Skip to content

ΜΕΡΟΣ 8 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α οπτα)

Ιανουαρίου 10, 2012

ΜΕΡΟΣ 8 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α οπτα)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-viii.html

ansamblul folcloric romanati1 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VIII  a)

Αυτό το άρθρο είναι γραμμένο στη ρουμανική γλώσσα με ελληνικό αλφάβητο
This article is in romanian written with greek alphabet
Acest articol este în limba română scrisă cu litere greceşti
Ακεστ αρτικολ εστε îν λιμμπα ρομâνă σκρισă κου λιτερε γρεκεσχτι
.

Ντεσπρε ρολουλ μâινιι îν ριτουαλ, îν εξπριμαρεα βόιντσει ντιβινε, îν βινντεκαρε σαου πεντεψιρε αμ αμιντιτ σχι κου αλτε πριλεjουρι (Ισπας, Κομενταριι, π. 110-111). Ακτσιουνι ντε ακεστ τιπ νου φακ ντεκâτ σă τρανσφερε παρτε ντιν ιντεντιτατεα φιεκăρουι κăλουσχαρ, ντιν περσοναλιτατεα λουι, στεαγουλουι καρε ντεβινε τρουπουλ κăλουσχουλουι αλκăτουιτ ντιν τοατε τρουπουριλε μεμμπριλορ κετει ρεουνιτε îν ακεστ φελ. Στεαγουλ νου εστε ουν îνσεμν αλ κετει, κι îνσăσχι κεατα. Ντεσπρε ακεστ τιπ ντε ιντεντιφικαρε, καρε εστε αλτκεβα ντεκâτ ω σουμπστιτουτσιε, αμ μαι αμιντιτ. Ακεστε ακτσιουνι σουντ κελε μαι ιμπορταντε πεντρου κă πριν ελε σε ρεαλιζεαζă ρεουνιρεα ενεργιιλορ καρε αου φοστ ντισπερσατε λα „îνγροπαρεα” Κăλουσχουλουι, ελε σουντ ακτιβατε ντε κâτε ορι σε ριντικă σαου ντε ντεζγροαπă στεαγουλ. Ανουαλ, ω ντατă κου ριντικαρεα στεαγουλουι, σε τεστεαζă ιντεγριτατεα γρουπουλουι, κρεντινκιοσχια λουι, εφικιεντσα. Τοτ κου ακεστ πριλεj σε φακε σχι κομπλεταρεα κετει, ντακă îντρε τιμπ βρεουν κăλουσχαρ, ντιν ντιφεριτε μοτιβε, ω αμπανντονασε. (Πριμουλ γεστ πε καρε îλ φακ αποστολιι, λα îνντεμνουλ λουι Πετρου, εστε ακελα ντε α κομπλετα γρουπουλ ντιν καρε σε ντεσπρινσεσε Ιουντα {Φαπτε, Ι, 21-25).) Îνγροπαρεα σχι ντεζγροπαρεα στεαγουλουι îν φιεκαρε αν εστε σεμν αλ κοντινουăριι μισιουνιι. Σεμνουλ

απαρτενεντσει λα κονφρεριε, νταρ σχι αλ πăστρăριι ιντεντιτăτσιι îν σχι πριν στεαγ ερα ντατ σχι ντε πăστραρεα ασχκχιιλορ προβενιτε ντιν ακελ λεμν, ντε λα ουν αν λα αλτουλ, αλăτουρι ντε μπουκăτσι ντιν πλαντελε πρινσε îν βâρφουλ ακεστουια (πελιν, ουστουρόι, μπουσουιοκ). Κεεα κε σουστσινεμ κă ντεσκιφρăμ αστăζι σουντ σενσουρι σχι βαλορι καρε αου εβολουατ ντιβεργεντ φατσă ντε νουκλεουλ ντε μπαζă, νταρ α κăρορ βαλοαρε ριτουαλă (σχι ιμπλικαρε îν σιστεμ) εστε ντετερμινατă σχι πρεζερβατă ντε ντατα πρακτικăριι – τιμπουλ Ρουσαλιιλορ. Ντεσπρε τρουνκχιουλ ντε κοπακ καρε εστε σουπορτουλ πε καρε σε îναλτσă στεαγουλ Κăλουσχουλουι, ματερια βεγεταλă καρε ντετερμινă îντρεγουλ ριτουαλ, ς-αρ κουβενι σă σε αλκăτουιασκă ουν κομενταριου αουτονομ. Νε μăργινιμ νουμαι σă αφιρμăμ κă νου-1 κονσιντερăμ στρăιν ντε φορμα πριμαρă α κρουκιι, καρε σε νουμεα στâλπ, πε καρε îνκă îλ μαι îντâλνιμ ατεστατ îν κâτεβα λοκαλιτăτσι ντιν σουντουλ Ρομâνιει, πλασατ λα μορμâντ, λα καπουλ μορτουλουι, îν πριμελε 40 ντε ζιλε ντε λα ντεκες; ελ εστε îνλοκουιτ ντουπă τρεκερεα ακεστει περιοαντε κου ω κρουκε προπριου-ζισă. Κρουκεα εστε πομουλ βιετσιι, νταρ εστε σχι προτεκτοαρε σχι ντισπερσατοαρε ντε πουτερε σχι αουτοριτατε, îμπακă σχι ουνεσχτε κερουλ κου πăμâντουλ σχι ντεσκχιντε ντρουμουλ σπρε Παραντισουλ πιερντουτ. Ιν Βεκχιουλ Τεσταμεντ, κρουκεα α φοστ πρεφιγουρατă πριν ντιφεριτε ομπιεκτε σαου σεμνε: τόιεγελε λουι Ααρον σχι Μόισε (καρε σε îνρουντεσκ κου μουλτε ντιντρε îνσεμνελε ντε αουτοριτατε σχι πουτερε σακερντοταλă îντâλνιτε îν φορμελε αρχαικε ντε κολινντατ, κου ινστρουμεντελε φολοσιτε ντε μεμμπριι κετελορ ντε φεκιορι, κου μπετσελε κăλουσχαριλορ), στâλπουλ πε καρε Μόισε α ριντικατ σχαρπελε ντε αραμă, σεμνουλ „ταου’’.

Ντιντρε îνσεμνελε παρτικουλαρε πε καρε λε ποαρτă κăλουσχαριι σχι καρε κονσιντερăμ κă εστε ουτιλ σă φιε κομεντατε îν ακεστε παγινι, αμιντιμ, îν πριμουλ ρâνντ, φρεκβεντσα κου καρε îν ατεστăριλε ντιν σεκολουλ αλ ΞλΞ-λεα απαρ φεσουριλε ροσχιι κου καρε κăλουσχαριι îσχι ακοπερεαου καπετελε. „Λα Πλοσκα ντε Τελεορμαν, κăλουσχαριι αβεαου πε καπ φες ροσχου κου κονακ […]. Φεσουλ ροσχου α φοστ φρεκβεντ îν Ντολj πâνă ντε κουρâνντ” (Οπρισχαν, π. 160,161). Ακοπερăμâντουλ καπουλουι, ατâτ ντε îνκăρκατ ντε σεμνιφικατσιι, καρε πουτεα φι ω πιεσă κου φουνκτσιε σακρă (ντε εξεμπλου, μιτρα σακερντοταλă, κοροανα ιμπεριαλă), νου εστε αλες αστφελ ακκιντενταλ. Σεμν ουσχορ ντε ρεκεπτατ βιζουαλ, φεσουλ ροσχου πουτεα φι ιντεντιφικατ σχι ντεκοντατ ντε κăτρε ορικινε. Ελ ινντικα πρεζεντσα ουνουι γρουπ ντιφεριτ ντε κελ ομπισχνουιτ, αμ πουτεα σπουνε κχιαρ στρăιν, πλασατ îντρ-ω αλτă παρτε α ρεαλουλουι. Πεντρου βεακουριλε αλ ΞΒΙΙΙ-λεα σχι αλ ΞλΞ-λεα, φεσουλ ερα ουν σεμν ντε πουτερε, εμμπλεμă ντε αουτοριτατε λεγατă ντε κετατεα ντε σκαουν α Κονσταντινοπολουλουι. Ουνα ντιντρε ατεστăρι îι πρεζιντă πε κăλουσχαρι „îμμπρăκατσι îν ουνιφορμă τουρκεασκă, κου τουρμπανε” {Ντατινι, π. 49). Πουτεα φι φοαρτε πουτερνικă σχι αμιντιρεα απαρτενεντσει λα λουμεα οριενταλă α κελορ καρε αου φοστ πρεζεντσι λα Ρουσαλιι îν αμιντιτα „καμερă ντε σους”, ουνντε α αβουτ λοκ μιστερουλ, πρεκουμ σχι φαπτουλ κă ω λουνγă περιοαντă ντε τιμπ πικτουρα εουροπεανă κου τεματικă κρεσχτινă îι πρεζεντα πε αποστολι κου καπετελε ακοπεριτε îντρ-ουν στιλ οριενταλ πεντρου α μαρκα λοκουλ λορ ντε μπασχτινă. (Φεσουλ ροσχου κα ουν σεμν ντε αουτοριτατε οτομανă ερα πουρτατ σχι ντε ιεραρχια σουπεριοαρă τουρκεασκă, ντουπă κε φουσεσε αντοπτατă ουνιφορμα μιλιταρă οκκιντενταλă.)

Κουλοαρεα ροσχιε εστε πουρτăτοαρεα βαλοριλορ σακριφικιαλε, πε ντε ω παρτε, νταρ σχι α κελορ λεγατε ντε βιατσă, σăνăτατε, νεμουριρε. Ιν ριτουριλε ντε πουριφικαρε βετεροτεσταμενταρε αλε κελορ καρε σε ατινσεσερă ντε ουν τρουπ μορτ ερα ομπλιγατοριε στροπιρεα κου απα îν καρε σε αμεστεκα κενουσχα βακιι ροσχιι, κου ουν μăνουνκχι ντε πλαντε λεγατ, νεαπăρατ, κου λâνă ροσχιε, σεμν αλ βιετσιι σχι αλ πουτεριι ντε α τρăι. Νου νουμαι ακοπερăμâντουλ καπουλουι εστε ντε κουλοαρε ροσχιε λα κăλουσχαρι. Ει ποαρτă, îν μουλτε βαριαντε λοκαλε, μπασμαλε ροσχιι îν jουρουλ γâτουλουι, σχορτσουρι ροσχιι, îν παρτεα Τελεορμανουλουι σχι αου κăμăσχιλε κουσουτε κου μοτιβε φλοραλε, κου αρνικι ροσχου. Σαμπια μουτουλουι εστε βοψιτă αντεσεα îν κουλοαρε ροσχιε. Ακεστ ροσχου, κουλοαρε α σâνγελουι, α βιετσιι μπιρουιτοαρε, εστε σχι κουλοαρε αρχιερεασκă, ουν σεμν îν πλους κă κει καρε ω φολοσεσκ αου ατριμπουτσιι σακερντοταλε.

Κăλουσχαριι καρε αου jουκατ λα κουρτεα λουι Σιγισμουνντ Μπαδορι αβεαου „κουρελε ροσχιι κε σχερπουιαου πε πικιορ” πâνă σουμπ γενουνκχι, „κăμăσχι λουνγι, αλμπε, μπογατ μπροντατε κου αρνικι ροσχου”, „λα γâτ κου ω μπατιστă ντε μăτασε ροσχιε σαου βερντε, σουντ îνκινσχι κου μπρâου λατ ροσχου”, λα στεαγ σε λεαγă „κâτεοντατă ουν μπρâου ντιν λâνă ροσχιε”, „κλοποτσελουλ κεντραλ ντε λα σαλμπα βăταφουλουι, κα σχι α πριμουλουι κăλουσχαρ αρε ουν κιουκουρε ροσχου”, ει ποαρτă ροσχου „κα σă νου σε ντεοακχε” ετκ. (Οπρισχαν, π. 133, 137).

Ουν ντεταλιου αλ βεστιμεντατσιει σπεκιαλε, πε καρε κερκετăτοριι ω νουμεσκ ντε σăρμπăτοαρε σχι κăρεια νόι îι ατριμπουιμ σεμνιφικατσιι ριτουαλε σουπλιμενταρε, σουντ σχαλουριλε φεμειεσχτι καρε απαρ μεντσιονατε κονσταντ îν ινφορματσιιλε ντιν σεκολελε αντεριοαρε; ελε αου φοστ îνλοκουιτε, προμπαμπιλ, îν βαριαντελε Κăλουσχουλουι καρε ακκεντουεαζă καλιτăτσιλε ρăζμπόινικε αλε jοκουλουι, ντε κουρελελε τσιντουιτε σχι îν βαριαντελε κου καρακτερ πρεπονντερεντ ασοκιατ ριτουριλορ ντε φερτιλιτατε σχι προσπεριτατε, κου μπετε κολορατε ασχεζατε κρουκισχ πεστε πιεπτ. (Ουν εξερκιτσιου ιντερεσαντ αρ φι îντρεπρινντερεα ουνει αναλιζε κομπαρατε îντρε βερσετελε μπιμπλικε ντιν καρτεα Ιεσχιρε καρε κοντσιν ρεκομανντăριλε φăκουτε ντε Ιαχβε πεντρου îντοκμιρεα βεσχμâντουλουι μαρελουι πρεοτ σχι κοστουμελε κερεμονιαλε πουρτατε ντε κăλουσχαρι σαου κολινντăτορι.) Σχαλουριλε φεμειεσχτι σουντ σεμνελε πε καρε τρεμπουιε σă λε ποαρτε ακεσχτι μεντιατορι σακερντοτσι πεντρου κεεα κε αμ νουμιτ, îν λουκρăρι αντεριοαρε, κονκιλιερεα îντρε μασκουλιν σχι φεμινιν, καρε σε ιμπουνε îν καντρουλ σăρμπăτοριλορ πασκαλε αλε μâντουιριι σχι îν σιτουατσια σπεκιαλă α κονστιτουιριι Μπισερικιι, ντε Ρουσαλιι. Μαι ιντερεσαντă εστε ασοκιερεα ακεστορ μπετε σαου κουρελε îνκρουκισχατε κου ω πιεσă καρε φακε παρτε ντιν βεσχμιντελε λιτουργικε, οραρουλ σπεκιφικ τρεπτει ντιακονεσχτι, αστăζι φιινντ ω μπουκατă ντε πâνζă ντιν ιν, μπουμμπακ σαου μăτασε, îνγουστă (κεα 0,15 μ), λουνγă ντε 3,50-4 μ, μπροντατă κου σεμνε αλε κρουκιι, σπικε ντε γρâου, φρουνζε. Ντεσπρε οριγινεα, εβολουτσια σχι ρολουλ ακεστουια αου σκρις μαι μουλτσι τεολογι. Ιν κατακομμπα Πρισκιλλει σουντ ζουγρăβιτσι κρεσχτινι îν τιμπουλ ρουγăκιουνιι καρε αβεαου καπουλ σχι ουμεριι ακοπεριτσι κου ουν σχτεργαρ λατ σχι λουνγ, καρε αμιντεσχτε ντε ταλιτ-ουλ εβρεεσκ, πιεσα ριτουαλă φολοσιτă ντε μπăρμπατσι λα ανουμιτε ρουγăκιουνι, ντε ντιμινεατσă, îν καρε, ατουνκι κâνντ εστε καζουλ, σε îνφăσχοαρă ντεκεντατουλ σχι κου καρε εστε κχιαρ îνμορμâντατ. Σουντ ουνιι αναλισχτι καρε ντεριβă οραρουλ ντιν ακεαστă πιεσă ρεπρεζεντατă îν βεκχιλε πικτουρι αμιντιτε. Ντενουμιρεα αρ ντεριβα ντιν λατ. ορω, οραρε, καρε αρε σενσουλ „α σε ρουγα”. Ντεσπρε σιμμπολισμουλ οραρουλουι σκριε αρχιεπισκοπουλ Σιμεον αλ Τεσαλονικουλουι (σεκ. αλ ΞΒ-λεα), καρε αφιρμă κă „οραρουλ αρατă φιρεα κεα νεβăζουτă α îνγεριλορ σχι ατâρνâνντ πε ουμερι, îνσεμνεαζă αριπι; πε ελ ε σκρις îντρειτ σφâντα κâνταρε α îνγεριλορ […] ντιακονουλ îνκινγε κρουκισχ οραρουλ îναιντε ντε îμπăρτăσχιρε [ς.ν.], ιμιτâνντ πριν ακεαστα πε σεραφιμι, καρε îσχι ακοπερă οκχιι, îν σεμν ντε ουμιλιντσă, νεκουτεζâνντ σă πριβεασκă σλαβα Ντομνουλουι” (Μπρανισχτε, π. 615). Εστε σουγεστιβă ινφορματσια σεμναλατă ντε Ν. Ιοργα ρεφεριτοαρε λα εξιστεντσα ουνει πλâνγερι πε καρε σăτενιι αου φακουτ-ω îν ανουλ 1764 îμποτριβα προτοποπουλουι Πετρου ντε λα Ορăσχτιε, καρε „αου φοστ îν 9 ανι κăλουσχεαριου” (Μπîρλεα, Εσεου, π. 38). Νε αφλăμ îν φατσα κονσεμνăριι ουνουι μομεντ îν καρε σκχιμμπαρεα φουνκτσιει κăλουσχουλουι οκουλτασε λεγăτουριλε κου μομεντουλ ριτουαλ κρεσχτιν.

– Βα ουρμα –

(Σαμπινα Ισπας Κουλτουρă οραλă σχι ινφορματσιε τρανσκουλτουραλă)

Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VIII -a)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-viii.html

ansamblul folcloric romanati1 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VIII  a)

Despre rolul mâinii în ritual, în exprimarea voinţei divine, în vindecare sau pedepsire am amintit şi cu alte prilejuri (Ispas,Comentarii, p. 110-111). Acţiuni de acest tip nu fac decât să transfere parte din identitatea fiecărui căluşar, din personalitatea lui, steagului care devine trupul căluşului alcătuit din toate trupurile membrilor cetei reunite în acest fel. Steagul nu este un însemn al cetei, ci însăşi ceata. Despre acest tip de identificare, care este altceva decât o substituţie, am mai amintit. Aceste acţiuni sunt cele mai importante pentru că prin ele se realizează reunirea energiilor care au fost dispersate la „îngroparea” Căluşului, ele sunt activate de câte ori se ridică sau de dezgroapă steagul. Anual, o dată cu ridicarea steagului, se testează integritatea grupului, credincioşia lui, eficienţa. Tot cu acest prilej se face şi completarea cetei, dacă între timp vreun căluşar, din diferite motive, o abandonase. (Primul gest pe care îl fac apostolii, la îndemnul lui Petru, este acela de a completa grupul din care se desprinsese Iuda {Fapte, I, 21-25).) Îngroparea şi dezgroparea steagului în fiecare an este semn al continuării misiunii. Semnul apartenenţei la confrerie, dar şi al păstrării identităţii în şi prin steag era dat şi de păstrarea aşchiilor provenite din acel lemn, de la un an la altul, alături de bucăţi din plantele prinse în vârful acestuia (pelin, usturoi, busuioc). Ceea ce susţinem că descifrăm astăzi sunt sensuri şi valori care au evoluat divergent faţă de nucleul de bază, dar a căror valoare rituală (şi implicare în sistem) este determinată şi prezervată de data practicării – timpul Rusaliilor. Despre trunchiul de copac care este suportul pe care se înalţă steagul Căluşului, materia vegetală care determină întregul ritual, s-ar cuveni să se alcătuiască un comentariu autonom. Ne mărginim numai să afirmăm că nu-1 considerăm străin de forma primară a crucii, care se numea stâlp, pe care încă îl mai întâlnim atestat în câteva localităţi din sudul României, plasat la mormânt, la capul mortului, în primele 40 de zile de la deces; el este înlocuit după trecerea acestei perioade cu o cruce propriu-zisă. Crucea este pomul vieţii, dar este şi protectoare şi dispersatoare de putere şi autoritate, împacă şi uneşte cerul cu pământul şi deschide drumul spre Paradisul pierdut. In Vechiul Testament, crucea a fost prefigurată prin diferite obiecte sau semne: toiegele lui Aaron şi Moise (care se înrudesc cu multe dintre însemnele de autoritate şi putere sacerdotală întâlnite în formele arhaice de colindat, cu instrumentele folosite de membrii cetelor de feciori, cu beţele căluşarilor), stâlpul pe care Moise a ridicat şarpele de aramă, semnul „tau’’.

Dintre însemnele particulare pe care le poartă căluşarii şi care considerăm că este util să fie comentate în aceste pagini, amintim, în primul rând, frecvenţa cu care în atestările din secolul al XlX-lea apar fesurile roşii cu care căluşarii îşi acopereau capetele. „La Plosca de Teleorman, căluşarii aveau pe cap fes roşu cu conac […]. Fesul roşu a fost frecvent în Dolj până de curând (Oprişan, p. 160,161). Acoperământul capului, atât de încărcat de semnificaţii, care putea fi o piesă cu funcţie sacră (de exemplu, mitra sacerdotală, coroana imperială), nu este ales astfel accidental. Semn uşor de receptat vizual, fesul roşu putea fi identificat şi decodat de către oricine. El indica prezenţa unui grup diferit de cel obişnuit, am putea spune chiar străin, plasat într-o altă parte a realului. Pentru veacurile al XVIII-lea şi al XlX-lea, fesul era un semn de putere, emblemă de autoritate legată de cetatea de scaun a Constantinopolului. Una dintre atestări îi prezintă pe căluşari „îmbrăcaţi în uniformă turcească, cu turbane” {Datini, p. 49). Putea fi foarte puternică şi amintirea apartenenţei la lumea orientală a celor care au fost prezenţi la Rusalii în amintita „cameră de sus”, unde a avut loc misterul, precum şi faptul că o lungă perioadă de timp pictura europeană cu tematică creştină îi prezenta pe apostoli cu capetele acoperite într-un stil oriental pentru a marca locul lor de baştină. (Fesul roşu ca un semn de autoritate otomană era purtat şi de ierarhia superioară turcească, după ce fusese adoptată uniforma militară occidentală.)

Culoarea roşie este purtătoarea valorilor sacrificiale, pe de o parte, dar şi a celor legate de viaţă, sănătate, nemurire. In riturile de purificare veterotestamentare ale celor care se atinseseră de un trup mort era obligatorie stropirea cu apa în care se amesteca cenuşa vacii roşii, cu un mănunchi de plante legat, neapărat, cu lână roşie, semn al vieţii şi al puterii de a trăi. Nu numai acoperământul capului este de culoare roşie la căluşari. Ei poartă, în multe variante locale, basmale roşii în jurul gâtului, şorţuri roşii, în partea Teleormanului şi au cămăşile cusute cu motive florale, cu arnici roşu. Sabia mutului este vopsită adesea în culoare roşie. Acest roşu, culoare a sângelui, a vieţii biruitoare, este şi culoare arhierească, un semn în plus că cei care o folosesc au atribuţii sacerdotale.

Căluşarii care au jucat la curtea lui Sigismund Bathory aveau „curele roşii ce şerpuiau pe picior” până sub genunchi, „cămăşi lungi, albe, bogat brodate cu arnici roşu”, „la gât cu o batistă de mătase roşie sau verde, sunt încinşi cu brâu lat roşu”, la steag se leagă „câteodată un brâu din lână roşie”, „clopoţelul central de la salba vătafului, ca şi a primului căluşar are un ciucure roşu”, ei poartă roşu „ca să nu se deoache” etc. (Oprişan, p. 133, 137).

Un detaliu al vestimentaţiei speciale, pe care cercetătorii o numesc de sărbătoare şi căreia noi îi atribuim semnificaţii rituale suplimentare, sunt şalurile femeieşti care apar menţionate constant în informaţiile din secolele anterioare; ele au fost înlocuite, probabil, în variantele Căluşului care accentuează calităţile războinice ale jocului, de curelele ţintuite şi în variantele cu caracter preponderent asociat riturilor de fertilitate şi prosperitate, cu bete colorate aşezate cruciş peste piept. (Un exerciţiu interesant ar fi întreprinderea unei analize comparate între versetele biblice din cartea Ieşire care conţin recomandările făcute de Iahve pentru întocmirea veşmântului marelui preot şi costumele ceremoniale purtate de căluşari sau colindători.) Şalurile femeieşti sunt semnele pe care trebuie să le poarte aceşti mediatori sacerdoţi pentru ceea ce am numit, în lucrări anterioare, concilierea între masculin şi feminin, care se impune în cadrul sărbătorilor pascale ale mântuirii şi în situaţia specială a constituirii Bisericii, de Rusalii. Mai interesantă este asocierea acestor bete sau curele încrucişate cu o piesă care face parte din veşmintele liturgice, orarul specific treptei diaconeşti, astăzi fiind o bucată de pânză din in, bumbac sau mătase, îngustă (cea 0,15 m), lungă de 3,50-4 m, brodată cu semne ale crucii, spice de grâu, frunze. Despre originea, evoluţia şi rolul acestuia au scris mai mulţi teologi. In catacomba Priscillei sunt zugrăviţi creştini în timpul rugăciunii care aveau capul şi umerii acoperiţi cu un ştergar lat şi lung, care aminteşte detalit-ul evreesc, piesa rituală folosită de bărbaţi la anumite rugăciuni, de dimineaţă, în care, atunci când este cazul, se înfăşoară decedatul şi cu care este chiar înmormântat. Sunt unii analişti care derivă orarul din această piesă reprezentată în vechile picturi amintite. Denumirea ar deriva din lat.oro, orare, care are sensul „a se ruga”. Despre simbolismul orarului scrie arhiepiscopul Simeon al Tesalonicului (sec. al XV-lea), care afirmă că „orarul arată firea cea nevăzută a îngerilor şi atârnând pe umeri, însemnează aripi; pe el e scris întreit sfânta cântare a îngerilor […] diaconul încinge cruciş orarul înainte de împărtăşire [s.n.], imitând prin aceasta pe serafimi, care îşi acoperă ochii, în semn de umilinţă, necutezând să privească slava Domnului” (Branişte, p. 615). Este sugestivă informaţia semnalată de N. Iorga referitoare la existenţa unei plângeri pe care sătenii au facut-o în anul 1764 împotriva protopopului Petru de la Orăştie, care „au fost în 9 ani căluşeariu” (Bîrlea,Eseu, p. 38). Ne aflăm în faţa consemnării unui moment în care schimbarea funcţiei căluşului ocultase legăturile cu momentul ritual creştin.

– Va urma –

(Sabina Ispas  Cultură orală şi informaţie transculturală)

Δεν ξέρω ελληνικά, έτσι ώστε η μετάφραση να Έλληνες γίνεται με Google Translate:
I don’t know greek, so the translation to greek is made with google translate:
Nu ştiu greacă, aşa că traducerea în greceşte este făcută cu google translate
Νου σχτιου γρεακă, ασχα κă τραντουκερεα îν γρεκεσχτε εστε φăκουτă κου γοογλε τρανσλατε
.

Sabina Ispas για Căluş şi Căluşar.. Μια ασυνήθιστη θέα σε ένα αρχαϊκό Θαυματουργού τελετουργικό (Μέρος 7)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-viii.html

ansamblul folcloric romanati1 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VIII  a)

Ρόλος στο χέρι τελετουργικό, την έκφραση της θείας βούλησης στην επούλωση ή τιμωρία, που ανέφερα και σε άλλες περιπτώσεις (Ispas, Σχόλια, σ. 110-111). Τέτοιες ενέργειες μόνο να μεταφέρει μέρος της ταυτότητας κάθε căluşar της προσωπικότητάς του, η σημαία γίνεται σώμα ρόζους αποτελείται από όλα τα μέλη της φυλής φορείς ενωμένοι με αυτόν τον τρόπο. Η σημαία είναι ένα σημάδι της ομίχλης, αλλά η ίδια ομίχλη. Σχετικά με αυτό το είδος αναγνώρισης, η οποία είναι κάτι περισσότερο από μια αντικατάσταση, το θυμάμαι. Οι δράσεις αυτές είναι το πιο σημαντικό, γιατί γίνεται με τη συνένωση ενέργειες που διασκορπίστηκαν σε «θάψει» ρόζους, ενεργοποιούνται κάθε φορά ή να σκάψουν τη σημαία. Κάθε χρόνο, με την αύξηση της σημαίας, η ομάδα δοκιμάζεται την ακεραιότητα, την πίστη του, την αποτελεσματικότητα. Επίσης, με την ευκαιρία αυτή είναι πλήρης και φυλή, αν υπάρχουν εν τω μεταξύ căluşar, για διάφορους λόγους, εγκατέλειψε. (Η πρώτη πράξη που είναι οι απόστολοι, με την παρότρυνση του Πέτρου, είναι να ολοκληρωθεί η ομάδα που είχε έρθει χαλαρά Ιούδα {Πράξεις, Ι, 21-25).) Σημαία ταφή και έφεραν στο φως κάθε χρόνο είναι ένα σημάδι της συνέχισης της αποστολής. Το σημάδι που ανήκουν στην Αδελφότητα, αλλά και τη διατήρηση της ταυτότητας και η σημαία δόθηκε και που κρατούν τις μάρκες από το ξύλο, από το ένα έτος στο άλλο, μαζί με κομμάτια των φυτών από την άκρη του (αρτεμισία, σκόρδο, βασιλικός). Ποια είναι η στήριξη του σήμερα ότι αποκρυπτογραφήσουν νοήματα και τις αξίες που έχουν εξελιχθεί υπάρχουν διαφορές από τη βασική ομάδα, αλλά η αξία τελετουργικό (και η συμμετοχή στο σύστημα) καθορίζεται και διατηρείται ο χρόνος πρακτικής – τη στιγμή της Πεντηκοστής.Σχετικά με τον κορμό του δέντρου που είναι μεσαίου υψώνεται σημαία ρόζους, με αποτέλεσμα το σύνολο της φυτικής ύλης, τελετουργικό, θα πρέπει να σχηματίσουν μια αυτο-κριτική. Περιορίστε τον εαυτό μας μόνο να πω ότι δεν είναι ξένος εξετάσει την πρωταρχική μορφή του σταυρού, που ονομάζεται πόλο, η οποία εξακολουθεί να επιβεβαιώνεται σε πολλές πόλεις μπορεί κανείς να βρει στη νότια Ρουμανία, που τοποθετείται στον τάφο, το κεφάλι του νεκρού κατά το πρώτο 40 ημερών από ο θάνατος, αυτός αντικαθίσταται μετά την περίοδο αυτή με ένα σταυρό πέρασμα ίδια. Ο σταυρός είναι το δέντρο της ζωής, αλλά και προστασίας και διανομής δύναμης και εξουσίας, συμφιλιώνει και ενώνει ουρανό και τη γη και ανοίγει το δρόμο για Paradise Lost. Στην Παλαιά Διαθήκη, ο σταυρός είχε προδιαγραφεί από αντικείμενα ή σημεία: ράβδοι του Ααρών και ο Μωυσής (που έχουν σχέση με πολλά από τα διάσημα του ιερατική εξουσία και δύναμη, που βρίσκεται σε αρχαϊκές μορφές κάλαντα, τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται από τη φυλή των γιων, με ραβδιά căluşarilor), τον πυλώνα στον οποίο ο Μωυσής έθεσε το θρασύς όφις, το σύμβολο «»σας.

Ιδιαίτερα διακριτικά φορούν Căluşarii και θεωρούν ότι θα ήταν να αναθεωρηθεί σε αυτές τις σελίδες, να θυμάστε, πρώτον, η συχνότητα με την οποία τις βεβαιώσεις του δέκατου ένατου αιώνα εμφανίζονται κόκκινα καπέλα που καλύπτονται Căluşarii κεφάλια τους. «Σε φιάλες της Βιρτζίνια, είχε Căluşarii κόκκινο φέσι στο κεφάλι […]. του αρχοντικού Κόκκινο φέσι ήταν κοινά μέχρι πρόσφατα Dolj «(Oprisan, σ. 160 161). Η προστασία του κεφαλιού, δύο μεγάλης σημασίας, τα οποία λειτουργούν μπορεί να είναι ένα ιερό κομμάτι (π.χ. ιερατική τουρμπάνι, το αυτοκρατορικό στέμμα) επιλέγεται έτσι τυχαία. Εγγραφείτε εύκολα αντιληπτό διά της οράσεως, κόκκινο φέσι μπορούν να προσδιοριστούν και να αποκωδικοποιηθεί από οποιονδήποτε. Αυτό δείχνει την παρουσία του μια διαφορετική ομάδα από το συνηθισμένο, θα έλεγα ακόμη και ξένος, τοποθετούνται σε ένα άλλο μέρος της πραγματικότητας. Για αιώνες το δέκατο όγδοο και δέκατο ένατο αιώνα, το φέσι ήταν ένα σημάδι της δύναμης, το έμβλημα της αρχής που σχετίζονται με το φρούριο της Κωνσταντινούπολης. Μια από τις δηλώσεις του, παρουσιάζει căluşari «ντυμένες με τουρκική στολή, με τουρμπάνια» {Παραδόσεις, σ. 49). Μνήμης μπορεί να είναι πολύ ισχυρή και παγκοσμίως ανήκουν στην Ανατολική αυτές ήταν παρόντες στην Πεντηκοστή στη μνήμη «επάνω δωμάτιο» όπου υπήρχε μυστήριο, και ότι εδώ και πολύ καιρό το χριστιανικό με θέμα το Ευρωπαϊκό παρουσιάσει έργα ζωγραφικής των αποστόλων με το κεφάλι που καλύπτεται σε ανατολίτικο στυλ για να σηματοδοτήσει τον τόπο καταγωγής τους.(Κόκκινο φέσι ως σημάδι της εξουσίας και της ιεραρχίας έγινε οθωμανική τουρκική υψηλή, μετά την έγκρισή τους Δυτική στρατιωτική στολή.)

Το κόκκινο είναι ο φορέας της θυσίας αξιών από τη μία πλευρά, και εκείνων που σχετίζονται με τη ζωή, την υγεία, την αθανασία. Η εκδήλωση της τελετές του καθαρισμού που έφτασε ένα νεκρό σώμα ήταν υποχρεωτικό πότισμα το κόκκινο στάχτες δαμαλίδα αναμιγνύεται με ένα μάτσο βότανα δεμένα, αναγκαστικά, με το κόκκινο μαλλί, ένα σημάδι της ζωής και τη δύναμη για να ζήσει. Δεν είναι μόνο το κεφάλι είναι κόκκινο στέγη να căluşari. Οι εν λόγω δαπάνες, σε πολλές τοπικές παραλλαγές, κόκκινα μαντήλια στο λαιμό, κόκκινες ποδιές στην Teleorman και floral πουκάμισα ραμμένα με κόκκινη Arnica. Dumb ξίφος είναι συχνά βαμμένο κόκκινο.Το κόκκινο χρώμα του αίματος, οι νικητές της ζωής, και το χρώμα είναι ιεραρχική, ένα σύμβολο συν ότι όσοι χρησιμοποιούν ιερατικά καθήκοντά τους.

Căluşarii που έπαιζε στην αυλή του Sigismund Bathory είχε «κόκκινη ζώνη που meandered με τα πόδια» κάτω από το γόνατο, «μακριά πουκάμισα, λευκό, πλούσιο κόκκινο κεντημένο με άρνικα,» «το λαιμό με ένα μεταξωτό μαντίλι κόκκινο ή πράσινο, είναι περιστοιχισμένη από φαρδιά ζώνη κόκκινο «, ο σύνδεσμος σημαία» Μερικές φορές μια ζώνη από κόκκινο μαλλί »,« αλυσίδα vătafului το κεντρικό κουδούνι, και έχει μια φούντα από το πρώτο κόκκινο căluşar «Φορούν κόκκινο» για να μην deoache «κλπ.. (Oprisan, σ. 133, 137).

Μια λεπτομέρεια του ειδικού ρουχισμού, τα οποία οι ερευνητές έκκληση για τον εορτασμό και την τελετουργία έννοιες που την αποδίδουν περισσότερες γυναίκες είναι σάλια που αναφέρονται συνεχώς στις πληροφορίες των προηγούμενων αιώνων, που αντικαταστάθηκαν, ίσως παραλλαγές από τις ιδιότητες που ενισχύουν πολεμοχαρών ρόζους παιχνίδι, τα λουριά καρφωμένο και παραλλαγές που σχετίζονται κυρίως με τις τελετές της γονιμότητας και ευημερίας, με χρωματισμένα ραβδιά τοποθετείται σταυρωτά πάνω από το στήθος. (Μια ενδιαφέρουσα άσκηση θα τη συγκριτική ανάλυση μεταξύ της βιβλικής στίχους από το βιβλίο που περιέχει τις συστάσεις του Γιαχβέ να προετοιμάσει υψηλού ένδυμα ιερέας και τελετουργικές ενδυμασίες που φοριούνται από căluşari ή τα κάλαντα.) Γυναίκα σάλια είναι σημάδια που πρέπει να φορούν αυτά τα ιερείς μεσολαβητές για αυτό που ονομάζεται σε προηγούμενες εργασίες, η συμφιλίωση μεταξύ ανδρών και γυναικών, η οποία απαιτείται στο Πάσχα της σωτηρίας και την ειδική κατάσταση της εγκατάστασης της Εκκλησίας της Πεντηκοστής. Πιο ενδιαφέρουσα είναι η ένωση αυτών των διασχίζουν τα ραβδιά ή ζώνες με ένα κομμάτι που είναι μέρος των Ιερών Αμφίων, διάκονος βήμα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, σήμερα, είναι ένα ύφασμα λινό, βαμβάκι ή μετάξι, στενά (ένα 0,15 μέτρα) μήκος και 3, 50-4 m, κεντημένο με τα σημάδια του σταυρού, τα αυτιά των φύλλων σίτου. Σχετικά με την προέλευση, την εξέλιξη και το ρόλο των πολλοί θεολόγοι έχουν γράψει. Priscilla είναι βαμμένα στο κατακόμβες χριστιανών στην προσευχή που είχε κεφάλι και τους ώμους που καλύπτεται με μια πετσέτα μεγάλη και καιρό θυμίζει talit του εβραϊκού τραγουδιού τελετουργικό που χρησιμοποιείται από τους άνδρες σε ορισμένες προσευχές το πρωί, στην οποία, κατά περίπτωση, τυλίξτε τον θανόντα και είναι ακόμη θαμμένα. Υπάρχουν ορισμένοι αναλυτές οι οποίοι αντλούν το χρονοδιάγραμμα αυτού του κομματιού που εκπροσωπούνται στο αναφέρθηκε παλιούς πίνακες. Το όνομα θα προέρχονται από lat. oro, χρονοδιαγράμματα, που έχει νόημα «να προσευχηθούν». Σχετικά με το συμβολισμό πρόγραμμα Συμεών Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης γράφει (XV αιώνα), το οποίο ορίζει ότι «τα αόρατα πίνακας που δείχνει τη φύση των αγγέλων και κρέμονται στους ώμους του, σημαίνει τα φτερά, το τραγούδι έχει γράψει μια τριπλή αγίων αγγέλων […] Διάκονος καυτό πρόγραμμα squinting κοινή χρήση πριν από την [sn], με αποτέλεσμα να μοιάζουν με τα σεραφείμ, που καλύπτουν τα μάτια τους ως ένα σημάδι της ταπεινότητας, κοιτάξτε necutezând δόξα του Θεού »(Braniste, σ. 615).Οι πληροφορίες που αναφέρθηκαν είναι ενδεικτικά για την ύπαρξη του Ν. Iorga μια καταγγελία ότι οι χωρικοί έκαναν το 1764 έναντι του αρχιερέα Δραστική Peter, ο οποίος «ήταν εννιά căluşeariu χρόνια» (Birla, Δοκίμιο, σ. 38). Βρισκόμαστε μπροστά σε μια εποχή κατά την εγγραφή τη λειτουργία αλλαγής όταν ρόζους συσκοτίζεται δεσμούς με χριστιανικό τελετουργικό.

– Για να συνεχιστεί –

(Sabina Ispas προφορική κουλτούρα και διαπολιτισμική πληροφορίες)

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρέσει σε %d bloggers: