea de sud a Albaniei. Pentru a-si justifica aceste pretentii teritoriale, Grecia sustine ca in Albania traiesc cca 700 000 de greci, adepti ai cultului ortodox. De fapt acestia ar fi reprezentati de 400 000 greco-ortodocsi si 300 000 de greco-vlahi (aromani).

Recunoasterea oficiala a Bisericii in limba stramoseasca ramane si astazi un deziderat al comunitatii aromane din Albania. Potrivit legislatiei albaneze o religie nu poate avea organizata decat o singura comunitate (in intelesul de biserica, organizatie de cult) religioasa. Prin urmare aromanii fiind de religie ortodoxa nu pot obtine recunoasterea intrucat Biserica Greaca, mai influenta,  a obtinut acest statut  mai inainte.

In Albania aromanii nu au scoli in limba materna si nici nu beneficiaza de vreo recunoastere a drepturilor lor ca minoritate autohtona! Faptul ca astazi, personalitati marcante ale aromanilor sunt recunoscute oficial ca eroi nationali ai Albaniei (“Papa Lambru” Belimace, de exemplu) face si mai greu de inteles atitudinea pe care autoritatile albaneze o au fata de acesti cetateni fideli ai statului albanez.

23 MAI este Ziua Internationala a Aromanilor

Note de presa: „In 1912, o data cu debutul primului razboi balcanic, cand s-a pus problema impartirii unor teritorii care apartineau Imperiului Otoman, Romania a sustinut pe cai diplomatice infiintarea si recunoasterea unui stat albanezo-roman pe teritoriul ocupat astazi de Albania. La Bucuresti, cu sprijinul autoritatilor romane, se pregatea guvernul viitorului stat, in frunte cu primul presedinte al Albaniei, Ismail Qemali, cel care avea sa proclame independenta tarii sale in acelasi an, la 28 octombrie. Desi creat cu contributia decisiva a Romaniei, si a aromanilor din respectivele teritorii, statul albanez nu s-a grabit sa acorde drepturile pe care le meritau concetatenii lor latini. Nici astazi nu se grabeste.”
„Este de mentionat ca Guvernul Romaniei a sprijinit printr-un “Pro-memoria”, remis la Foreign-Office cu prilejul Conferintei ambasadorilor (13-26 martie 1913, Londra), crearea unui stat independent albanez, care sa cuprinda cat mai multe din teritoriile locuite de aromani. Aspiratiile de unitate de stat si independenta ale Albaniei (1912) au fost sustinute de aromani (cf. Gelcu Maksutovici – Raporturile dintre albanezi si aromani la inceputul sec. XX): “aproape ca nu se facea deosebire intre actiunile albanezilor si aromanilor (…) se constituie un Comitet Cultural Studentesc, in cadrul Societatii albaneze Drita – din care faceau parte Dobre Ionescu Bujor, Alex. Paraschivescu, Ovidiu Tino, Marasescu Teodor, Gheorghe Lazar, Dumitru Anghel, Rene Polizu si Pandele Dormise – dupa cum se poate constata, majoritatea o constituiau aromanii (…) in componenta noului Comitet al Societatii Drita, ales in 1907, format din N.N. Nacio, presedinte, Nik Hristu si Manole Boscu, vicepresedinti, Ion Hristu Pani, D. Tacica, Marcu Trifan, Mihalache Belo, P. Dumitru, membri, Ilie V. Costuri, casier, Theodor Cona, secretar, Teodor Lopa, Naum Gheorghe, Ilie Th. Emanoil, cenzori, iar ca presedinte onorific continua a fi Dimitrie Butculescu”.

DATE ISTORICE
Extrase din Arhivele Nationale ale Romaniei, grupate in lucrarea „Romanii de la sud de Dunare”, coordonata de prof. univ. dr. Stelian Brezeanu si prof. univ. dr. Ghe. Zbuchea
<1716> Dimitrie Cantemir, “Descrierea Moldovei” (De antiquis et hodiernis Moldaviae nominibus) – Originea Vlahilor sud-dunareni (lucrarea marelui carturar moldovean 1673-1723, scrisa in 1716 la cererea Academiei din Berlin).
« Asadar, aceasta Valahie, care se afla in Moesia, este o parte a Valahiei mari, adica a Daciei celei vechi, iar locuitorii ei sunt ramasitele acelor romani pe care Aurelian Imparatul, precum am spus, ii stramutase din Dacia in Moesia (n : ca si Constantin Cantacuzino si Cantemir sustine originea nord-dunareana a romanilor din sudul Dunarii). N-ar putea fi nimeni care sa-mi tagaduiasca ca tocmai din acei roma^ni populatia roma^neasca, cea care locuieste inca si astazi in tot Epirul si in jurul Ianinei, caci graiul insusi ne este martor, dat fiind ca si aceia vorbesc roma^neste, dar au stricat limba latina cu cea greceasca si albaneza, astfel ca abia daca noi ii putem intelege pe ei si ei pe noi, de aceea ii numesc grecii “cutovlahi”, adica “vlahii schiopi”, pentru ca si in obiceiuri si in graiul lor parca schioapata. Dar ei sunt oameni foarte tari de virtute si mult mai rabdatori la truda si, ceea ce este de mare minunare, desi locuiesc de atatea veacuri intre greci si albanezi, totusi ei pastreaza portul propriu, cel vechi roman si al nostru, lucru pe care il vei vedea, , cand vom vorbi despre portul nostru . »
<1774> Johannes Thunmann (profesor la Halle, J.T. este istoricul care deschide galeria savantilor germani care au adus contributii esentiale la istoria popoarelor balcanice, caracterizate prin obiectivitate si exactitatea observatiei. Informatiile sale au fost furnizate de un eminent carturar aroman al veacului al XVIII-lea, originar din Moscopole, Constantin Hagi Gheorghiu Cegani, despre care istoricul german are aprecieri elogioase.) „Cercetari asupra istoriei popoarelor din Europa de Rasarit”
“Si vlahii de dincolo de Dunare (romanii sud-dunareni), pe care grecii ii numesc in deradere cutovlahi, sunt necunoscuti. Cunosc istorici de meserie care nu au auzit de existenta lor niciodata. Sunt un popor mare si numeros si compun jumatate din populatia Traciei si trei sferturi din cea a Macedoniei si Thessaliei. Si in Albania locuiesc multi. Vorbesc acelasi grai ca si fratii lor de dincoace de Dunare, insa amestecat cu multe cuvinte grecesti. Ei nu sunt in nici un chip veniti din dacia. De 750 de ani sunt cunoscuti sub numele de vlahi si gasim si urme ale graiului lor inca din sec. VI (aluzie la expresia « Torna, torna fratre »). Se numesc ei insisi rumani sau rumuni. Grecii ii numesc vlahi, uneori insa ii confunda cu arvanitii (albanezii). Albanezii ii numesc ciobani. Sunt si astazi in mare parte nomazi (aluzie la transhumanta lor). Au insa si asezari temeinice si cele mai multe orase ale Traciei de Mijloc, Macedoniei si Thessaliei sunt locuite de valahi.
▼ J. Thunmann, Untersuchungen uber die Geschichte der ostlichen Volker, Leipzig, 1774, p. 174
<1780> Gheorghe Sincai (reprezentant eminent al Scolii Ardelene, Ghe. Sincai 1754-1816, apara aici cu argumente lingvistice unitatea neamului romanesc). Despre raspandirea neamului roma^nesc in Europa sud-estica.
« Este imprastiat la fel prin Noua Dacie sau Dacia lui Aurelian, care cuprinde partile : Mesiei de Jos, ale Bulgariei de acum, Mesiei de Susu, ale Serbiei si Dardaniei, ale Albaniei. Ce ca dupa unirea imperiului vlahilor cu bulgarii, s-a imprastiat peste intreaga Bulgarie, Muntii Hem (Muntii Haemus) si Pind, peste Moglena, o provincie din thessalia, Macedonia, Tracia, Crimea, Podolia, Pocutia, ca sa tac despre Pesta, Agria, Miscolt si celelalte targuri de dincoace de Tisa [dincoace fata de mine, care scriu din Buda], despre Viena din Austria, Venetia, si mai multe targuri nu numai in Europa, si chiar din Asia, in care atat s-au inmultit negustorii daco-romani (roma^nii nord-dunareni), ca au ridicat biserici publice si foarte bogat impodobite ».
▼Ghe. Sincai, Elementa linguae Daco-Romanae sive Vlachicae in Scoala Ardeleana, editie Florea Fugariu, volumul I, Bucuresti, 1983, p. 598.

ALBANIA SI ,,REPUBLICILE DE PLAI “ – MIHAI EMINESCU
Zi cu zi stirile despre seriozitatea miscarii albaneze castiga consistenta. La 7 mai foile din Viena au primit mai multe dari de seama telegrafice conform caror albanejii s-ar fi lepadat in mod formal de dominatiunea turceasca si ar fi proclamat independenta statului lor. In aceeasi zi foaia oficiala ,,Scodra” (Scutari) a aparut pentru prima oara in doua limbi, cea turceasca si cea albaneza, iar in fruntea foii statea o lunga proclamatie a Ligei si a comitetului acesteia. Aceasta proclamatie declara ca Albania a incetat de-a fi sub suveranitatea padisahului. Mai departe zice ca toti functionarii turci cari nu sunt de nationalitate albaneza sunt a se considera ca departati din functiunile lor, exceptandu-se insa aceia care au dovedit ca sunt amici ai schipetarilor. Ordinele Ligei trebuie sa li se dea ascultare; pe langa ea batranii neamurilor raman ca pan-acum singurii legiuitori.
Cu toata atarnarea de Imparatia turceasca, albanejii au pastrat in parte institutiile lor vechi, constitutionale. Institutiile acestea s-au cam diversificat la deosebitele neamuri sau plaiuri, poate in urma diversificarii in confesiuni religioase. Neamurile nu plateau dari Imparatiei turcesti, dar erau obligate de-a intra in armata. In sine sistemul vechi al institutiilor albaneze e democratia in intelesul antic al cuvantului, caci poporul exercita puterea suprema in plaiuri, in adunarile sale parlamentare, numite cuvande (din lat. conventus, romaneste cuvant, care inseamna si ,,adunare” si ,,discurs”). Plaiurile mai au, afara de aceste adunari generale, cate un sfat de batrani, al caror cap e in genere ereditar si se numeste voievod, adeca duce. Organizatii analoge par a fi existat si la noi pana tarziu, desi izvoarele sunt foarte insuficiente. Dar Vrancea, Campulungul (Bucovinei), Lapusna par a fi fost asemenea mici republice de plai, ca cele din Albania. In comune administratia o poarta batranii familiilor, precum si alti membri alesi pentru averea sau influenta lor, dar acestia au mai putina autoritate decat capeteniile plaiurilor ortasesti.
Poporul insusi nu se numeste albanez, ci schipetar. Acest nume pare derivat din cuvantul schiipe sau schipe, care insemneaza ,,stanca “, deci ,,munteni”. Dar se afla in dialectul ghegic cuvantul arberi pentru popor, Arberia pentru Albania. Desi ramurile nationalitatii sunt numeroase, totusi cele mai principale sunt gheghii si toscii, ca purtatori ai celor doua dialecte principale. Toscaria cuprinde Albania de sud, Ghegaria sau Ghegania – cea de nord. Acesti din urma sunt catolici, cei dentai greco-rasariteni. Alte doua ramuri mai insemnate sunt arberii si ceamii. Ciamaria se numeste in limba albaneza Epirul. In fine se vorbeste adeseori de mirditi, neam ostasesc catolic, al caror nume inseamna ,,binecuvantati”, benedicti, caci mira inseamna in limba albaneza bine. Numele populatiunii s-a luat de la formula lor de salutare.
Amestecul foarte mare si pestrit al limbei albaneze, care intrece pe al celei engleze, se va fi nascut din doua imprejurari cari concurg: intai din vechimea poporului insusi, care in viata sa lunga a avut ocazia de-a primi foarte multe influente straine, al doilea din numarul cel mai mare al popoarelor cari parte coexista, parte au locuit pe rand in Peninsula Balcanica. Din limba se dovedesc nenumarate atingeri cu cea romana vorbita in evul mediu de poporul nostru, foarte numeros pe atunci in Peninsula. Un invatat german a cercetat de ex. 261 de numiri albaneze de animale si a gasit ca dintre acestea 47 se ating cu cuvinte romanesti, multe cu alte cuvinte romanice, 21 italiene, 41 vechi grecesti, inrudite insa originar, 38 medii si neogrecesti. Dintre toate abia 30 se pareau de origine curat albaneza.
An zis ca pana acum albanejii au stat de obicei in serviciu strain, s-au luptat pentru interese straine.
Astfel, in vestitul razboi de eliberare al Greciei, eroii Botzaris, Kanaris, Miaulis si Sutzos au fost albaneji.
Proclamatia despre care vorbim mai sus e iscalita de Ali Pasa, Hodo Bei, Prenc Bib Doda (seful miriditilor), Mufti Hafis Effendi, episcopul Porten, Nicolae Geaba, in numele notabililor si al poporului atat de confesiune moamentna cat si de confesiuni crestine.
Trupele din tabara de la Coplica a lui Hagi Osman Pasa au trecut cu toate in partea Ligei; casele publice au fost confiscate, functionarii osmani departati. Consulatelor li s-a propus aparare militara, insa pan-acum n-a avut loc nici o dezordine publica.
La 9 mai Prenk Bib Doda a plecat din Scodra la Tusi cu 3.000 de miriditi, iar la Scodra s-au concentrat 6.000 de albaneji din  Dibra si Matia.
Hodo Bei s-ar fi jurat ca, in caz daca muntenegrenii ar incerca o agresiune, el ia ofensiva si-i trece pe toti sub ascutisul sabiei.
Sub data de 11 mai ,,Politische Correspondez” primeste din Scodra o telegrama care modifica intrucatva stirea despre proclamarea independentei. Noutatea despre separarea completa a deosebitelor triburi albaneze de sub suveranitatea sultanului nu este absolut exacta. Manifestatiunile ce le-au facu albanejii pan-acum au de scop organizarea provinciei in principat, sub suzeranitatea sultanului, cu Ali Pasa din Gusinie ca principe al Albaniei.
Valiul Izzet Pasa, asupra caruia se plangea asemenea nota muntenegreana, ca si asupra lui Hagi Osman, n-a voit sa, recunoasca pan-acuma demersele facute de albaneji pe langa el, deci s-a cazut silit de-a se retrage, c-un numar nesuficient de trupe turcesti, in castelul de la Scodra, unde asteapta ajutoare.

Publicat in Timpul, V, nr. 99, 3 mai 1880, p. 1. Tiparit in volum, prima data, in M. Eminescu, Opere XI Publicistica, p. 152-153. Cu titlul: [Zi cu zi stirile…]
Eminescu trimite pentru unele informatii privind Albania la politische Correspondentz, pe care le preia insa din Neue freie Presse, ziarul vienez. Situatia din Albania este prezentata in articolul Wien, 7. Mai (zur Tagesgeschichete). Die albanische Frage, publicat in 26 aprilie/18mai 1880. Trimiterea la Politische Corespondenst, se gaseste in alt articol, Wien, 12. Mai. (Zur Tagesgeschichte), publicat in acelasi ziar in 1/13 mai 1880. De aici isi extrage Eminescu informatiile.
Invatatul german la care se refera poetul, dar pe care nu-l numeste, este Franz Miklosich (1813-1891), autor, intre altele, si al lucrarii Albanische Forschunger, in trei parti, tiparita la Viena in 1870-1871. Poetul citeaza in manunscrisul 2257, 425, o alta lucrare a sa, Slavischen Elemente im rumänischen, tiparita la Viena in 1861.
Eminescu considera ,,republicile de plai” vechi forme de organizare, comune romanilor din nordul si din sudul Dunarii.

IN DEFINITIV – CE SUNT  MACEDO-ROMANII / AROMANII ? – Hristu Candroveanu
Asadar, ce sunt macedoromanii/aromanii ? intreaba retoric, la rindul sau, dl. Candroveanu… si raspunde:
Fireste ca sunt romani, o spune chiar numele lor, cu un a protetic, o caracteristica a acestui dialect, evident romanesc. Ei rostesc cu un asemenea a inaintea cuvintelor ce incep cu anume consoane (r, l, s, f…), precum si cu vocala u: aros, alas, asparg, afiresc, aumbra, agru (ogor – «ager, agrum» in lat.) etc. Probabil pentru o pronuntie mai eufonica si mai comoda, sprijinita pe aceasta vocala-respiro. Zici mai usor aspun, decat spun, aros, aumbra, etc., decat abrupt: rosu, umbra. Aceasta caracteristica fonetica a determinat si numele lor de aromani armani, desi cei mai numerosi dintre ei, farserotii din Albania si Grecia de nord – etnonim probabil de la Farsala, din Tesalia/Grecia, unde traiesc si azi multi aromani, locul unde in anul 48 i. d. Chr. Cezar  l-a invins pe Pompei –, acestia deci, farserotii isi zic pur si simplu, ramañi, adica romani. Gustav Weigand a oficializat oarecum etnonimul aroman insa, dupa ce a tiparit la Leipzig, in 1895, un studiu amplu, fundamental, in doua volume, Die Aromunen/”Aromanii”. Eminescu insa, in numeroase articole din “Timpul”, le-a zis numai macedoromani, desi aromanii nu traiesc numai in Macedonia ci si in Epir, Tesalia, Bulgaria etc. Marele poet a vrut se vede sa evite confuzia armani-armeni. Iar Dimitrie Bolintineanu i-a numit simplu, romani, in cea dintai carte romaneasca ce le era consacrata lor, in 1858, Calatorie la Romanii  din Macedonia. Si chiar este un miracol ca isi zic asa, dupa o despartire de 14 secole de romanitatea nord-dunareana din veacul al VII-lea, cand sub fluviu s-au asezat bulgarii si slavii de miazazi. Un miracol, ca vorbesc si acum inca, o limba ce nu e nici italiana, nici franceza, spaniola, portugheza, ci limba romana, fireste ca locala, la sute de km de trunchiul dacoroman din fosta Dacie, – Romania de azi, care i-a si adoptat moral, ajutandu-i sa se mentina ca romani inca de pe vremea lui Bolintineanu si a pasoptistilor nostri, Ion Ghica, Christian Tell, Nicolae Balcescu desigur, etc.
Ce limba vorbesc, prin urmare, aromanii?
Un aroman, chiar din locurile lor de bastina din Balcani, va raspunde la aceasta intrebare: Noi, armanl^i/ ramañil^i zburim limba armaneasca/ ramaneasca! Din aceasta propozitie doar vocabula “zburim” (“vorbim”, de la sl. suboru, ramas in dacoromana doar insobor/ adunare, consfatuire sinodala) n-ar fi inteleasa in Romania: Noi aromanii/ romanii vorbim limba aromaneasca/ romaneasca. Prof. univ. dr. Matilda Caragiu Marioteanu, membru coresponent al Academiei Romane scrie in acest sens: “Limba aromanilor este aromana”, in sensul ca limba lor este dialectul lor local, pe care ei il folosesc spre a comunica intre dansii, deci in chip de limba. Dealtfel, dialectele pot fi privite si ca limbi, cum si fac adesea lingvistii, orice dialect putand deveni limba in anumite conditii (vezi, dialectul slavo-macedonean/ bulgar, devenit limba macedoneana de expresie bulgaro-slava in Macedonia, Skoplje); sau putand disparea, topit in limbile majoritare inconjuratoare. À-propos de acest sentiment al vorbitorilor unui dialect, considerat de acestia drept limba, marele nostru filolog Eugeniu Coseriu de la Universitatea din Tübingen, face urmatoarele consideratii. El spune, intr-un interviu acordat lingvistului Nicolae Saramandu, ca vorbitorii unui dialect (cazul graiurilor aromane din Balcani), atunci cind nu stiu ca limba lor se vorbeste si in alte regiuni, ca exista deci si alte varietati ale graiului lor local, si-l numesc pur si simplu limba. Deci nu langue, nici lingua, lengua ci limba, ca la nord de Dunare.
Atunci de unde aceasta confuzie la unii aromani, ba chiar dihònie, cum i-a zis cineva, cu privire la graiul lor: limba sau dialect, si la apartenenta lor etnica: sunt romani sau un alt popor neolatin? si de ce era nevoie sa li se ofere din afara pana si un alt alfabet, de la Freiburg din Germania, dupa care Saguna se scrie “Shaguna” iar aromanii trebuie sa se scrie “armanjilji”, si… “njic”? in loc de armañil^i, si ñic (aromanii si mic). Ceea ce i-a inveninat si i-a invrajbit pe unii dintre dansii!
Raspunsul la aceste intrebari tine de informatia subiectilor, mai precis de lipsa lor de informatie sau de intentia politica a acestora, declarata sau nu. Sa le luam pe rand. Masa aromanilor, ba chiar a daco-romanilor din Tara, neinformata in ultimele 5-6 decenii cu privire la romanii de dincolo de hotarele actuale ale Romaniei, fiindca in anii dictaturii comuniste nu s-a intreprins mai nimic in acest sens, ba se vorbea despre acesti romani aproape conspirativ chiar, bineinteles ca stie prea putin despre ei, iar adesea mai nimic sau nimic de-a dreptul, nimic exact, corect.
Cu atat mai mult continua sa nu cunoasca esentialul despre ei insisi o buna parte dintre aromani, lipsiti in acest lung rastimp, de scolile lor romanesti, deschise pentru ei in Balcani incepand din 1864, inchise insa brutal de comunistii instalati la putere la Bucuresti dupa 1944, o data cu transformarea Romaniei intr-un fel de pasalac turcesc sau gubernie ruso-sovietica. Iar fara scoli romanesti de mai bine de o jumatate de secol, acesti frati ai nostri au putut crede, mai cred si azi dintre ei, ca nu sunt romani, de vreme ce Romania i-a uitat atata amar de ani, probabil nemaisocotindu-i romani! Unii, cu care   m-am tot intalnit in Albania, in Macedonia, Bulgaria mi-au vorbit in acest sens, cu indurerare: “Atunci ai cui suntem noi…? Ca greci nu suntem, nici albanezi, slavi…, chiar suntem orfani de tot?” Si, de aici pina la ideea tot mai inradacinata ca ei, aromanii nu sunt romani, n-a mai fost decat un pas. Desigur, e vorba de categoria de oameni neinformati, carora de generatii, scoala in limbile statelor balcanice le-a tot spalat creierul! Ca sa nu mai vorbim de greci, dupa care aromanii (“kuto-vlahii”) ar fi de fapt… greci romanizati pe vremea ocupatiei romane. Asa a scris intr-un studiu al sau, Ce sunt Cuto-vlahii?, publicat la Atena, un academician grec, Antoniou Keramopulos, in 1939, fara a rosì! Ceea ce e chiar ridicol, fiindca tocmai romanii au fost adesea grecizati: Megalo-Ellada (Grecia Mare) a inflorit in Italia de sud chiar, deci dincolo de Grecia propriu-zisa…) Dar macar Keramopulos (combatut zdrobitor de Th. Capidan si nu numai de el), servea, fie si necinstit, politica sovina a statului grec. Pe cine sevesc insa keramopoliotii aromani de astazi, oameni cu carte, totusi… dar cu interese egoiste, personale?
Din pacate, acest curent – ca aromanii ar fi un popor neolatin diferit de daco-romani, absolut caraghios – in raspar cu istoria si filologia romana si straina, este sustinut in deceniul din urma tot mai mult de nu putini asemenea “fundamentalisti” aromani ce au facut studii in limba romana, chiar studii universitare! Din generatia varstnica, instruiti si educati in scolile romanesti din tarile balcanice, unde, cum spun fosti elevi ai acestora, se ajunsese la o adevarata efervescenta romaneasca in toate privintele, cu sentimentul ca acolo, in Grecia, Albania, Macedonia se traia ca intr-o alta Romanie pana in primul razboi mondial. Numai ei, “fundamentalistii” vizati, se vor un alt popor in Balcani, ba chiar si aici in Tara, unde s-ar dori o… “minoritate”, ca toate minoritatile!
Oare, sa nu stie acestia din urma, ca sunt romani? Ca oameni cu studii inalte, sa nu fi auzit ei macar de George Murnu, inegalabilul traducator al lui Homer in limba romana, dar si istoric al aromanilor? Sau de marele lingvist Th. Capidan, elev al lui Gustav Weigand, de Pericle Papahagi, Tache Papahagi… si A. Philippide, Ovid Densusianu, Al. Rosetti, iar dintre istorici, de marele Nicolae Iorga, dupa tata el insusi originar din Sudul romanesc, D. Onciul, Alexandru Xenopol etc. etc., tot nume ilustre de savanti. Sau de atatia mari invatati straini, care au scris elocvent despre unitatea de limba si de neam a tuturor romanilor, inclusiv aromanii! Printre care J. Kopitar, F. Lenormant, Wace-Thompson, Victor Bérard, Ami Boué, E.M. Cousinéry, I. Cvijici, C. Jirecek, G.Hahn, L. Heuzey, William Martin-Leake, Emil Picot, Leo Spitzer si W. Thomascheck si C. Recatas, St. Romanski, Dusan Popovici, Johann Thunmann, pana la Max Demeter Peyfuss din zilele noastre. Care i-au socotit, fireste, romani pe aromani. Pana si vechii cronicari bizantini  au mentionat in scrierile lor ca vlahii din Grecia vorbeau aceeasi limba cu valahii de peste Dunare. Deci, stupida “interpretare” a originii si limbii aromanilor nu este decat un discurs politic, ce foloseste oricui, numai aromanilor,  poporului roman nu!
Dincolo de studiile acestor nume prestigioase, peste care nu se poate trece fara a cadea in ridicol sustinand teorii aberante, ramane argumentul nu mai putin convingator al limbii insesi pe care o vorbesc aromanii. Limba esential romaneasca din unghi gramatical, ca si al fondului principal de cuvinte, pe buna dreptate subliniat de B.P. Hasdeu. In acest sens, Th. Capidan analizeaza la un moment dat, in Macedoromanii, p. 172, carte aparuta in 1942, un cantec popular si stabileste ca aproape toate cuvintele lui sunt identice cu cele din limba romana: “Citez in privinta aceasta – subliniaza marele lingvist – cateva versuri populare dintr-o carte franceza, publicata de C. Récatas, «Floara»: Floara galbinioara,/ Diminda-a tutulor,/ Dimanda-a featelor: / Se ina se-ñi me alumba/ Dumineca dimneata/ si luni de catra seara;/ Cu roaua se-ñi me-aduna/ s-pre avra se-ñi-me poarta;/ Pre iapa nefitata,/ Pre feata nemartata,/ Pre gione nensuratu,/ s-pre cale necalcata”. Iar Matilda Caragiu Marioteanu la randul sau, analizand “Dimandarea Parinteasca” (poemul lui Costa Belimace, ajuns faimos printre aromani) de asemenea lexical, observa acelasi lucru: ca nu e nevoie de nici o transpunere, pentru a intelege textul, aproape identic romanesc: “Blastem mare se-aiba-n casa,/ Cari di limba lui se-alasa…”  si: “Cari si-lasa limba lui,/ S-lu-arda para focului…” etc. Intre dialectele sasesc si svabesc si limba germana standard, distanta este mult mai marcata, si totusi nimanui nu-i trece prin minte sa vada in sasi si svabi altceva decat germani si nu alt popor!
Aromanii, prin urmare, sunt romani si vorbesc un dialect romanesc. Dincolo de acest adevar nu exista decat discursuri politice de neluat in seama, sau nestiinta, confuzie regretabila din lipsa de informare stiintifica, in cel mai bun caz.

MOSCOPOLE
Moscopole (Voshopole – orasul oierilor), marea metropola a vlahilor aromanilor, ramanilor) din sudul Albaniei de astazi a carei populatie depasea in epoca si in orice alt oras, exceptand Stambulul si Atena. Moscopole a fost supranumit „Atlantida aromanilor”. Acestei „Atlantide „ aromanii doresc sa-i inchine Memorialul Moscopole, un semn care sa marcheze trecutul cu care se recomanda contemporanilor si posteritatii. In Moscople, oras populat exclusiv de vlahi (aromani), existau catre sfarsitul secolului al XVIII (1768) numeroase corporatii manufacturiere, zeci de biserici (in jur de 70), institutii comerciale si bancare, numeroase scoli comunitare – e drept ca in limba greaca, limba culturii bisericesti ortodoxe si laice in regiune. Exista de asemenea o tipografie unica in Balcani pe atunci, infiintata inainte de 1730, ba si o Academie (Noua Academie – institutie de invatamant superior) datand si aceasta din 1744 (dupa ce fusese inca de la inceputul secolului colegiu numai, deci scoala de invatamant secundar), – singura institutie de invatamant de acest grad din partea locului in vremea aceea, de tipul Academiilor Domnesti de la noi, din Valahia si Moldova timpului. Se intelege insa ca era vorba de scoli in limba greaca, a bisericii oficiale ortodoxe de pe teritoriul fostului imperiu bizantin si apoi otoman. Cum se stie pe atunci, chiar la Academiile Domnesti din Moldova si Tara Romaneasca (Valahia) limba de predare era tot greaca.
La tipografia din Moscopole insa, s-au tiparit si carti (mai ales carti de cult bisericesc, dar si de uz scolar) in graiul aroman, dialect romanesc local, cu litere grecesti – echivalent al scrierii cirilice romanesti din Tarile Romanesti – asa cum marturiseste unul dintre iluministii aromani ai timpului, invatatul Ghorghe Roja in lucrarea sa in limba germana, din 1809, tradusa si in romaneste in 1867 si tiparita la Craiova de aromanul Sergiu Hagiade, sub titlul: Cercetari despre Romanii de dincolo de Dunare.”  (Hristu Candroveanu „Carte de vacanta pentru aromani”, vol. II, pag. 3 – 7)
In anii 1760 si 1790, orasul a fost jefuit si ars de Ali Pasa din Ianina si de trupele de albanezi, determinand emigrarea populatiei. Astazi, Moscopole este un sat cu circa 1000 de locuitori. Principalele ocupatii ale aromanilor au fost pastoritul, carausia, agricultura si comertul.
Distrugerea Moscopolei provoaca imprastierea aromanilor, in special a familiilor instarite, in marile centre ale Europei ca: Belgrad, Bucuresti, Viena, Venetia, Budapesta, etc. Atat prin acest exod cat si prin legaturile comerciale ale comerciantilor aromani, a fost favorizat contactul lor cu daco-romanii si, sub influenta scolii ardelene de orientare latinista, si aromanii incep sa scrie cu caractere latine. Emigratia aromana din Romania descopera asemanarile frapante intre aromana si dacoromana si, in randurile coloniei aromane din Bucuresti, interesul pentru organizarea unui invatamant in romaneste pentru aromani si meglenoromani creste din zi in zi. “Aceasta biserica a Sfintei Treimi s-a intemeiat in 1785 pe timpul puternicului imparat Iosif II, regele Ungariei, si s-a ispravit in anul 1806, pe timpul puternicului imparat Francisc II, regele Ungariei, cu cheltuiala fratilor valahi din Macedonia”. In cazul coloniilor grecesti din Imperiu, in toate privilegiile si actele numeroaselor lor comunitati bisericesti era vorba de greci si vlahi (Griechen und Walachen), iar in inscriptia de pe biserica din Miskolc este vorba numai si numai despre vlahi.

IMPLICATII SOCIOCULTURALE SI ECONOMICE ALE DISTRUGERII CENTRULUI COMERCIAL AROMANESC MOSCOPOLE (IPOTEZE GEOPOLITICE) – Drd. Emil Tarcomnicu
“Dintre tarile straine, Statul austriac, cunoscand marile insusiri ale Romanilor pentru comert si industrie, a incercat pe toate caile sa-i atraga, fiindca pentru acest Stat Macedoromanii erau de toate: capital, mestesug, comert si industrie. Cu un cuvant, ei aveau toate calitatile pentru ridicarea economica a tarii.”1
Orasul Moscopole (Voscopole) era situat in sud-estul Albaniei (la sud-vest de lacul Ohrida), la o altitudine de 1150 m. Astazi este un sat pe ruinele fostului oras. A fost locuit compact de aromani (peste 40.000 in anul 1750, 60.000 in 1788 – conform lui Pouqueville), avand peste 12.000 de case si 72 biserici. Comerciantii aromani erau considerati greci in toate actele oficiale de pana la 1750, pentru ca mai apoi sa apara ca albanezi si chiar turci.2 In anul 1774, istoricul german Johann Thunmann, care s-a ocupat de istoria aromanilor, specifica faptul ca “locuitorii    vorbesc   toti romaneste”. Scrierile referitoare la aromani, dupa 1770, arata constiinta latinitatii la aceste populatii (Constantin Hagi Cegani, colonelul englez Leake, francezii Pouqueville si Esprit-Marie Cousinéry). “ Moscopolea a fost cel mai mare oras pe care l-a avut Albania pana acum. (anul 1935, n.n.) Astazi chiar, orasul vecin Corita, locuit de Albanesi si de Romani moscopoleni si farseroti, si care a mostenit ceva din insemnatatea Moscopolei, e situat in regiunea cu cea mai mare densitate de populatie din Albania”.3 Orasul a fost distrus, prin atacuri succesive, de catre albanezii musulmani, in perioada cuprinsa intre anii 1769-1788. Cauzele distrugerii orasului, explicate de scriitorii straini, au fost, conform consulului Frantei la Ianina, Pouqueville, turcii si albanezii (“invidia si fanatismul se unira pentru a distruge opera intelepciunii”. “Hoardele mahometane de Daglii si Coloniati au dat cele dintai semnalul nenorocirilor, incepand sa jefuiasca si sa asasineze caravanele care frecventau targul din Voscopole. La randul lor, beii din Muzachia, sub pretext de a ajuta pe supusii necajiti ai Marelui Senior, pusera garnizoana in oras si, dupa zece ani de devastari, jafuri si razboaie, Voscopolea disparu de pe suprafata Albaniei.”4); consulul Frantei la Salonic Cousinéry vedea aceeasi autori (“In zilele noastre, orasul Voscopole se imbogatise prin comertul sau cu Germania. Locuitorii cladisera case foarte frumoase, dar un pasa din Albania, despre care mi s-a spus ca era tatal lui Ali Pasa din Ianina, atacand si jefuind acest oras, negustorii s-au imprastiat”). Valeriu Papahagi explica distrugerea orasului, conform documentelor venetiene, prin  atitudinea rusofila din timpul razboaielor ruso-turce. Distrugerea Moscopolei5 a insemnat o grea lovitura pentru aromanii din Imperiul Otoman. Desfiintarea celui mai important centru comercial din Balcani a fost oare o actiune deliberata a marilor metropole sau a Imperiului Austro-Ungar? A fost o lovitura data aromanilor pentru a atrage capitalurile in centrele comerciale europene? Acesta a fost rezultatul si motivatia apare astfel: “Austria … urmarea doua obiective: sa alunge pe Turci din Ungaria si Tarile slavone si, tot cu aceeasi neclintita straduinta, sa-si creeze o clasa burgheza nationala si sa-si asigure un imperiu comercial cat mai rentabil. Singura iesire si unica posibilitate ii ramanea imperiul turcesc, vast ca intindere, unde, insa, se lovea de rezistenta marilor puteri apusene: Anglia, Franta si Olanda, pe de alta, cetatile italiene si Rusia – aceasta ceva mai tarziu.” 6 Venetia era implicata inca din secolul al X-lea in comertul din peninsula balcanica, cu timpul acaparandu-l. Ascensiunea Venetiei se produce datorita aparitiei ungurilor in Polonia si blocarii traseului comercial in lungul Dunarii7, ca si libertatii navigatiei pe Mediterana. “Venetia ar fi jucat un rol cu mul mai mare inca, daca drumul Dunarii nu s-ar fi refacut in secolul al XII-lea. El s-a refacut prin consolidarea regatului ungar.” (p. 42). Primul stat bulgar, ca si Imperiul creat de vlahii Petru si Asan se datoresc celei de-a doua cai comerciale existente in peninsula, creata de romani, Via Egnatia (care lega portul adriatic Durazzo de Constantinopol ). Aceste state aparute in Balcani au impiedicat de altfel, pe regii unguri, in spatele carora se afla imperiul apostolic papal. Existau, la acea vreme, trei state create de necesitatea apararii rutelor comerciale: Venetia, “doamna marilor si a drumurilor care plecau de la Mare. Ungaria era regalitatea care, in afara de drepturile sale date de catre Papalitate, cauta sa se impuna in Balcani pentru ca ea reprezenta cealalta cale de comert, calea transversala, a Belgradului. Statul bulgar se formeaza, se pastreaza si ia titlul imperial ce i se recunoaste, pentru ca, avand Durazzo, el domina vechea Cale Egnatia care ducea direct la Constantinopol . “(p. 54-55).
In secolul XVIII apare o mare concurenta intre porturile italiene Venetia, Genova, Livorno, Neapole, Triest, dar si implicarea Austriei in comertul oriental. Imperiul otoman este confruntat cu o criza economica si urmata de pierderea unor provincii in urma deselor razboaie (1701-1715). “Lupta de concurenta (a Venetiei, n.n.) – pe zi ce trecea – devenea din cele mai grele si aprige contra cetatilor italiene, contra Francezilor, Angliei si Olandei, impotriva Raguzei si Turciei dar mai ales impotriva imperiului austriac, care isi mobiliza toate fortele intru aceasta.”8 La 1770 apare o reactie antioccidentala (mai ales antifranceza ) printre negustorii greci (miscarea moreota). De exemplu, comertul dintre Marsilia si Orient statea astfel: in perioada 1779-1781 doar 150 vase /an. Sau: in anul 1789 comertul Frantei cu Orientul era de 42,41%, iar in anul 1839 ajungea de la 3,1 % (vezi N. Iorga, p. 151, apud Demetru Gheorghiadi din Smirna). Asemanator Frantei, Venetia este scoasa din comertul oriental, celelalte porturi italiene impunandu-se treptat. Moscopolenii renuntasera la comertul venetian inca cu mult inainte de distrugerea orasului. Valeriu Papahagi, cel care a cercetat arhivele venetiene, dadea urmatoarele explicatii, extrase din corespondenta moscopoleno-venetiana: crearea unor drumuri de uscat spre Viena (“caci ata si pielaria se raspandesc pe uscat, prin Belgrad, in Ungaria si Germania, afara de marile cantitati de marfa care trec la diferitele schele ale Golfului, fapt care, cu adevarat, aduce paguba intereselor publice ale Venetiei “9 ); legatura cu alte porturi italiene, declarate porturi franceze; taxele prea mari ale venetienilor (“Moscopolenii parasesc comertul cu Venetia din cauza taxelor mari la care Serenisima Republica le supune marfurile expediate din Durazzo. Comertul deviaza spre porturile Saiada si Salonic.”); atitudinea rusofila in razboaiele ruso-turce. Devastarea orasului de catre albanezii musulmani a dus la un exod masiv al aromanilor in capitalele europene, in special in centrele comerciale unde acestia aveau legaturi de afaceri. O mare parte s-a stabilit la Viena si Pesta. Ei erau perceputi ca fiind comercianti greci (afacerile, in mare parte, se desfasurau in limba greaca ), in scurt timp acaparand comertul din Austro-Ungaria. Aceasta emigratie a luat contact cu romanii transilvaneni din imperiu, devenind infocati aparatori pentru drepturile romanilor. Premergatorii miscarii nationale aromanesti au fost scriitorii aromani moscopoleni din secolul al XVIII-lea, primii care scriu in dialectul aromanesc. Protopopul Th. A. Cavaliotti (originar din Moscopole), a scris in anul 1770 un “Vocabular in trei limbi (aromana, greaca si albaneza)” Acest vocabular contine 1070 cuvinte si un abecedar latin. Constantin Ucuta Moscopoleanu editeaza “Noua Pedagogie” la anul 1797, iar Gheorghe Roza (1808) “Cercetari despre Romanii de peste Dunare” (o prima istorie a aromanilor in limba greaca) si “Despre scrierea si lectura aromaneasca” (1809). Constantin Ucuta indemna la invatarea limbii materne spunand: “Accepta lumina aceasta putina, spre folosul copiilor nostri, caci cred ca de mult iti era dor sa vezi acest inceput pentru neamul nostru, ca usor sa priceapa copiii aceea ce cu pierdere de multa vreme si cu greutate o pricep in alta limba.” (Sterie Diamandi 1940, p. 254). Daniil Moscopoleanu, aroman, a scris “Invatatura introducatoare”, in patru limbi – greaca, albaneza, bulgara si aromana, cu scopul ca fiecare popor sa-si insuseasca limba greaca. Daniil era un partizan al grecizarii indemnand pe aromani sa se lepede de limba materna si sa invete greceste. “Albanezi, Romani, Bulgari si voi ceilalti de alta limba bucurati-va cu totii sa va faceti romei. Lasati limba cea barbara, dialectul si datinile, incat ele sa para ca niste povesti stranepotilor vostri. Veti cinsti neamul si patriile voastre, prefacandu-le grecesti din albano-bulgare.” (S. Diamandi 1940, p. 376). La fel milita si Neofit Duca pentru asimilarea linvistica a aromanilor. 10  Mihai Boiagi, profesor la scoala greaca din Viena, isi atrage excomunicarea Patriarhului din Constantinopol pentru indrazneala de a scrie, in limba greaca si limba germana, “Gramatica” (1813). “Aflu ca se raspandeste cartea unui ratacit al bisericii si a unui oarecare Boiagi. Tinta acestuia este de a combate limba greaca din auzul credincioasei noastre turme. Comunicati excomunicarea noastra la toti.”11 Cartea lui Boiagi raspunde Scripturii in dialect. La 1863 C. Negri reediteaza “Gramatica “. O noua editie se realizeaza in 1915. Familiile Sina, Roza, Duca, Malenita, Mangiarli, Capra, Calai Agora, Neaplu, Manasi, Modosu, Dadani, Darvari, Popp, Diaconovici, Zonea  Dona, Cociu, Doda, Musteta, Coda, Tolea, Spaici, Angelcu, Marcusu, Dima, Paciurea, Staia, Mihail, Mocioni, Saguna, Dumba, Gojdu, Grabovski erau de origine aromaneasca. Cel mai renumit descendent al unei astfel de familii a fost Andrei Saguna, mitropolitul romanilor din Ardeal. Rolul capital pe care Saguna l-a jucat in istoria Transilvaniei l-a facut pe Sterie Diamandi sa scrie:” La temelia dezrobirii Ardealului sta jertfa celui mai insemnat centru de cultura si civilizatie aromaneasca”. 12

Bibliografie (surse)

1.    Theodor Capidan, Macedoromanii. Etnografie, istorie, limba, Fundatia Regala pentru literatura si arta, Bucuresti, 1942, p. 123
2.    Valeriu Papahagi, Aromanii moscopoleni si comertul venetian in secolele al XVII-lea si al XVIII-lea, Ed. Societatii de Cultura Macedo-Romana, Bucuresti, 1935, p. 18-19
3.    Idem, p 15
4.    V. Papahagi, p. 135
5.    Dupa Hristu Candroveanu lui Mihai Ungheanu ii revine meritul de a fi ridicat problematica distrugerii orasului urmarind scrierile scriitorii romani si aromani care au relatat despre aceasta. Nu a realizat insa si o inventariere a surselor provenind din scriitorii straini. Noi consideram ca cei care au avut de profitat de pe urma devastarii acestui centru economic au fost implicati si in distrugerea lui – Austro-Ungaria. Dl. Mihai Ungheanu considera ca Franta si Anglia au provocat-o: “Distrugerea Moscopolei nu este rodul unor porniri spontane ale unor vecini primitivi si nici ale pornirilor criminale ale unui pasa, pe jumatate nebun, ci rezultatul unui proces de aservire a fostelor teritorii turcesti catre Franta si Anglia.” (Moscopolea – ipoteza geopolitica, in Perenitatea vlahilor in Balcani, Editura Fundatiei Andrei Saguna, Constanta, 1999, p. 17-38.
6.    A. Hanciu, Aromanii p. 300
7.    Teorie dezvoltata de N. Iorga, Istoria comertului cu Orientul, 1939.
8.    A. Hanciu, op. Cit., p. 300. Ase vedea si lucrarea lui Gheron Netta, Expansiunea economica a Austriei si exploatarile ei orientale, Bucuresti, 1931
9.    V.Papahagi, Aromanii moscopoleni si comertul venetian in secolele al XVII-lea si al XVIII-lea Bucuresti, 1935, p. 132, apud Antonio Bartolovich, consul al Serenisimei Republici la Durazzo, anul 1761
10.    Stelian Brezeanu si Gh. Zbuchea, Romanii de la sud de Dunare. Documente, 1997, p. 142-143
11.    V. Diamandi-Aminceanul, Romanii din Peninsula Balcanica, 1938, p. 103
12.    S. Diamandi, Oameni si aspecte din istoria aromanilor, 1940, p. 151

Δεν ξέρω ελληνικά, έτσι ώστε η μετάφραση να Έλληνες γίνεται με Google Translate:
I don’t know greek, so the translation to greek is made with google translate:
Nu ştiu greacă, aşa că traducerea în greceşte este făcută cu google translate
Νου σχτιου γρεακă, ασχα κă τραντουκερεα îν γρεκεσχτε εστε φăκουτă κου γοογλε τρανσλατε
.

Μέρος 1 – Βλάχων στην Αλβανία – Ρουμάνοι της Αλβανίας

http://foaienationala.ro/romanii-din-albania.html

250px Epir1205 1230 Romanii din Albania (I)

Σύντομη Εισαγωγή
Αρουμάνοι θεωρούνται από τους περισσότερους ιστορικούς ως το νότιο παρακλάδι της ρουμανικής ρουμανικό λαό, χωρίζεται από τον κυρίως κορμό, που βρίσκεται στην ιστορία της Dacia, από την παρεμβολή των μεταναστευτικών πληθυσμών σκλάβων?

Ομαδοποιούνται σε δύο διαφορετικούς τομείς:
– Η πρώτη ομάδα των ανθρώπων που Farsherot, βρίσκεται στα βουνά γύρω από την πόλη της Κορυτσάς, ένα δύο πλευρές του κεντρικού Αλβανών Άλπεις στη Μακεδονία στην Ελλάδα?
– Η δεύτερη ομάδα, που ιδρύθηκε στην παράκτια πεδιάδα της μεσαίας και της νότιας Αλβανίας στη χώρα, είναι απόγονοι των saracacianilor.

Κέντρο για τον πολιτισμό τους Βλάχους των Βαλκανίων και του πολιτισμού, θεωρήθηκε το Μοσκόπολη πόλη.
Μια πρόσφατα στατιστικά στοιχεία της UNESCO, σε γλωσσικά θέματα, ρεκόρ cca.10 000 ομιλητές διάλεκτο τους Βλάχους. Άλλες εκτιμήσεις κυμαίνονται από 50 000 έως 200 000 άνθρωποι, ή περίπου 15% του πληθυσμού της Αλβανίας. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις (επίσημη), Αρουμάνοι στην Αλβανία θα είναι άνω των 100 000.«Δυστυχώς για τη Ρουμανία και την Αλβανία Αρουμάνοι της αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να συζητήσει με τους ηγέτες των φιλικών χωρών, επειδή δεν θα ακούσετε από αυτά τα προβλήματα. Μάταια ο Πρόεδρος Κωνσταντινέσκου Αλβανό ομόλογό μίλησε για τα θέματα αυτά, μάταια πρωθυπουργοί συναντήθηκαν. Οι απαντήσεις είναι γεμάτα από κότσια, «Αν στην Αλβανία Αρουμάνοι είναι τόσα πολλά, τόσα πολλά Μακεδόνων και των Τούρκων, όπου οι Αλβανοί;» αναρωτήθηκε ο Πρόεδρος Μεϊντάνι. Η Αλβανία εξακολουθεί να τονίσει την ανάγκη να γίνει ένας λεπτομερής μελέτη σχετικά με τη γένεση και την ιστορία του αλβανικού πληθυσμού και τους Βλάχους της Βαλκανικής Χερσονήσου. Η αλβανική κίνητρα, μεταξύ άλλων, οι Αρουμάνοι οι ίδιοι οι αποκλίσεις όσον αφορά τον καθορισμό τους ως ξεχωριστή εθνοτική οντότητα. Οι επιφυλάξεις που εκφράστηκαν στο πρόβλημα της Αλβανίας Αρουμάνοι καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη φύση των σχέσεών της με την Ελλάδα. Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα υποστηρίζει μια σειρά τομέων, μεταξύ των οποίων και Βορείου Ηπείρου, που είναι το νότιο τμήμα της Αλβανίας. Για να δικαιολογήσει την εδαφικές διεκδικήσεις, η Ελλάδα, λέει η Αλβανία ζουν σε περίπου 700 000 Ελληνική Ορθόδοξη οπαδούς της λατρείας. Στην πραγματικότητα θα πρέπει να εκπροσωπούνται από 400 000 και 300 000 Ελληνική Ορθόδοξη Ελληνική-Βλάχοι (Βλάχων).

Εκκλησία επίσημη αναγνώριση της προγονικής γλώσσας και σήμερα εξακολουθεί να αποτελεί στόχο της τους Βλάχους της κοινότητας στην Αλβανία. Σύμφωνα με την αλβανική νομοθεσία για την οργανωμένη θρησκεία μπορεί να έχει μόνο μία κοινότητα (κατά την έννοια του ναού, θρησκευτική οργάνωση) θρησκευτικό. Ως εκ τούτου η Ορθόδοξη Αρουμάνοι θρησκεία δεν μπορεί να πάρει την αναγνώριση ως ελληνική εκκλησία, περισσότερη επιρροή, απέκτησε το καθεστώς αυτό πριν.

Στην Αλβανία Αρουμάνοι έχουν σχολεία στη μητρική τους γλώσσα, ούτε λαμβάνει καμία αναγνώριση των ιθαγενών δικαιώματα ως μειονότητα! Το γεγονός ότι σήμερα, προσωπικότητες Αρουμάνοι αναγνωρίζονται ως εθνικοί ήρωες της Αλβανίας («Πάπα Lambru» Belimace, για παράδειγμα) καθιστούν πιο δύσκολο να κατανοήσουμε τη στάση ότι οι αρχές της Αλβανίας προς τους πολίτες αυτούς τους πιστούς αλβανικό κράτος.

23 Μαΐου είναι η Παγκόσμια Ημέρα των Βλάχων

Press σημειώνει: «Το 1912, με το ντεμπούτο του πρώτου Βαλκανικού Πολέμου, όταν το ζήτημα της διαίρεσης του εδάφους που ανήκει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Ρουμανία υποστήριξε τη δημιουργία της διπλωματικής οδού και την αναγνώριση της αλβανικής, ρουμανικής επικράτειας κράτους που καταλαμβάνει σήμερα η Αλβανία. Στο Βουκουρέστι, η ρουμανική υποστήριξη των αρχών, την προετοιμασία των μελλοντικών πολιτειακή κυβέρνηση, με επικεφαλής τον πρώτο πρόεδρο της Αλβανίας, Qemali Ισμαήλ, ο οποίος ήταν να διακηρύξει την ανεξαρτησία της χώρας του την ίδια χρονιά, στις 28 Οκτωβρίου. Αν και η αποφασιστική συμβολή της Ρουμανίας, και τους Βλάχους στα εδάφη αυτά, ο Αλβανός έσπευσε να χορηγήσει τα δικαιώματα που τους άξιζε τους συναδέλφους τους Λατίνους. Ακόμα και σήμερα δεν βιάζεται ».
«Αξίζει να σημειωθεί ότι η ρουμανική κυβέρνηση υποστηρίζεται από ένα» υπόμνημα «αποστέλλεται στο υπουργείο Εξωτερικών κατά τη διάσκεψη πρεσβευτών-(13 – 26 Μαρ 1913, Λονδίνο), η δημιουργία ενός ανεξάρτητου αλβανικού κράτους, η οποία θα περιλαμβάνει, όπως πολλά από τα εδαφών που κατοικούνται από Αρουμάνοι.Φιλοδοξίες της ενότητας και ανεξάρτητου κράτους της Αλβανίας (1912) υποστηρίχθηκαν από Macedo (βλ. Gelcu Maksutovici -. Οι σχέσεις μεταξύ της Αλβανίας και της Μακεδο-ΧΧ αιώνα νωρίτερα) «έγινε σχεδόν καμία διαφορά μεταξύ Αλβανών και Βλάχων ενέργειες (…) Μια επιτροπή Πολιτιστικό φοιτητές στην αλβανική κοινωνία Drita – που αποτελούσαν μέρος Ionescu Bujor Dobre, Άλεξ. Paraschivescu, Ovidiu Tino, Marasescu Teodor Gheorghe Lazar, Dumitru Anghel, Rene Pandele Polizu και ύπνο – Όπως μπορείτε να δείτε, η πλειοψηφία ήταν Αρουμάνοι (…) στο νέο συστατικό Drita Επιτροπής της Εταιρείας, εξελέγη το 1907, που αποτελείται από ΝΝNacio, πρόεδρος, Νικ Hristu Boscu και Manole, αντιπρόεδρος, Ion Hristu Πάνι, Δ. Tacica, Mark Trifan, Mihalache Μπέλο, Π. Dumitru, τα μέλη, ο Ηλίας Κόστος Β., ταμίας, Theodor Cona, γραμματέας, Θεόδωρος Lopa, Ναούμ Γιώργος Ηλίας Th. Emanoil, ελεγκτές, και ως επίτιμος πρόεδρος συνεχίζει να είναι ο Δημήτριος Butculescu «.

Ιστορικά στοιχεία
Αποσπάσματα από το Εθνικό Αρχείο της Ρουμανίας, συγκεντρώνονται στο έγγραφο «Ρουμάνοι νότια του Δούναβη», που συντονίζεται από prof. Δρ Στυλιανός Brezeanu και prof. Ο Δρ GHE Zbuchea
<1716> Cantemir, «Περιγραφή της Μολδαβίας» (De et hodiernis Moldaviae antiquis nominibus) – Η προέλευση των Βλάχων νότια του Δούναβη (1673-1723 Μολδαβίας μελετητής σπουδαίο έργο, που γράφτηκε το 1716 κατόπιν αιτήματος της Ακαδημίας του Βερολίνου).
«Γι ‘αυτό Βλαχία, η οποία είναι σε Μοισία, είναι ένα μεγάλο μέρος της Βλαχίας, δηλαδή την παλιά Dacia και οι κάτοικοί της βρίσκονται τα ερείπια των Ρωμαίου αυτοκράτορα Aurelian επάνω, όπως είπα, μεταφέρθηκε από το Dacia στην Μοισία (n: ως Constantin Cantacuzino Cantemir και την υποστήριξη της Βόρειας παραδουνάβιου Ρουμάνους προήλθε νότια του Δούναβη). Θα μπορούσε να είναι κάποιος να μου αρνηθεί ότι ακριβώς αυτές Ρόμα Ρόμα πληθυσμού ^ ^ εμείς NEASC, που ζει ακόμα σήμερα σε όλα γύρω από τα Ιωάννινα και την Ήπειρο, καθώς ομιλία η ίδια είναι μάρτυρας μας, δεδομένου ότι αυτές οι γραμμές Ρώμη ^ Nestle, αλλά έσπασε με τα Λατινικά και τα Ελληνικά Αλβανικά, οπότε αν εμείς μόνο μπορούμε να τους καταλάβουμε και σε μας, έτσι ώστε οι Έλληνες αποκαλούν «cutovlahi», που σημαίνει «κουτσός Βλάχοι», επειδή οι συνήθειες και η γλώσσα τους φαίνεται κουτσός. Αλλά είναι πολύ δύσκολο να αρετή και στο μόχθο και πολύ πιο ασθενής, η οποία έχει μεγάλη κατάπληξη, αν και ζουν τόσους αιώνες μεταξύ Ελλήνων και Αλβανών, αλλά διατηρούν το δικό τους λιμάνι, το παλιό ρωμαϊκό και το πράγμα μας Βλέπετε, όταν μιλάμε για το λιμάνι μας. »
<1774> Johannes Thunmann (καθηγητής στο Halle, JT είναι γκαλερί ιστορία που ανοίγει Γερμανοί επιστήμονες που έχουν κάνει θα συμβάλλει σημαντικά στην ιστορία των βαλκανικών λαών, που χαρακτηρίζεται από αντικειμενικότητα και την ακρίβεια της παρατήρησης. Πληροφοριών του ήταν που παρέχει ένας διαπρεπής μελετητής του δέκατου όγδοου τους Βλάχους αιώνα, με καταγωγή από Μοσκόπολη, Constantin Γκεοργκίου Cegani Hagi, ο οποίος είναι Γερμανός ιστορικός εκτίμηση εγκωμιαστικός.) «Έρευνα για την ιστορία των λαών της Ανατολικής Ευρώπης»
«Και πέρα από τους Βλάχους του Δούναβη (Ρουμάνοι νότια του Δούναβη), το οποίο οι Έλληνες τους καλέσει σε cutovlahi χλευασμό είναι άγνωστες. Γνωρίστε την ιστορία του επαγγέλματος που ποτέ δεν έχουν ακούσει για την ύπαρξή τους. Είμαι ένα μεγάλο έθνος και πολλά του πληθυσμού και αποτελούν το μισό έως τρία τέταρτα της Θράκης, της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας. Και πολλοί ζουν στην Αλβανία. Μιλούν την ίδια διάλεκτο ως αδελφούς τους σε αυτήν την πλευρά του Δούναβη, αλλά αναμεμειγμένο με πολλές ελληνικές λέξεις. Δεν είναι σε καμία περίπτωση να προέρχονται από Dacia. Τα 750 χρόνια είναι γνωστή ως Βλάχοι και η γλώσσα τους θα βρει τα ίχνη του άλλου αιώνα. VI (ένας υπαινιγμός για τη φράση «Torna, torna fratre»). Καλούν τον εαυτό τους ή rumuni Rumani. Βλάχοι Έλληνες τους αποκαλούν, αλλά μερικές φορές συγχέεται με arvanitii τους (Αλβανοί). Αλβανοί αποκαλούν βοσκούς. Σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό Νομαδική Ρομά (υπαινιγμός για εποχιακή μετακίνηση τους). Αλλά έχουν επίσης καλές οικισμοί και οι περισσότερες πόλεις της Μέσης Θράκης, της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας κατοικήθηκε από Βλάχοι.
▼ J. Thunmann, Untersuchungen über die Geschichte der Volker ostlichen, Λειψία, 1774, σ. 174
<1780> Γιώργος Από (επιφανής εκπρόσωπος της Σχολής Τρανσυλβανίας, GHE Sincai 1754 – 1816, εμφανίζεται εδώ με επιχειρήματα γλωσσική ενότητα της Ρουμανίας).Σχετικά με την εξάπλωση των Ρομ στην Ευρώπη ^ tering νοτιο-ανατολικά.
«Είναι εξαπλωθεί όπως το νέο Dacia Dacia ή Aurelian, η οποία περιλαμβάνει τμήματα: Κάτω Μεσσίας, της Βουλγαρίας τώρα Susu Μεσσία, και Dardans της Σερβίας, της Αλβανίας. Τι ότι μετά την ένταξή της αυτοκρατορίας με τους Βουλγάρους Βλάχων, έχει εξαπλωθεί σ ‘όλη τη Βουλγαρία, Βουνό Hem (Αίμου Όρη) και Πίνδου, πάνω από Moglen, μια επαρχία της Θεσσαλίας, Μακεδονίας, Θράκης, Κριμαία, Podolia, Pocutia, με σύνθημα στο Pest, Αγριά, Miskolc εκθέσεις και άλλες πλευρά του Tisza [εδώ σε μένα, που γράφουν στο Buda], της Βιέννης στην Αυστρία, τη Βενετία, και αρκετές εκθέσεις όχι μόνο στην Ευρώπη, και ακόμη και στην Ασία, όπου οι έμποροι έχουν πολλαπλασιαστεί τόσο Dacian -Ρωμαίους (Ρώμη ^ ΝΙΙ βόρεια του Δούναβη), που έχουν υψηλό δημόσιο και πολύ πλούσια διακόσμηση εκκλησιών. »
GHE ▼ Sincai, Δακο-Romanae γλώσσα SIVE στοιχεία Vlachicae Τρανσυλβανίας Σχολή, florea Fugariu έκδοση, τόμος I, Βουκουρέστι, 1983, σ. 598.

Αλβανία και, αναδημοσίευση πληρώνει «- Mihai Eminescu
Καθημερινές ειδήσεις σχετικά με τη σοβαρότητα της αλβανικής συνέπειας κέρδος κίνημα. Στις 7 Μαΐου φύλλα της Βιέννης έλαβε αρκετές τηλέγραφου λογαριασμούς καθιστούν σύμφωνα με την οποία δεν θα είχε albanejii επίσημα dominatiunea ανακήρυξε ανεξάρτητο τουρκικό κράτος και θα τα έχουν. Την ίδια μέρα το επίσημο φύλλο,, Scodra «(Σκούταρι) εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε δύο γλώσσες, αλβανική και την τουρκική, και στάθηκε στο κεφάλι του ένα μακρύ φύλλο Ligei διακήρυξης και των επιτροπών του. Αυτή η διακήρυξη δήλωσε ότι η Αλβανία έπαψε να είναι υπό την κυριαρχία του σουλτάνου. Περαιτέρω λέει ότι όλοι οι Τούρκοι αξιωματούχοι που δεν είναι αλβανικής υπηκοότητας, πρέπει να θεωρούνται, εκτός από τα καθήκοντά τους, εκτός από εκείνους που το έχουν αποδείξει, αλλά αυτοί είναι οι φίλοι του schipetarilor.Ligei παραγγελίες πρέπει να δοθεί υπακοή, από γέροντες της έθνη τώρα να παραμείνει ως το μόνο παν-νομοθέτες.
Με όλες τις βασίλειο κρέμονται τουρκική albanejii διατηρούνται σε παλιά όργανα του κόμματός τους, συνταγματική. Τα ιδρύματα αυτά έχουν διαφοροποιηθεί για deosebitele έθνη ή εδάφη, ίσως και από τη διαφοροποίηση στις θρησκείες. Βασίλειο έθνη Dari καταβάλλεται το τουρκικό, αλλά ήταν υποχρεωμένοι να εισέλθουν στο στρατό. Το ίδιο το σύστημα είναι παλιό αλβανικό θεσμών της δημοκρατίας στην αρχαία λέξη που σημαίνει επειδή οι άνθρωποι ασκούν την εξουσία υπέρτατη στη γη, στις κοινοβουλευτικές συνελεύσεις του, που ονομάζεται cuvande (από lat. Conventus, της Ρουμανίας λέξη που σημαίνει, και, τη συγκέντρωση και ομιλία »). Κτηματολογίου έχουν, εκτός από τη γενική συνέλευση, μία συμβουλή για τους ηλικιωμένους, των οποίων ο αρχηγός είναι συνήθως κληρονομική και ονομάζεται ο πρίγκιπας, επαρκή αποτέλεσμα. Παρόμοια οργανώσεις φαίνεται πως υπήρχαν στα τέλη μας, αν και οι πηγές είναι πολύ σπάνια. Αλλά Vrancea, Campulung (Bukovina), Lapusna επίσης φαίνεται να έχουν χαμηλή πληρώνουν αναδημοσίευση, όπως στην Αλβανία. Η κοινή διοίκηση των γερόντων οικογένεια πύλη και άλλα μέλη που εκλέγονται για τον πλούτο ή την επιρροή τους, αλλά έχουν λιγότερο κύρος από εδάφη ortasesti κεφάλια.
Αλβανικό λαό δεν είναι η ονομασία της, αλλά schipetar. Αυτό το όνομα φαίνεται να προέρχεται από τη λέξη schiipe ή SCHIP, πράγμα που σημαίνει,, λοιπόν, ορειβάτες rock ‘». Αλλά είναι σε διάλεκτο λέξη Ghega Arber για το λαό, Arber για την Αλβανία. Αν και υπάρχουν πολλοί κλάδοι της εθνικότητας, εξακολουθούν να είναι τα κύρια gheghii toscii και ως φορείς από τις δύο κύριες διαλέκτους. Toscaria περιλαμβάνει νότια Αλβανία, Ghegaria ή Ghegania – βόρεια. Οι τελευταίες είναι καθολικός, η Ελληνική Οδοντιατρική Ανατολής. Πιο σημαντική είναι δύο άλλους κλάδους και ceamii arberii.Ciamaria ονομάζεται στην αλβανική Ηπείρου. Τέλος, η MIRD συχνά μιλώντας, Καθολική πολεμοχαρείς έθνος, του οποίου το όνομα σημαίνει, ευλογημένος, «Βενέδικτος έκπληκτος επειδή στα αλβανικά σημαίνει καλά. Populatiunii όνομα πάρθηκε από τον τύπο τους χαιρετισμό.
Ένα πολύ μεγάλο και επισήμανε την αλβανική γλώσσα, το οποίο ξεπερνά αυτή της αγγλικής γλώσσας, θα γεννηθούν οι οποίοι concurg δύο περιπτώσεις: πρώτον, το αρχαίο λαό, ο οποίος στη ζωή του είχε από καιρό την ευκαιρία να λάβουν πολλές ξένες επιρροές, η δεύτερο σε αριθμό των ανθρώπων που πλείστον συνυπάρχουν, μερικοί έχουν ζήσει σε μια στιγμή της Βαλκανικής χερσονήσου. Από τη γλώσσα για να αποδείξει ότι αγγίζει πολλές μεσαιωνικές ρουμανική μιλήσει στους ανθρώπους μας, τότε πολύ πολυάριθμες στη Χερσόνησο. Μια μάθει Γερμανικά για παράδειγμα διερευνάται. Αλβανός ραντεβού 261 ζώα και διαπίστωσε ότι από τις 47 επιτυγχάνονται με τα ρουμανικά λόγια, πολλοί με άλλα λόγια, ρωμαϊκά, 21 ιταλικά, 41 Παλιά ελληνική καταγωγή, αλλά σχετίζονται, 38 neogrecesti μέσο. Από όλα φάνηκαν να μόλις 30 σπίτι καθαρό Αλβανών.
Μια είπε ποτέ albanejii συνήθως έμεινε στην ξένη υπηρεσία, αγωνίστηκε για ξένα συμφέροντα.
Έτσι, στο περίφημο πόλεμο της απελευθέρωσης της Ελλάδα, ήρωες Botzaris, Κανάρη, και Sutzos Miaulis ήταν albaneji.
Μιλάμε για την πιο πάνω διακήρυξη υπογράφεται ο Αλή Πασάς, Hodo Μπέη, Prenc Bib Doda (κεφάλι miriditilor) Hafis Μουφτή Εφέντη, ο Επίσκοπος Porten, Νικόλαος μάταια, προύχοντες και τους ανθρώπους στο όνομα της θρησκείας ως χριστιανικές ομολογίες καθώς επίσης και moamentna.
Στρατεύματα στο στρατόπεδο της συντριπτικής Οσμάν Πασά Hagi πέρασε με όλα στο Ligei, δημόσια σπίτια κατασχέθηκαν, αξιωματικοί Οσμάνι χώρια. Προξενεία προτάθηκαν στρατιωτική άμυνα, αλλά δεν τηγάνι τώρα καμία διατάραξη της δημόσιας τάξης.
Στις 9 Μαΐου Prenk Scodra Bib Doda αριστερά τα 3.000 miriditi Tusi και το Scodra επικεντρώθηκε albaneji 6.000 από Ντίμπρα και Matthias.
Hodo Μπέη θα έχουν ορκιστεί ότι, σε περίπτωση που Μαυροβούνιοι θα προσπαθήσουν μια επίθεση, ο ίδιος και η επίθεση του περνούν όλα τα σπαθί.
Σύμφωνα με ημερομηνία 11 Μαΐου Politische Correspondez «λαμβάνει ένα τηλεγράφημα από την αλλαγή του Scodra κάπως γνώση σχετικά με την ανεξαρτησία.Η καινοτομία της πλήρους διαχωρισμού φυλών deosebitelor κυριαρχία της Αλβανίας δεν είναι απολύτως ακριβής Σουλτάνου. Manifestatiunile να τους έκανε albanejii τηγάνι τώρα πρέπει να οργανώσουν την επαρχία, κυρίως υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου, με τον Αλή Πασά των Gusinie ως πρίγκιπα της Αλβανίας.
Chris Ιζέτ πασά, την οποία κατήγγειλε, επίσης, του Μαυροβουνίου σημείωση, όπως Οσμάν Hagi πάνω του, δεν ήθελε να, τώρα αναγνωρίζουν το τηγάνι μαζί albaneji demersele έκανε τόσο έπεσε αναγκάστηκε να αποσύρει το c-αριθμός nesuficientΤουρκικά στρατεύματα στο Scodra κάστρο, όπου τα αναμενόμενα οφέλη.

Δημοσιεύθηκε στο χρόνο, V, όχι. 99, 3 Μαΐου 1880, σ. 1. Τυπώθηκε σε όγκο, η πρώτη φορά στη Μ. Εμινέσκου, Δημοσιότητα Έργων ΧΙ, σελ. 152-153. Τίτλος: [Ημέρα για την νέα μέρα …]
Eminescu αποστέλλονται για κάποιες πληροφορίες σχετικά με την Αλβανία για να politische Correspondentz, μπορείτε Neue Freie Presse, αλλά πάνω από την εφημερίδα Wiener. Η κατάσταση στην Αλβανία είναι δεδομένη σε Βιέννη, 7. Μαΐου (zur Tagesgeschichete). Die albanische Fraga, η οποία δημοσιεύθηκε σε 26 aprilie/18mai 1880. Αναφορά σε Politische Corespondenst, βρίσκεται σε ένα άλλο άρθρο, Wien, 12.Τον Μάιο. (Zur Tagesgeschichte), που δημοσιεύθηκε στην ίδια εφημερίδα σε 1 / 13 Mαΐου 1880. Eminescu εξάγουν πληροφορίες τους εδώ.
Μαθαίνω Γερμανικά ποιητή που αναφέρεται, αλλά δεν λέγεται, είναι Miklosich Franz (1813-1891), συγγραφέας, μεταξύ άλλων, και Albanische Forschunger εργασία σε τρία μέρη, τυπωμένο στη Βιέννη το 1870-1871. Ο ποιητής αναφέρεται σε χειρόγραφο στο 2257, 425, ένα άλλο έργο του Elements Slavischen του im rumänischen, τυπωμένο στη Βιέννη το 1861.
Eminescu θεωρούν, δίνοντας δημοκρατίες «παλαιές μορφές οργάνωσης, κοινή σε βόρεια και νότια του Δούναβη της Ρουμανίας.

Μετά από όλα – ότι τα Μακεδο-ρουμάνους / Αρουμάνοι; – Hristu Candroveanu
Ποια είναι λοιπόν macedoromanii / Αρουμάνοι; ρωτά ρητορικά, με τη σειρά του, ο κ.Candroveanu … και απαντήσεις:
Φυσικά είναι οι Ρωμαίοι, λέει ακόμα και τα ονόματά τους, με προσθετική, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της διαλέκτου, της Ρουμανίας φυσικά. Μπορούν επίσης να μιλήσετε με έναν πριν από λέξεις που ξεκινούν με ορισμένες συμφώνων (r, l, s, στ …), καθώς και φωνή u: Arosa, Αλίμονο, asparg, οθόνη, aumbra, agru (πεδίο – «αιχμηρά, agrum» σε lat.) κλπ.. Ίσως μια ισχυρή ευφορίας και πιο άνετα το Μάιο, που υποστηρίζεται από το φωνητικό-αναπνοή. Aspun πούμε πιο εύκολο από ό, τι λένε, Aros, aumbra, κλπ.., Απότομα από το κόκκινο, σκιά. Αυτή η δυνατότητα οδήγησε φωνητική Macedo το όνομά τους Armani, αν και τα πιο πολλά από αυτά από την Αλβανία και την Ελλάδα Farsherots βόρεια – ethnonym πιθανό να φάρσα, από τη Θεσσαλία / Ελλάδα, όπου πολλοί Αρουμάνοι ζουν σήμερα, όπου σε 48 id π.Χ. Καίσαρας νίκησε τον Πομπήιο – που έτσι αποκαλούν τους εαυτούς τους Farsherots απλά παραμένει, ότι οι Ρωμαίοι. Gustav Weigand Αρωμουνική ethnonym αλλά κάπως επισημοποιήθηκε μετά τυπωμένο στη Λειψία το 1895, μια μεγάλη μελέτη, ουσιαστικά, σε δύο τόμους, Die Aromunen / «Βλάχων». Eminescu, αλλά σε πολλά άρθρα στο «Time», είπε μόνο macedoromani, αν και Αρουμάνοι ζουν όχι μόνο στη Μακεδονία αλλά και στην Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Βουλγαρία κλπ.. Ο μεγάλος ποιητής ήθελε να αποφευχθεί η σύγχυση δει Armani-Αρμενίας. Και Δημήτριος διόρισε Bolintineanu απλή, τη Ρουμανία, το πρώτο βιβλίο της Ρουμανίας ήταν αφιερωμένη σε αυτούς, τους το 1858, Ταξίδι στα χέρια των Ρωμαίων στη Μακεδονία. Και είναι πραγματικά ένα θαύμα που λένε έτσι, μετά από ένα διάλειμμα από 14 αιώνες της ρωμαϊκής Βόρειας παραδουνάβιου τον έβδομο αιώνα, όταν το ποτάμι εγκαταστάθηκαν κάτω από τους Βουλγάρους και τους Σλάβους του νότου. Ένα θαύμα, όπως τώρα και εξακολουθούν να μιλούν μια γλώσσα που δεν είναι ούτε ιταλικά ούτε η γαλλική, ισπανική, πορτογαλική, ρουμανική γλώσσα, αλλά, φυσικά, ότι οι τοπικές, εκατοντάδες χιλιόμετρα Δακο κορμού του πρώην Dacia – Ρουμανία σήμερα, ο οποίος εγκρίθηκε και ηθική, που βοηθά να κρατήσει τους Ρωμαίους από την εποχή των σαράντα eighters Bolintineanu μας και Ion Ghica, Christian Πείτε, Νίκολας Balcescu φυσικά, κλπ..
Τι γλώσσα μιλάμε, λοιπόν Αρουμάνοι;
Μια Ρουμανίας, ακόμη και στη μητρική θέσεις τους στα Βαλκάνια, θα απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό: Εμείς armanl ^ Ι / ^ i πετάξει γλώσσα ramañil armaneasca / ramaneasca!Από αυτή την πρόταση μόνο σεων, αμετάκλητη και «fly» (. «Μιλούν» από την SL Suboru, παρέμεινε μόνο Δακο insobor / συνέλευση, διάσκεψη Συνόδου) θα ήταν κατανοητό στη Ρουμανία: Εμείς Αρουμάνοι / Ρωμαίοι μιλούν τη γλώσσα τους Βλάχους / Ρουμανίας. Καθ. Δρ. Ο Δρ Matilda Caragiu Marioteanu μέλος της Ρουμανικής Ακαδημίας coresponent γράψω αυτό: «Αρωμουνική Αρωμουνική είναι», που σημαίνει ότι η γλώσσα τους είναι η τοπική τους διάλεκτο, τα οποία χρησιμοποιούν για να επικοινωνήσουν για να τους προσπεράσει, έτσι ώστε με τη μορφή μιας γλώσσας. Στην πραγματικότητα, οι διάλεκτοι μπορεί να θεωρηθεί ως γλώσσες, όπως γλωσσολόγοι και συχνά, κάθε διάλεκτος μπορεί να γίνει γλώσσα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις (βλ. σλαβομακεδονική διάλεκτο / βουλγαρικά βουλγαρικά έγιναν η γλώσσα της έκφρασης Macedonian σλαβικές Μακεδονίας, Σκοπίων), ή μπορεί να εξαφανίζονται, τήξη στον περιβάλλοντα γλώσσες πλειοψηφία. Μιλώντας σε αυτό το αίσθημα των ομιλητών της διαλέκτου, που θεωρείται από τους ως μια γλώσσα, μεγάλος φιλόλογος μας Eugene Coseriu του Πανεπιστημίου του Tübingen, κάνει τις ακόλουθες σκέψεις. Είπε σε μια συνέντευξη με γλωσσολόγος Νικόλαος Saramandu, ως ομιλητές της διαλέκτου (αν βαλκανικές διάλεκτοι τους Βλάχους) δεν γνωρίζουν πότε τους γλώσσα ομιλείται σε άλλες περιοχές, υπάρχουν και άλλες ποικιλίες του λόγου και, επομένως, τους τοπικούς και απλά ονομάζουμε γλώσσα. Έτσι εκεί langue ή lingua, αλλά Leng γλώσσα, ότι βόρεια του Δούναβη.
Έτσι, όταν η σύγχυση σε ορισμένες Macedo, ακόμη και διχόνοια, όπως είπε κάποιος, για τους γλώσσα: τη γλώσσα ή διάλεκτο, και εθνικότητα: Οι ρουμανικές ή άλλες νεο-Λατινικής ανθρώπους; και γιατί έπρεπε να προσφέρεται ακόμη και έξω από ένα διαφορετικό αλφάβητο από Φράιμπουργκ στη Γερμανία, στη συνέχεια να γράψει Saguna «Shaguna» και Αρουμάνοι πρέπει να γράψετε «armanjilji» και … «njic»; armañil αντί ^ i, και Nic (Αρουμάνοι και μικρό). Τι έχει πικραμένος εχθρότητα και να πάρει κάποιο από προσπεράσει τους!
Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά σας τα θέματα των πληροφοριών, συγκεκριμένα την έλλειψη ενημέρωσης ή πολιτικό την πρόθεσή τους, που δηλώνονται ή όχι. Ας πάρουμε τους, ένα κάθε φορά. Αρουμάνοι πίνακα, ακόμη και το Δακο-ρωμαϊκή στη χώρα τα τελευταία 5-6 δεκαετίες απληροφόρητοι για τους Ρωμαίους, πέρα από τα σημερινά σύνορα της Ρουμανίας, επειδή η κομμουνιστική δικτατορία του χρόνια υπήρξε τίποτα από αυτή την άποψη, και μάλιστα μίλησε για αυτά τα Ρωμαίοι σχεδόν συνωμοτικά δίκιο, φυσικά, ξέρει πολύ λίγα πράγματα για αυτούς, και συχνά πολύ λίγα ή τίποτα προς τα δεξιά, τίποτα ακριβώς δεξιά.
Το πιο ουσιαστικό ακόμα δεν γνωρίζουμε για τον εαυτό τους ένα καλό μέρος των Βλάχων, λείπει σε αυτή τη μακρά περίοδο, τα ρουμανικά σχολεία τους ανοιχτά για τους στα Βαλκάνια από το 1864, αλλά έκλεισε βάναυση κομμουνιστών στην εξουσία, στο Βουκουρέστι μετά το 1944 , με τη μεταμόρφωση της Ρουμανίας σε ένα είδος τουρκική επαρχία ή την επαρχία-σοβιετική Ρωσία. Και χωρίς τα σχολεία της Ρουμανίας περισσότερο από μισό αιώνα, τους αδελφούς και τις αδελφές μας θα μπορούσαν να πιστέψουν, εξακολουθούν να πιστεύουν σήμερα από αυτούς δεν είναι Ρωμαίοι, δεδομένου ότι η Ρουμανία έχει φαινόταν τόσο πικρή χρόνια, πιθανώς ρωμαϊκής nemaisocotindu τους! Μερικοί, τους οποίους συναντήθηκε επίσης στην Αλβανία, ΠΓΔΜ, Βουλγαρία μου είπε από την άποψη αυτή, με θλίψη: «Όταν … Ποιοι είμαστε; Δεδομένου ότι δεν είναι Έλληνες ή Αλβανοί, Σλάβοι … ακόμα και είμαστε όλοι ορφανά; «Και ως εκ τούτου πιο ριζωμένη την ιδέα ότι, Αρουμάνοι δεν είναι Ρωμαίοι, δεν ήταν μόνο ένα βήμα. Φυσικά, είναι η κατηγορία των ανθρώπων ανενημέρωτο, που για γενιές, το σχολείο γλώσσας στα βαλκανικά κράτη πλύση εγκεφάλου τα όλα! Για να μην αναφέρουμε τους Έλληνες, τότε Αρουμάνοι («Kuto-Βλάχοι») θα ήταν στην πραγματικότητα να είναι στην ώρα τους … εκρωμαϊσμένο ελληνική ρωμαϊκή κατοχή.Έτσι, έγραψε σε μια μελέτη ή ότι είναι διακοπής-Βλάχοι;, που εκδίδεται στην Αθήνα, ένας Έλληνας λόγιος, Αντωνίου Keramopulos, το 1939, χωρίς Rosie! Αυτό που είναι πραγματικά γελοίο, μόνο και μόνο επειδή οι Ρωμαίοι ήταν συχνά Graecized: Μεγάλο-Ελλάδας (Ελλάδα Mare) άνθισε στην Νότια Ιταλία, ακόμη, έτσι ώστε πέρα από την ίδια την Ελλάδα …) Αλλά ακόμη και Keramopulos (συντριβή πολέμησαν Θ. Capidan και όχι.μόνο αυτό), που σερβίρεται, ακόμη και άδικη, σοβινιστική πολιτική του ελληνικού κράτους. Ποιος sevesc Macedo keramopoliotii αλλά σήμερα, οι άνθρωποι με το βιβλίο ακόμα … αλλά με ιδιοτελή συμφέροντα, προσωπικές;
Δυστυχώς, αυτή η τάση – το νεο-Λατινικής Αρουμάνοι ως λαός διαφορετικός από Δακο-Ρωμαίοι, εντελώς γελοία – ενάντια στο σιτάρι της ιστορίας και της ρουμανικής φιλολογίας και ξένων, υποστηρίζεται τις τελευταίες δεκαετίες όλο και περισσότερο δεν είναι, επίσης, μερικά «φονταμενταλιστές» που Macedo έχουν σπουδάσει στη ρουμανική γλώσσα, ακόμη και πανεπιστήμιο! Από την παλαιότερη γενιά, καταρτισμένο και εκπαιδευμένο στη ρουμανική γλώσσα στα σχολεία στις χώρες των Βαλκανίων, όπου, πώς λένε πρώην μαθητές τους, είχε φτάσει σε ένα αληθινό ρουμανική αναβρασμό σε όλες τις απόψεις, με την αίσθηση ότι εδώ στην Ελλάδα, την Αλβανία, τη Μακεδονία έζησε ως το Η Ρουμανία στο άλλο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μόνο που, «φονταμενταλιστές» στοχευμένες θα είναι άλλοι άνθρωποι στα Βαλκάνια, ακόμα και εδώ στη χώρα, όπου θα αρέσει … «μειονότητα», όπως όλες οι μειονότητες!
Αν ο τελευταίος δεν ξέρουν ότι είναι Ρουμάνοι; Καθώς οι άνθρωποι με την τριτοβάθμια εκπαίδευση, δεν έχουν καν ακούσει για το Γιώργο Murnu, μεταφραστής του Ομήρου ασυναγώνιστη στη ρουμανική γλώσσα, και τους Βλάχους ιστορία; Ή το μεγάλο Θ. γλωσσολόγο. Capidan, μαθητής του Gustav Weigand, του Περικλή Papahagi, … και Α. Tache Papahagi Philippide Densusianu Οβίδιο, Αλ. Rosetti, και μεταξύ των ιστορικών, η μεγάλη Nicolae Iorga, αφού ο πατέρας μου τον εαυτό του ένας ντόπιος της νότιας Ρουμανίας, Δ. Onciul, κλπ. Xenopol Αλέξανδρος. κλπ., όλα τα επιφανή ονόματα των επιστημόνων. Ή τόσες πολλές μεγάλες ξένες μελετητές που έχουν γράψει εύγλωττα για τη γλώσσα και την ενότητα του έθνους όλους τους Ρουμάνους, συμπεριλαμβανομένων των Βλάχων! Συμπεριλαμβανομένων J. Kopitar, F. Lenormant, Wace-Thompson, ο Victor Berard, Ami Boué, EM Cousinery, Ι. Cvijici, Γ. Jirecek, Γ. Χαν, L. Heuzey, ο William Martin Leake, Εμίλ Picot, και Leo Spitzer και Γ. Recatas Thomascheck W. St.Romanski, Ντούσαν Πόποβιτς, Johann Thunmann, να Max Demeter Peyfuss σήμερα.Τι σκέφτηκαν, φυσικά, τη Ρουμανία Macedo. Ακόμη και οι αρχαίοι Βυζαντινοί χρονικογράφοι που αναφέρονται στα κείμενά τους πως οι Βλάχοι στην Ελλάδα μιλούσαν την ίδια γλώσσα για τους Βλάχους του Δούναβη. Έτσι ηλίθιος «ερμηνεία» της προέλευσης και τους Βλάχους η γλώσσα είναι απλώς ένα πολιτικό λόγο που χρησιμοποιεί κάθε άλλο παρά Αρουμάνοι όχι, το ρωμαϊκό λαό!
Πέρα από αυτά τα έγκυρα μελέτες, οι οποίες δεν μπορούν να περάσουν πάνω χωρίς να πέσει στην γελοίες θεωρίες ισχυρίζονται παράδοξη, παραμένει όχι λιγότερο πειστικό επιχείρημα για τη γλώσσα που μιλούν οι ίδιοι Αρουμάνοι. Ρουμανικής κρίσιμο γραμματική γλώσσα από τη γωνία, ως το κύριο ταμείο των λέξεων, σωστά επεσήμανε από την BP Hasdeu. Έτσι, Th. Capidan αναλύονται σε έναν χρόνο, σε Macedoromanii, σ. 172, βιβλίο που εκδόθηκε το 1942, ένα δημοφιλές τραγούδι δηλώνει ότι σχεδόν όλα τα λόγια του είναι τα ίδια με τη ρουμανική γλώσσα «απόσπασμα γι ‘αυτό – υπογραμμίζει ο μεγάλος γλωσσολόγος – μερικές δημοφιλείς στίχους ένα γαλλικό βιβλίο, που δημοσιεύθηκε από τον C. Récatas, «Flower»: Flower galbinioara, / Diminda το Tutu / Dimanda την featelor: / me car-Ni είναι alumba / dimneata Κυριακή / Δευτέρα και από το βράδυ / Με roaua είναι-μου-να μας συγκεντρώσει / s προ-ni-me Αβραάμ πύλη / Pre Nephites φοράδα, / Pre nemartata κατόρθωμα, / Pre nensuratu Gion, / s προ απάτητα μονοπάτι. » Και Matilda Caragiu Marioteanu με τη σειρά του, αναλύοντας «Dimandarea Parinteasca» (ποίημα Belimace Costa, που έγινε διάσημη μέσα από Macedo) και λεξιλογικό, δείτε το ίδιο πράγμα: δεν υπάρχει ανάγκη να μεταφέρουν, να κατανοήσουν το κείμενο, σχεδόν ίδια με της Ρουμανίας: «Blast-έχουν-n μεγάλο σπίτι / Καριέρα δι-Αλίμονο γλώσσα του …» και: «Καριέρα και-ας τη γλώσσα του, / S-lu-καίγοντας φλόγα της φωτιάς …» κλπ.. Μεταξύ Saxon και Swabian διαλέκτων και τυπική γερμανική, η απόσταση είναι πιο έντονη, και όμως κανείς δεν μπορεί να σκεφτεί για να δείτε το Σάξονες και Swabians, εκτός από τη Γερμανία και άλλους ανθρώπους!
Αρουμάνοι μιλούν μια διάλεκτο ως εκ τούτου είναι Ρουμάνοι και της Ρουμανίας. Πέρα από αυτή την αλήθεια υπάρχει μόνο πολιτικών ομιλιών δεν λαμβάνονται υπόψη, είτε από άγνοια, σύγχυση λυπηρό το γεγονός της έλλειψης επιστημονικών πληροφοριών, στην καλύτερη περίπτωση.

Moscopolis
Μοσκόπολη (Voshopole – Πόλη βοσκών), η μεγάλη μητρόπολη της Βλάχους Βλάχων, Ramantes) στη νότια Αλβανία των οποίων ο πληθυσμός υπερβαίνει σήμερα στο χρόνο και σε οποιαδήποτε άλλη πόλη εκτός από την Αθήνα και Σταμπούλ. Μοσκόπολη ονομάστηκε «Atlantis Αρουμάνοι». Το «Ατλαντίς» Αρουμάνοι θέλουν να τους προσκυνούν Μοσκόπολη Memorial, ένα σημάδι για να σηματοδοτήσει το παρελθόν με τους συγχρόνους και τους απογόνους συνιστάται. Σε Moscople, μια πόλη που κατοικείται αποκλειστικά από Βλάχους (Βλάχων), εκεί μέχρι το τέλος του δέκατου όγδοου (1768) πολλές εταιρείες κατασκευής, δεκάδες εκκλησίες (περίπου 70), εμπορικά και τραπεζικά ιδρύματα, πολλά σχολεία της κοινότητας – και είναι αλήθεια ότι στην ελληνική γλώσσα , τη γλώσσα και την ορθόδοξη εκκλησία κοσμικό πολιτισμό της περιοχής. Υπάρχει επίσης μια μοναδική επιχείρηση εκτύπωσης στα Βαλκάνια την εποχή που ιδρύθηκε πριν από 1730, η BA και η Ακαδημία (Νέα Ακαδημία – ένα ίδρυμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης) και τη χρονολόγηση του 1744 (αφού είχε ήδη από το κολέγιο αρχή μόνο, έτσι σχολική εκπαίδευση δευτεροβάθμια) – το μόνο εκπαιδευτικό ίδρυμα από το βαθμό του τόπου στο χρόνο, όπως η Βασιλική Ακαδημία στην εποχή μας της Βλαχίας και της Μολδαβίας. Εννοείται όμως ότι ήταν σε ελληνικά σχολεία, η επίσημη εκκλησία της Ορθόδοξης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και στη συνέχεια ο πρώην Οθωμανικής. Πώς να ξέρω τότε, ακόμη και τις βασιλικές ακαδημίες της Μολδαβίας και της Ρουμανίας Χώρα (Βλαχία) γλώσσα διδασκαλίας ήταν όλα ελληνικά.
Η εκτύπωση των Μοσκόπολη αλλά ήταν τυπωμένα βιβλία (ειδικά βιβλία της εκκλησίας λατρείας, και η χρήση σχολείο) στην ομιλία-Ρουμανίας, η ρουμανική τοπική διάλεκτο, ελληνικά γράμματα – Κυριλλική γραφή αντίστοιχο της Ρουμανίας χώρες της Ρουμανίας – όπως λέει ο ένας φωτισμένος φορά Macedo στη μάθηση Ghorghe Roja στα γερμανικά, το 1809, μεταφράστηκε στα ρουμανικά το 1867 και τυπώθηκε στη Craiova Sergiu Hagiade Macedo, κάτω από τον τίτλο του:. Έρευνα για τους Ρωμαίους, πέρα από το Δούναβη «(Hristu Candroveanu «κάρτες διακοπών Macedo», Τόμος ΙΙ, σελ. 3-7)
Μεταξύ 1760 και 1790, η πόλη λεηλατήθηκε και κάηκε από τον Αλή Πασά των Ιωαννίνων και Αλβανοί στρατιώτες, προκαλώντας τη μετανάστευση του πληθυσμού.Σήμερα, Μοσκόπολη είναι ένα χωριό περίπου 1.000 κατοίκων. Οι κύριες ασχολίες των Βλάχων ήταν βόσκηση, των μεταφορέων, η γεωργία και το εμπόριο.
Διαδώστε προκαλώντας καταστροφή Moscopolei Αρουμάνοι, ιδιαίτερα πλούσιες οικογένειες στα μεγάλα κέντρα της Ευρώπης όπως το Βελιγράδι, Βουκουρέστι, Βιέννη, Βενετία, Βουδαπέστη, κλπ.. Τόσο από την έξοδο και την εμπορική έμπορος δεσμούς Macedo, ευνοήθηκε επαφή τους με το Δακο-Ρουμάνοι, κάτω από την επίδραση του προσανατολισμού λατινιστής Τρανσυλβανίας σχολείο και να αρχίσουν Αρουμάνοι χαρακτήρες λατινικά. Αρωμουνική μετανάστευση από τη Ρουμανία αποκαλύπτει εντυπωσιακές ομοιότητες μεταξύ τους Βλάχους και Δακο και μεταξύ των αποικιών τους Βλάχους στο Βουκουρέστι, το ενδιαφέρον για τη διοργάνωση της εκπαίδευσης στη ρουμανική γλώσσα και Macedo Megleno να αυξάνεται μέρα με τη μέρα. «Αυτή η εκκλησία ιδρύθηκε το 1785 Τριάδας κατά τη διάρκεια του ισχυρού αυτοκράτορα Ιωσήφ Β ‘, βασιλιά της Ουγγαρίας, και ολοκληρώθηκε το 1806, ο αυτοκράτορας Φραγκίσκος ΙΙ κατά τη διάρκεια του ισχυρού βασιλιά της Ουγγαρίας, της Βλαχίας βάρος τους αδελφούς της Μακεδονίας». Εάν ελληνικές αποικίες της αυτοκρατορίας, σε όλα τα πολλά προνόμια και οι πράξεις τους ήταν ελληνικές κοινότητες εκκλησία και οι Βλάχοι (Griechen und Walachen), και η επιγραφή της εκκλησίας στο Miskolc είναι όλα σχετικά και μόνο για τους Βλάχους.

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ και οικονομικές επιπτώσεις κοινωνικοπολιτισμικές Αρωμουνική Moscopolis Εμπορικό Κέντρο (υποθέσεις ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ) – PhD. Emil Tarcomnicu
«Μεταξύ των ξένων χωρών, το αυστριακό κράτος, γνωρίζοντας τις μεγάλες αρετές των Ρωμαίων για το εμπόριο και τη βιομηχανία, έχει δοκιμάσει όλα τα μέσα για να προσελκύσουν, γιατί γι ‘αυτούς όλα τα Macedoromanii ήταν: το κεφάλαιο, της βιοτεχνίας, του εμπορίου και της βιομηχανίας. Με μια λέξη, που είχε όλα τα προσόντα για την οικονομική άνοδο της χώρας. «1
Πόλη Μοσκόπολη (Voscopole) βρισκόταν στη νοτιοανατολική Αλβανία (νοτιο-δυτικά της λίμνης της Οχρίδας), σε υψόμετρο 1150 μ. Σήμερα είναι ένα χωριό πάνω στα ερείπια της πρώην πόλης. Macedo ήταν συμπαγές περίβλημα (πάνω από 40.000 το 1750, 60.000 το 1788 – σύμφωνα με Pouqueville), με πάνω από 12.000 σπίτια και 72 εκκλησίες. Οι έμποροι κρίθηκαν ελληνική Αρουμάνοι σε όλα τα επίσημα έγγραφα της ΕΕ έως το 1750, γιατί τότε εμφανίζονται ως Αλβανοί και ακόμη turci.2 το 1774, Γερμανός ιστορικός Johann Thunmann, ο οποίος ασχολήθηκε με την ιστορία τους Βλάχους, διευκρινίζει ότι «μιλούν όλοι οι κάτοικοι της Ρουμανίας «. Συγγράμματα Αρουμάνοι μετά το 1770, οι πληθυσμοί αυτοί δείχνουν Λατινικότητα συνείδηση (Hagi Cegani Constantin, ο συνταγματάρχης Leake αγγλικά, γαλλικά και Esprit-Marie Cousinery Pouqueville). «Moscopolea ήταν η μεγαλύτερη πόλη στην Αλβανία που είχαν μέχρι τώρα. (1935 nn) Σήμερα, ακόμη και Corita γύρω από το ξενοδοχείο της πόλης, που κατοικείται από Albanesi και Moscopolean και Farsherot Ρωμαίους, και έχει κληρονομήσει κάτι σημαντικό Moscopolei, βρίσκεται στην περιοχή με την υψηλότερη πυκνότητα του πληθυσμού στην Αλβανία «3 πόλης καταστράφηκε από αλλεπάλληλες επιθέσεις των μουσουλμάνων Αλβανών κατά την περίοδο μεταξύ 1769-1788. Αιτίες η καταστροφή της πόλης, η οποία εξηγείται από ξένους συγγραφείς, ήταν, σύμφωνα με το Γάλλο πρόξενο στα Ιωάννινα, Pouqueville, Τούρκων και Αλβανών («φθόνο και το φανατισμό ενώνουν για να καταστρέψει το έργο της σοφίας». Ορδές Daglii mahometane και έδωσε την πρώτη του σήματος αποικιακή κακοτυχίες , άρχισαν να ληστεύουν και να δολοφονήσουν Voscopole τροχόσπιτα που παρακολουθεί την δίκαιη. Με τη σειρά της, μπέηδων της Muzachia με το πρόσχημα της παροχής βοήθειας της αναξιοπαθούντα άτομα του Μεγάλου Senior, pusera φρουρά στην πόλη και, μετά από δέκα χρόνια καταστροφή, λεηλασία και τον πόλεμο, Αλβανία Voscopolea εξαφανίστηκε από την επιφάνεια. «4) Γάλλος πρόξενος στη Θεσσαλονίκη Cousinery δείτε τους ίδιους συγγραφείς (» Σήμερα, η πόλη είναι εμπλουτισμένο με το εμπόριο Voscopole ή τη Γερμανία. κατοίκους cladisera όμορφα σπίτια, αλλά μια προσοχή στην Αλβανία, την οποία ειπώθηκε ότι ο πατέρας του ήταν ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων, επιτίθενται και λεηλασίες στην πόλη, οι έμποροι έχουν εξαπλωθεί »). Valeriu Papahagi εξηγήσει την καταστροφή της πόλης, σύμφωνα με έγγραφα της Βενετίας από Russophile στάση κατά τη διάρκεια του Ρωσο-τουρκικό πόλεμο. Moscopolei5 καταστροφής σήμαινε ένα βαρύ πλήγμα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Αρουμάνοι.Κατάργηση από τις πιο σημαντικό εμπορικό κέντρο στα Βαλκάνια ήταν μια σκόπιμη ενέργεια από τις μεγάλες πόλεις ή Αυστρο-Ουγγρικής Αυτοκρατορίας; Ήταν ένα πλήγμα για την προσέλκυση κεφαλαίων Αρουμάνοι στα ευρωπαϊκά κέντρα του εμπορίου; Αυτό ήταν το αποτέλεσμα και το κίνητρο είναι η εξής: «Η Αυστρία … δύο στόχους: να διώξει τους Τούρκους από την Ουγγαρία και τις σλαβικές χώρες και όλες με την ίδια ακλόνητη αγώνα, να δημιουργήσει μια εθνική αστική τάξη και να παρέχει μια εμπορική αυτοκρατορία ως πιο κερδοφόρες. Η μόνη μόνη διέξοδος και παρέμεινε τουρκική αυτοκρατορία, τεράστια σε έκταση, η οποία, όμως, η αντίσταση είναι χτύπησε δυτικών δυνάμεων:. Αγγλία, τη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες, από την άλλη ιταλικές πόλεις και τη Ρωσία – αυτό αργότερα «6 Βενετία ήταν , δεδομένου ότι το δέκατο αιώνα στο εμπόριο της χερσονήσου των Βαλκανίων, με το χρόνο acaparandu αυτό. Βενετία αύξηση συμβαίνει λόγω της εμφάνισης των Ούγγρων στην Πολωνία και να μπλοκάρει διαδρομή του εμπορίου κατά μήκος Dunarii7, καθώς και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στη Μεσόγειο. «Βενετία θα έχουν παίξει κάποιο ρόλο με πολλά άλλα ακόμα, αν δεν πάει Δούναβη θα έχουν ανακατασκευαστεί στο δωδέκατο αιώνα.Ξαναχτίστηκε από την ενίσχυση του ουγγρικού βασιλείου. «(Σ. 42). Το πρώτο βουλγαρικό κράτος, καθώς η αυτοκρατορία δημιουργήθηκε από τον Πέτρο και Ασάν οφείλονται Βλάχοι του αμφίδρομου εμπορίου στη χερσόνησο που δημιουργείται από τη ρωμαϊκή Εγνατία οδό (που συνδέει την Αδριατική λιμάνι της Κωνσταντινούπολης Δυρραχίου). Τα κράτη αυτά συνέβησαν στα Βαλκάνια έχουν διαφορετικά προληφθούν, η ουγγρική βασιλείς, το οποίο βρίσκεται πίσω από την παπική αποστολική αυτοκρατορίας. Υπήρχαν, την εποχή εκείνη, τρία κράτη που δημιουργήθηκε από την ανάγκη προάσπισης των εμπορικών δρόμων: Βενετία «, η κα Μαρία και τους δρόμους που πήγε από τη θάλασσα. Η Ουγγαρία είχε βασιλεία η οποία, εκτός από τα δικαιώματά της δόθηκε από τον παπισμό, επιδιώκουν να επιβάλουν στα Βαλκάνια, επειδή αντιπροσώπευε το εμπόριο από την άλλη πλευρά, η πορεία εγκάρσια στο Βελιγράδι. Βουλγαρικό κράτος σχηματίζεται, διατηρείται, και την αυτοκρατορική τίτλος αναγνωρίζεται, διότι, με το Δυρράχιο, δεσπόζει το παλιό μονοπάτι που οδήγησε άμεσα Εγνατία στην Κωνσταντινούπολη. »(Σελ. 54-55).
Στο δέκατο όγδοο αιώνα, είναι ένα μεγάλο ανταγωνισμό μεταξύ των ιταλικών λιμένων Βενετία, τη Γένοβα, το Λιβόρνο, τη Νάπολη, την Τεργέστη, και η αυστριακή συμμετοχή σε ανατολίτικο εμπόριο. Οθωμανική Αυτοκρατορία αντιμετωπίζει μια οικονομική κρίση και την ακολουθούμενη από την απώλεια των επαρχιών από συχνών πολέμων (1701-1715). «Καταπολέμηση του ανταγωνισμού (της Βενετίας, nn) – κάθε μέρα – το βαρύτερο και έγινε άγρια κατά των ιταλικών πόλεων κατά της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Ολλανδίας, κατά το Ντουμπρόβνικ και την Τουρκία, αλλά κυρίως ενάντια στην αυστριακή αυτοκρατορία, τα οποία κινητοποιούν όλες τις δυνάμεις το πάρει. «8 Το 1770 αντι-Δυτική αντίδραση (ιδιαίτερα antifranceza) μεταξύ των Ελλήνων εμπόρων (moreota κίνηση). Για παράδειγμα, το εμπόριο μεταξύ Μασσαλίας και της Ανατολής διαμορφώθηκε ως εξής: κατά την περίοδο 1779-1781 μόλις 150 πλοία / έτος. Ή: το 1789 το εμπόριο με την Ανατολή από τη Γαλλία ήταν 42,41% και το 1839 έφθασε στο 3,1% (βλ. Ν. Silberman, σ. 151, αναφέρεται Demetru Gheorghiadi στη Σμύρνη). Όπως και η Γαλλία, η Βενετία έχει αφαιρεθεί από το ανατολίτικο εμπόριο, τα άλλα ιταλικά λιμάνια είναι σταδιακά επιβλητικό. Ενετικό εμπόριο Moscopoleans ακόμα παραιτηθεί από την πολύ πριν από την καταστροφή της πόλης. Valeriu Papahagi, ο οποίος ερεύνησε τα αρχεία της Βενετίας, έδωσε την ακόλουθη εξήγηση, που λαμβάνονται από την αλληλογραφία moscopoleno-Βενετία: η δημιουργία στεγνό οδόστρωμα στη Βιέννη («για το νήμα και δέρμα επίστρωση στο έδαφος, στο Βελιγράδι, την Ουγγαρία και τη Γερμανία, εκτός από τη μεγάλη ποσά των εμπορευμάτων που διακινούνται σε διαφορετικές ικριώματα του Κόλπου, οι οποίες, πράγματι, φέρνει ζημία στο δημόσιο συμφέρον της Βενετίας »9), σύνδεση με άλλα λιμάνια της Ιταλίας, δήλωσε τα γαλλικά λιμάνια, φόρους πάρα πολύ από τους Ενετούς (» εμπόριο Moscopoleans αφήσει Βενετία . λόγω της υψηλής φορολογίας στην οποία υπόκεινται τα εμπορεύματα που αποστέλλονται Serenisima Δημοκρατία του Δυρραχίου Saiada εμπορίου αποκλίνει προς τα λιμάνια και τη Θεσσαλονίκη «)?. Russophile στάση σε Ρωσο-τουρκικό πόλεμο.Η καταστροφή της πόλης από τους μουσουλμάνους Αλβανούς οδήγησε σε μαζική έξοδο από τους Βλάχους στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ιδιαίτερα σε εμπορικά κέντρα όπου είχαν συνδέσεις των επιχειρήσεων. Πολλά έχουν έδρα τη Βιέννη και την Πέστη.Ήταν αντιληπτή ως Ελλήνων εμπόρων (επιχειρήσεις, εν μέρει, διεξήχθησαν στα ελληνικά) λίγο acaparand εμπόριο της Αυστροουγγαρίας. Αυτή η μετανάστευση έχει κάνει επαφή με την αυτοκρατορία Τρανσυλβανίας Ρουμάνοι γίνει πάθος τους υπερασπιστές της Ρωμαϊκής δικαιωμάτων. Αρωμουνική εθνικό κίνημα ήταν Premergatorii Macedo Moscopolean συγγραφείς του δέκατου όγδοου αιώνα, ο πρώτος που θα γράψει στο Αρουμάνοι διάλεκτο. Dean Th. Α. Cavaliotti (αρχικά από Μοσκόπολη), έγραψε το 1770 ένα «λεξιλόγιο σε τρεις γλώσσες (Βλάχους, Ελλήνων και Αλβανών)» Αυτό το λεξιλόγιο περιλαμβάνει 1070 λέξεις και μια λατινική αστάρι.Constantin Ucuta Moscopoleanu επεξεργαστείτε «Νέα Παιδεία» το 1797, και ο Γιώργος Rose (1808) «Έρευνα για τους Ρωμαίους πάνω από το Δούναβη» (η πρώτη ιστορία των Βλάχων στα ελληνικά) και «για το γράψιμο και το διάβασμα τους Βλάχους» (1809).Ucuta Constantin προέτρεψε να μάθουν τη μητρική τους γλώσσα, λέγοντας: «Αποδοχή αυτό το μικρό φως προς όφελος των παιδιών μας, γιατί νομίζω ότι θα χάσει μεγάλο μέρος που βλέπει την αρχή για το έθνος μας, είναι τόσο εύκολο να κατανοήσουμε γιατί τα παιδιά με απώλεια της μακροπρόθεσμης και ένα καλό βάρος σε άλλη γλώσσα. «(διαγράφονται Διαμαντή 1940, σ. 254). Daniel Moscopoleanu, της Ρουμανίας, έγραψε «διδασκαλία introducatoare» σε τέσσερις γλώσσες – ελληνικά, αλβανικά, βουλγαρικά και τους Βλάχους, ώστε κάθε χώρα να αποκτήσει την ελληνική. Ο Ντάνιελ ήταν υποστηρικτής της grecizarii προτρέποντας την Αρουμάνοι να αρνηθεί τη μητρική γλώσσα και την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. «Η Αλβανία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και άλλοι θα απολαύσουν την άλλη γλώσσα να κάνει όλη τη Ρώμη. Αφήστε τη γλώσσα βαρβάρων, διάλεκτο και τις παραδόσεις, που μοιάζουν με τις ιστορίες του εγγονού σας. Θα τιμήσει την οικογένεια και τους πατρίδες σας, προσποιούμενοι τους στο Albano-Βουλγαρίας ελληνική γλώσσα. «(Σ. Διαμαντή 1940, σ. 376). Όπως τόνισε και γλωσσική αφομοίωση Neofit Duca για την Αρουμάνοι. 10 Michael Boiagi, ελληνική δάσκαλος στη Βιέννη, που αφόρισε τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως κλήρωση για την τόλμη να γράψει στα ελληνικά και στα γερμανικά, «Γραμματική» (1813). «Θεωρώ ότι μια κάρτα είναι εξάπλωση και η εκκλησία έχασε μια ορισμένη Boiagi. Στόχος της είναι η καταπολέμηση πιστός ελληνικά κοπάδια μας της ακοής. Γνωστοποιεί σε όλα του αφορισμού μας. «11 Βιβλίο της Αγίας Γραφής στην διάλεκτο Boiagi απάντηση. Το 1863 Γ. Νέγρη αναδημοσιευθεί «γραμματική». Μια νέα έκδοση γίνεται το 1915. Οι οικογένειες Σίνα, Rose, Duca, Μαλένα, Mangiarli, Capra, Cala Αγορά Neaplu, Μάνας, Modosu, Dadani, Darvari, Popp, Diaconovici, Dona Ζώνη, Cociu, Doda, Musteta, Coda, Tolea, Spaici, Angelcu, Marcusu, Dima , Paciurea, περιμένετε, Michael Mocioni, Saguna, άλαλος, Gojdu, Grabovski ήταν από τους Βλάχους. Ο πιο διάσημος απόγονος αυτών των οικογενειών ήταν ο Αντρέι Saguna, Μητροπολίτης Ρουμάνους στην Τρανσυλβανία. Saguna ρόλο που έπαιξε κεφάλαιο στην ιστορία της Τρανσυλβανίας που Sterie Διαμαντή γράφουν: «Η χειραφέτηση της Τρανσυλβανίας βρίσκεται η ίδρυση του το σημαντικότερο κέντρο που προσφέρει την κουλτούρα τους Βλάχους και τον πολιτισμό.» 12

Οι αναφορές (πηγές)

1. Theodor Capidan, Macedoromanii. Εθνογραφία, την ιστορία, τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και την τέχνη για το Βασιλικό Ίδρυμα, Βουκουρέστι, 1942, σ. 123
2. Valeriu Papahagi, Αρουμάνοι Moscopolean και το ενετικό εμπόριο στο δέκατο έβδομο αιώνα και δέκατου όγδοου αιώνα αιώνα Ed Μακεδο-Ρουμανίας Πολιτισμός Κοινωνία, Βουκουρέστι, 1935, σ. 18-19
3. Ό.π., σ. 15
4. Papahagi Β., σελ. 135
5. Μετά Hristu Candroveanu Michael Ungheanu έχει το πλεονέκτημα ότι το ζήτημα να τεθεί μετά την καταστροφή της πόλης και ρωμαϊκά γραπτά συγγραφείς Macedo οι οποίοι ανέφεραν σε αυτό. Δεν προέβη σε απογραφή των πηγών αλλά και από ξένους συγγραφείς. Πιστεύουμε ότι αυτοί που είχαν ωφεληθεί από την οικονομική καταστροφή του κέντρου ασχολήθηκαν με την καταστροφή του – Αυστρία-Ουγγαρία. Ο κ. Michael Ungheanu πιστεύουν ότι η Γαλλία και η Αγγλία, προκάλεσε «καταστροφή δεν είναι το αποτέλεσμα της αυθόρμητης Moscopolei παρορμήσεις των πρωτόγονων γειτόνων, ούτε η ποινική παρορμήσεις του ένα πέρασμα, τα μισά-τρελό, αλλά το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας καθυπόταξης της πρώην τουρκικής εδάφη στη Γαλλία και την Αγγλία «(Moscopolea -. γεωπολιτική υπόθεση, στην Αντοχή των Βλάχων στα Βαλκάνια, Αντρέι Saguna Ίδρυμα Publishing House, Constanta, 1999, σ. 17-38.
6. Α. Hanciu, Αρουμάνοι σ. 300
7. Η θεωρία που αναπτύχθηκε από Ν. Silberman, το εμπόριο με την Ανατολή Ιστορία, 1939.
8. Hanciu Α., op. Cit., Σ. 300. Βλ. επίσης το έργο του Γέροντος έξι Netta, οικονομική ανάπτυξη και την εκμετάλλευση της ανατολικής Αυστρίας του, Βουκουρέστι, 1931
9. V. Papahagi, Αρουμάνοι Moscopolean και το ενετικό εμπόριο στο δέκατο έβδομο αιώνα και δέκατου όγδοου αιώνα αιώνα Βουκουρέστι, 1935, σ. 132, προπαρατεθείσα στην Antonio Bartolovich, Πρόξενος της Δημοκρατίας Serenisimei Δυρράχιο, 1761
10. Stelian Brezeanu και Gh Zbuchea, Ρουμάνων νότια του Δούναβη. Έγγραφα, 1997, σ. 142-143
11. Β. Διαμαντή-Aminceanul των Ρωμαίων στη Βαλκανική Χερσόνησο, 1938, σ. 103
12. Σ. Διαμαντή, οι άνθρωποι και τα θέματα στην ιστορία των Βλάχων, 1940, σελ. 151

From → Ιστοριε

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρέσει σε %d bloggers: