Skip to content

ΜΕΡΟΣ 7 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α σχαπτεα)

Ιανουαρίου 10, 2012

ΜΕΡΟΣ 7 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α σχαπτεα)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-vii.html

cover 5 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VII  a)

Αυτό το άρθρο είναι γραμμένο στη ρουμανική γλώσσα με ελληνικό αλφάβητο
This article is in romanian written with greek alphabet
Acest articol este în limba română scrisă cu litere greceşti
Ακεστ αρτικολ εστε îν λιμμπα ρομâνă σκρισă κου λιτερε γρεκεσχτι
.

Ορικâτ αμ îνκερκα σă ντετασχăμ ντατα κελεμπρăριι σăρμπăτοριι κρεσχτινε ντε περιοαντα îν καρε σε ντεσφăσχοαρă Κăλουσχουλ ταουματουργικ, λεγăτουρα ντιντρε κελε ντοουă εβενιμεντε εστε πρεα εβιντεντă, κχιαρ ντετερμιναντă, ντε σουμπορντοναρε. Κχιαρ Χ.Μπ. Οπρισχαν, καρε εβιτă σă ασοκιεζε σăρμπăτοαρεα Ρουσαλιιλορ κου κρεσχτινισμουλ, ατιτουντινε jουστιφικατă ντε κοντρολουλ ιντεολογικ καρε φουνκτσιονα îν περιοαντα κομουνιστă, κονστατă: „Κăλουσχαριι ντεσκχιντεαου σχι îνκχιντεαου Ρουσαλιιλε […] Ρουσαλιιλε αου φοστ σăρμπăτοαρεα καρε πουνεα îν μισχκαρε σατουλ. Φεμειλε σε îνγριjεαου ντε κελε αλε σουφλετουλουι, ντε πομενιρεα μορτσιλορ σχι ντε κελε αλε κρεντιντσει. Μπăρμπατσιι εραου οκουπατσι κου Κăλουσχουλ” (π. 7, 8). Κăλουσχουλ σχι κăλουσχαριι îμπλινεσκ ακτελε ριτουαλε νουμαι îν ακεστ ιντερβαλ ντε τιμπ, καρε σε πρελουνγεσχτε κου ω ζι – πâνă μαρτσεα, ντουπă Ρουσαλιι – κεα ινστιτουιτă πεντρου κελεμπραρεα Σφ. Ντουχ, λουνι. Ντε ακεεα κρεντεμ κă εστε νεκεσαρă ω πρεζενταρε σουκκιντă α εβενιμεντουλουι ντεσκρις ακουμ 2000 ντε ανι.

Ελ α αβουτ λοκ îντρ-ουν σπατσιου ιζολατ, „îν καμερα ντε σους” ουνντε σε αφλαου αντουνατσι ντισκιπολιι λουι Ιισους ντουπă Îνăλτσαρε îμπρεουνă κου Μαρια, μαμα Λουι σχι φεμειλε σλουjιτοαρε. Αικι, „ντιν κερ, φαρă ντε βεστε, ς-α φăκουτ ουν βουιετ, κα ντε σουφλαρε ντε βâντ κε βινε ρεπεντε σχι α ουμπλουτ τοατă κασα ουνντε σχεντεαου ει […] σχι αου îνκεπουτ σă βορμπεασκă îν αλτε λιμμπι […] σχι φακâνντου-σε γλασουλ ακελα ς-α αντουνατ μουλτσιμεα σχι ς-α τουλμπουρατ […]“. Αβεμ α φακε κου ω κονφρεριε α κăρει κοεζιουνε εστε κονσφιντσιτă πριντρ-ουν εβενιμεντ μιστεριος πριν καρε νουμαι μπăρμπατσιι σουντ îνζεστρατσι κου καλιτăτσι εξκεπτσιοναλε ντε κομουνικαρε σχι κου πουτερε ταουματουργικă. Ει βινντεκă ουν μπăρμπατ ολογ πε καρε „απουκâνντου-1 ντε μâνα ντρεαπτă 1-α ριντικατ σχι îνντατă φλουιερελε πικιοαρελορ σχι γλεζνελε λουι ς-αου îντăριτ σχι σăρινντ, α στατ îν πικιοαρε σχι ουμμπλα σχι α ιντρατ κου ει îν τεμπλου, ουμμπλâνντ σχι σăρινντ σχι λăουντâνντ πε Ντουμνεζεου”. Φεμειλε, ατινσε ντε ακεεασχι ενεργιε, νου ντομπâνντεσκ ακελεασχι καλιτăτσι ντε ταουματουργι, νταρ σουντ κοπăρτασχε λα τοτ κε ουρμεαζă α φι îνφăπτουιτ, ελε φιινντ σλουjιτοαρε αλε γρουπουλουι.

Αμ αφιρματ αντεριορ κă λα ακεαστă ντατă σε κελεμπρεαζă îντεμειερεα Μπισερικιι. Ορ, ακεαστα ρεουνεα πε κει βιι κου κει ρăποσατσι (αντορμιτσι), κεεα κε κονστιτουιε „Μπισερικα λουπτăτοαρε”, πε πăμâντ σχι „Μπισερικα μπιρουιτοαρε”, κει πλεκατσι ντιντρε βιι. Ντουπă τραντιτσια κου ρăντăκινι îν σăρμπăτοαρεα Κορτουριλορ, ιουνταικă (τσινουτă τιμπ ντε 7 ζιλε îν λουνα Τισχρι, σεπτεμμπριε-οκτομμπριε, κελεμπρατă κου jοκουρι σχι κâντăρι ντε μπουκουριε) κâνντ σε κρεντεα κă „σουφλετελε πατριαρχιλορ εβρει, […] αλ λουι Ιοσιφ, Μόισε, Ααρον σχι Νταβιντ βιν îν φιεκαρε ζι ντεντικατă λορ σă βιζιτεζε ακεαστă λοκουιντσă προβιζοριε [κορτουριλε ριντικατε αλăτουρι ντε κασε σαου λα μαργινεα ασχεζăριλορ, ν.ν.] ριντικατă îν τιμπουλ σăρμπăτοριι Κορτουριλορ” (Αμπρουνταν, Κορνιτσεσκου, π. 320), îν πρεαjμα μαριλορ σăρμπăτορι κρεσχτινε σουφλετελε ρăποσατσιλορ πουτεαου βενι αλăτουρι ντε φαμιλιιλε λορ, ντε ουνντε πλεκαου λα îνκχειερεα κικλουλουι ντετερμινατ ντε σăρμπăτοαρεα Ρουσαλιιλορ. Λα ντεσπăρτσιρε παρτικιπαου ατâτ φεμειλε, κâτ σχι μπăρμπατσιι, φιεκαρε κου ρολουρι σχι ρεσπονσαμπιλιτăτσι ινστιτουιτε λα Κινκιζεκιμε. Κεα μαι ιμπορταντă πομενιρε α μορτσιλορ ντιν αν εστε ντε σăρμπăτοαρεα Μοσχιλορ ντε Ρουσαλιι. Πρεγăτιρεα ει καντε îν σαρκινα φεμειλορ.

Ιντερβαλουλ ντε τιμπ ντιντρ-ω ζι κâνντ σε εξεκουτα Κăλουσχουλ ερα κουπρινς νουμαι îντρε ρăσăριτουλ σχι απουσουλ σοαρελουι, φαπτ κε ι-α ντετερμινατ πε ουνιι αναλισχτι σă-1 ασοκιεζε κου ουν στρăβεκχι κουλτ σολαρ σχι ουνεορι, κου ακελ „καλ σολαρ” φαμιλιαρ μιτολογιιλορ αρχαικε. Νου τρεμπουιε σă ουιτăμ, îνσă, κă ζιουα λιτουργικă îνκεπε ντουπă απουσουλ σοαρελουι σχι σε îνκχειε îναιντε ντε ρăσăριτουλ λουι. Ιν ακεστ ιντερβαλ ντε τιμπ σε φακε πριβεγχιουλ îν „κομουνιτăτσιλε ρουγăτοαρε”. Κεατα κăλουσχαριλορ ακτιβεαζă îντρε ντοουă ζιλε λιτουργικε, σπρε ντεοσεμπιρε ντε κεατα κολινντăτοριλορ φεκιορι, καρε μεργε ντε λα ω κασă λα αλτα, îν τιμπουλ ζιλει λιτουργικε, αντικă îντρε απουσουλ σχι ρăσăριτουλ σοαρελουι, κχιαρ îν ζιουα ντε Κρăκιουν, 24 σπρε 25 ντεκεμμπριε.

Ω αναλιζă α παρτικουλαριτăτσιλορ ριτουαλε καρε, πε ντε ω παρτε, αρ πρεζεντα ασεμăνăριλε σχι πε ντε αλτα, ντιφερεντσιεριλε ντιντρε κελε ντοουă κετε μασκουλινε αρ πουτεα αντουκε περσπεκτιβε ιντερεσαντε ασουπρα κονκεπτουλουι ντε πουρτăτορ ντε χαρισμă îν κουλτουρα ποπουλαρă ρομâνεασκă. Τεμα εστε κομπλεξă σχι νου α φοστ νικιοντατă αμπορντατă îν κερκετăριλε ετνολογικε ντε λα νόι.

Ρεβενινντ λα κεατα ντε κăλουσχαρι σχι λα τιμπουλ ει ντε κονστιτουιρε σχι ακτσιουνε, ομπσερβăμ κă îντρε κελε ντοουă σεγμεντε τεμποραλε εστε ω λεγăτουρă ντελοκ νεγλιjαμπιλă. Λεγαρεα îν κεατă νου σε φακε νουμαι πεντρου νουμăρουλ ντε ζιλε îν καρε εα φουνκτσιονεαζă îντρ-ουν αν, κι πε ω ντουρατă μουλτ μαι μαρε, καρε αρε ω εβιντεντă φουνκτσιε ντε κονσακραρε σχι ντουρεαζă 3, 5, 7, 9 ανι σαου κουμ εστε καζουλ βăταφουλουι, τοατă βιατσα, ακεστα αβâνντ σχι καλιτατεα ντε α τρανσμιτε αουτοριτατεα σχι τοτ κεεα κε ντεκουργε ντιν ακεαστα ουνουι ουρμασχ αλες. Τρανσφερουλ πε λινιε μασκουλινă α ακεστει αουτοριτăτσι εστε ουν τρανσφερ ντε τιπ σακερντοταλ, καρε αμιντεσχτε ντε ακτελε ντιν τιμπουριλε αποστολικε. Κăλουσχαριι σουντ νισχτε πρεζεντσε χαρισματικε. Ει σουντ πουρτăτοριι ουνορ νταρουρι σπεκιαλε πε καρε Σφ. Ντουχ καρε λουκρεαζă îν λουμε λε îμπăρτăσχεσχτε φιεκăρουια ντουπă κουμ βόιεσχτε. Ελε αου φοστ ντατε αποστολιλορ, μεμμπριλορ ιεραρχιει μπισερικεσχτι, νταρ σχι κελορ μποτεζατσι îν γενεραλ. Σουντ χαρισμε σπεκιαλε πεντρου σλουjιρεα îν Μπισερικă, ντατε αποστολιλορ σχι προροκιλορ, ει ντεβενινντ „πăστορι”, „îνβăτσăτορι”. Αλτε χαρισμε σουντ εξτραορντιναρε, σπεκτακουλαρε, τεμποραρε σχι περσοναλε, νεμâντουιτοαρε, σεμνε πεντρου νεκρεντινκιοσχι, κουμ αρ φι: νταρουλ προροκιριι, φακερεα μινουνιλορ, πουτερεα ντε α αλουνγα ντεμονιι, βορμπιρεα îν αλτε λιμμπι. Îντρε ασεμενεα χαρισματικι ποτ φι πλασατσι κăλουσχαριι îν μομεντουλ σακρου καρε εστε περιοαντα τεοφανικă α Ρουσαλιιλορ. „Τοτ îν Τρανσιλβανια ερα κρεντιντσα κă jοκουλ κăλουσχαριλορ εστε σφâντ. Ω πουτερε îι αjουτă πε κăλουσχαρι σă jοακε. Βεγχεαζă ασουπρα jοκουλουι…” (Οπρισχαν, π. 151).

„Νταρουριλε σουντ φελουριτε, νταρ ακελασχι Ντουχ. Σχι φελουριτε σλουjιρι σουντ, νταρ ακελασχι Ντουχ. […] Κă ουνουια ι σε ντă, πριν Ντουχουλ Σφâντ, κουβâντ ντε îντσελεπκιουνε, ιαρ αλτουια, ντουπă ακελασχι Ντουχ, κουβâντουλ κουνοσχτιντσει. Σχι ουνουια ι σε ντă, îντρου ακελασχι Ντουχ, κρεντιντσă, ιαρ αλτουια, νταρουριλε βινντεκăριλορ, îντρου ακελασχι Ντουχ. Ουνουια φακερι ντε μινουνι, ιαρ αλτουια προροκιε; ουνουια ντεοσεμπιρεα ντουχουριλορ, ιαρ αλτουια φελουριλε ντε λιμμπι σχι αλτουια τăλμăκιρεα λιμμπιλορ” (Κοριντενι, 12: 4-5, 8-10).

Καλιτăτσιλε καρε îι κονσακρă, κα βινντεκăτορι φουνκτσιονεαζă νουμαι ατâτα τιμπ κâτ εστε ριντικατ στεαγουλ Κăλουσχουλουι. Ακεστα εστε ακτιβατ ανουαλ îν περιοαντα αμιντιτă α Ρουσαλιιλορ. Φăρă ελ κεατα νου αρε ιντεντιτατε, αουτοριτατε σχι νικι νου ποατε οπερα βινντεκαρεα. Σιμμπολικα ακεστουια ποατε φι ντεσκιφρατă ουρμăρινντ ορικε ινντικατσιε ντιν λιτερατουρα ντεσπρε σιμμπολογιε σχι χεραλντικă, νταρ ποατε φι ντεκριπτατă σχι πριντρ-ω αναλιζă ντεταλιατă α προκεσουλουι ρεκομπουνεριι λουι ανουαλε, „ντεζγροπăριι” λουι (λα προπριου, îν ουνελε σιτουατσιι κονσερβατοαρε, λα φιγουρατ, îν πρεζεντ, îν κελε μαι μουλτε καζουρι). Ω ινφορματσιε ντεταλιατă σεμνιφικατιβă εστε ουρμăτοαρεα: „Îν ζιουα ντε Στρατ ντε Ρουσαλιι σε τăια στεαγουλ. Πλεκαου τοτσι σχι αλεγεαου ουν πλοπ σαου τει ντρεπτ σχι λιμπεντε σχι-1 τăιαου κου σăκουρεα, πε μουτεσχτε. Îνκεπεα σă ντεα κου σăκουρεα βăταφουλ, ντε ντοουă ορι σχι ντουπă ακεεα, îν ορντινεα jουκăτοριλορ ντιν κăλουσχαρι, τăιαου τοτσι. Σε κουρăτσα λεμνουλ τοτ πε μουτεσχτε” {Σăρμπăτορι, π. 301). Τεχνικα ντε ρεκολταρε αμιντεσχτε ντε κεα πριν καρε σε ομπτσινε μπραντουλ φουνεραρ σχι αρ νεκεσιτα ω αναλιζă σεπαρατă, îντρ-ουν καντρου τιπολογικ καρε σă φακă ρεφεριρε λα ινστιτουιρεα καλιτăτσιι ριτουαλε σχι ιμπλικαρεα îν σακρου πεντρου ανουμιτε βεγεταλε, îντρε καρε κοπακιι αου ω ποζιτσιε ντιστινκτă, κα σχι ραμουριλε βερζι ντε τει, σαλκιε σαου νουκ, κα σχι φλοριλε αμιντιτε αντεριορ. Πρεγăτιρεα στεαγουλουι, îν κοντινουαρε, ρεβινε ακελορασχι ακταντσι καρε, φιε κă îσχι ιμπριμă ιντεντιτατεα πε στεαγ, πριν πουνερεα μâινιλορ, ακολω ουνντε σε îνκχειε σχιρουλ μăρκιλορ ινντιβιντουαλε φιινντ λεγατε πλαντελε îνζεστρατε κου φουνκτσιι ριτουαλε σχι μπουκατα τεξτιλă, φιε κος îνσεμνουλ ντιν βâρφουλ στεαγουλουι, κου νουμăρ φιξ ντε îμπουνσăτουρι ντε ακ, φιε, προμπαμπιλ îντρ-ω βαριαντă μαι ρεκεντă, τρεκ πε σουμπ ουν αρκ αλκăτουιτ ντιν σαμπια μουτουλουι καρε σε σπριjινă ντε στεαγ. „Jουρăμâντουλ σε φακε îν ουρμăτορουλ κχιπ: ριντικă στεαγουλ îν σους, τσινâνντου-λ ντρεπτ; πουν απόι τοτσι μâινιλε πε στεαγ, αφαρă ντε Μουτ [ς.ν.] καρε îν τιμπουλ jουρăμâντουλουι τακε, αντεβăρατ κα ουν μουτ, κăκι ντακă αρ βορμπι, αμουτσεσχτε” (Παμφιλε, π. 69). „Στεγαρουλ îνφιγε στεαγουλ îν πăμâντ. Τρεμπουιε σă φιε ντρεπτ. Κăλουσχαριι σε ασχαζă ροατă πε λâνγă στεαγ. Αου λăσατ, λα πăμâντ, μπετσελε. Μουτουλ ντă κου τăισχουλ σăμπιει îν μπελντια στεαγουριλορ. Βâρφουλ σăμπιει σε πρινντε ντε μπελντιε. Λăουταριι σπριjινă ντε στεαγ αρκουσχουλ, ιαρ τσαμμπαλαγιι, κιοκăνελελε, λâνγă σαμπια Μουτουλουι. Τοτσι τακ. Βăταφουλ ροστεσχτε λεγăμâντουλ […]. Βăταφουλ εστε πριμουλ καρε τρεκε πε σουμπ σαμπια Μουτουλουι σχι στεαγ. Κâνντ πăσχεσχτε, λοβεσχτε ουσχορ κου πικιορουλ πε Μουτ, στεαγουλ σχι πε λăουταρι. Ζικε: «Χμ!» Ντουπă βăταφ, τρεκ κειλαλτσι καρε φακ λα φελ. Σε τρεκε ντε τρει ορι. Νιμενι νου βορμπεσχτε [ς.ν.]. Απόι, τοτ πε τăκουτε, σε ρâνντουιεσκ îν λινιε […] (Οπρισχαν, π. 74).

– Βα ουρμα –

(Σουρσα: Σαμπινα Ισπας, Κουλτουρă οραλă σχι ινφορματσιε τρανσκουλτουραλă)

Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VII -a)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-vii.html

cover 5 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VII  a)

Oricât am încerca să detaşăm data celebrării sărbătorii creştine de perioada în care se desfăşoară Căluşul taumaturgic, legătura dintre cele două evenimente este prea evidentă, chiar determinantă, de subordonare. Chiar H.B. Oprişan, care evită să asocieze sărbătoarea Rusaliilor cu creştinismul, atitudine justificată de controlul ideologic care funcţiona în perioada comunistă, constată: „Căluşarii deschideau şi închideau Rusaliile […] Rusaliile au fost sărbătoarea care punea în mişcare satul. Femeile se îngrijeau de cele ale sufletului, de pomenirea morţilor şi de cele ale credinţei. Bărbaţii erau ocupaţi cu Căluşul” (p. 7, 8). Căluşul şi căluşarii împlinesc actele rituale numai în acest interval de timp, care se prelungeşte cu o zi – până marţea, după Rusalii – cea instituită pentru celebrarea Sf. Duh, luni. De aceea credem că este necesară o prezentare succintă a evenimentului descris acum 2000 de ani.

El a avut loc într-un spaţiu izolat, „în camera de sus” unde se aflau adunaţi discipolii lui Iisus după Înălţare împreună cu Maria, mama Lui şi femeile slujitoare. Aici, „din cer, fară de veste, s-a făcut un vuiet, ca de suflare de vânt ce vine repede şi a umplut toată casa unde şedeau ei […] şi au început să vorbească în alte limbi […] şi facându-se glasul acela s-a adunat mulţimea şi s-a tulburat […]“. Avem a face cu o confrerie a cărei coeziune este consfinţită printr-un eveniment misterios prin care numai bărbaţii sunt înzestraţi cu calităţi excepţionale de comunicare şi cu putere taumaturgică. Ei vindecă un bărbat olog pe care „apucându-1 de mâna dreaptă 1-a ridicat şi îndată fluierele picioarelor şi gleznele lui s-au întărit şi sărind, a stat în picioare şi umbla şi a intrat cu ei în templu, umblând şi sărind şi lăudând pe Dumnezeu”. Femeile, atinse de aceeaşi energie, nu dobândesc aceleaşi calităţi de taumaturgi, dar sunt copărtaşe la tot ce urmează a fi înfăptuit, ele fiind slujitoare ale grupului.

Am afirmat anterior că la această dată se celebrează întemeierea Bisericii. Or, aceasta reunea pe cei vii cu cei răposaţi (adormiţi), ceea ce constituie „Biserica luptătoare”, pe pământ şi „Biserica biruitoare”, cei plecaţi dintre vii. După tradiţia cu rădăcini în sărbătoarea Corturilor, iudaică (ţinută timp de 7 zile în luna Tişri, septembrie-octombrie, celebrată cu jocuri şi cântări de bucurie) când se credea că „sufletele patriarhilor evrei, […] al lui Iosif, Moise, Aaron şi David vin în fiecare zi dedicată lor să viziteze această locuinţă provizorie [corturile ridicate alături de case sau la marginea aşezărilor,n.n.] ridicată în timpul sărbătorii Corturilor” (Abrudan, Corniţescu, p. 320), în preajma marilor sărbători creştine sufletele răposaţilor puteau veni alături de familiile lor, de unde plecau la încheierea ciclului determinat de sărbătoarea Rusaliilor. La despărţire participau atât femeile, cât şi bărbaţii, fiecare cu roluri şi responsabilităţi instituite la Cincizecime. Cea mai importantă pomenire a morţilor din an este de sărbătoarea Moşilor de Rusalii. Pregătirea ei cade în sarcina femeilor.

Intervalul de timp dintr-o zi când se executa Căluşul era cuprins numai între răsăritul şi apusul soarelui, fapt ce i-a determinat pe unii analişti să-1 asocieze cu un străvechi cult solar şi uneori, cu acel „cal solar” familiar mitologiilor arhaice. Nu trebuie să uităm, însă, că ziua liturgică începe după apusul soarelui şi se încheie înainte de răsăritul lui. In acest interval de timp se face priveghiul în „comunităţile rugătoare”. Ceata căluşarilor activează între două zile liturgice, spre deosebire de ceata colindătorilor feciori, care merge de la o casă la alta, în timpul zilei liturgice, adică între apusul şi răsăritul soarelui, chiar în ziua de Crăciun, 24 spre 25 decembrie.

O analiză a particularităţilor rituale care, pe de o parte, ar prezenta asemănările şi pe de alta, diferenţierile dintre cele două cete masculine ar putea aduce perspective interesante asupra conceptului de purtător de harismă în cultura populară românească. Tema este complexă şi nu a fost niciodată abordată în cercetările etnologice de la noi.

Revenind la ceata de căluşari şi la timpul ei de constituire şi acţiune, observăm că între cele două segmente temporale este o legătură deloc neglijabilă. Legarea în ceată nu se face numai pentru numărul de zile în care ea funcţionează într-un an, ci pe o durată mult mai mare, care are o evidentă funcţie de consacrare şi durează 3, 5, 7, 9 ani sau cum este cazul vătafului, toată viaţa, acesta având şi calitatea de a transmite autoritatea şi tot ceea ce decurge din aceasta unui urmaş ales. Transferul pe linie masculină a acestei autorităţi este un transfer de tip sacerdotal, care aminteşte de actele din timpurile apostolice. Căluşarii sunt nişte prezenţe harismatice. Ei sunt purtătorii unor daruri speciale pe care Sf. Duh care lucrează în lume le împărtăşeşte fiecăruia după cum voieşte. Ele au fost date apostolilor, membrilor ierarhiei bisericeşti, dar şi celor botezaţi în general. Sunt harisme speciale pentru slujirea în Biserică, date apostolilor şi prorocilor, ei devenind „păstori”, „învăţători”. Alte harisme sunt extraordinare, spectaculare, temporare şi personale, nemântuitoare, semne pentru necredincioşi, cum ar fi: darul prorocirii, facerea minunilor, puterea de a alunga demonii, vorbirea în alte limbi. Între asemenea harismatici pot fi plasaţi căluşarii în momentul sacru care este perioada teofanică a Rusaliilor. „Tot în Transilvania era credinţa că jocul căluşarilor este sfânt. O putere îi ajută pe căluşari să joace. Veghează asupra jocului…” (Oprişan, p. 151).

„Darurile sunt felurite, dar acelaşi Duh. Şi felurite slujiri sunt, dar acelaşi Duh. […] Că unuia i se dă, prin Duhul Sfânt, cuvânt de înţelepciune, iar altuia, după acelaşi Duh, cuvântul cunoştinţei. Şi unuia i se dă, întru acelaşi Duh, credinţă, iar altuia, darurile vindecărilor, întru acelaşi Duh. Unuia faceri de minuni, iar altuia prorocie; unuia deosebirea duhurilor, iar altuia felurile de limbi şi altuia tălmăcirea limbilor” (Corinteni, 12: 4-5, 8-10).

Calităţile care îi consacră, ca vindecători funcţionează numai atâta timp cât este ridicat steagul Căluşului. Acesta este activat anual în perioada amintită a Rusaliilor. Fără el ceata nu are identitate, autoritate şi nici nu poate opera vindecarea. Simbolica acestuia poate fi descifrată urmărind orice indicaţie din literatura despre simbologie şi heraldică, dar poate fi decriptată şi printr-o analiză detaliată a procesului recompunerii lui anuale, „dezgropării” lui (la propriu, în unele situaţii conservatoare, la figurat, în prezent, în cele mai multe cazuri). O informaţie detaliată semnificativă este următoarea: „În ziua de Strat de Rusalii se tăia steagul. Plecau toţi şi alegeau un plop sau tei drept şi limpede şi-1 tăiau cu săcurea, pe muteşte. Începea să dea cu săcurea vătaful, de două ori şi după aceea, în ordinea jucătorilor din căluşari, tăiau toţi. Se curăţa lemnul tot pe muteşte”{Sărbători, p. 301). Tehnica de recoltare aminteşte de cea prin care se obţine bradul funerar şi ar necesita o analiză separată, într-un cadru tipologic care să facă referire la instituirea calităţii rituale şi implicarea în sacru pentru anumite vegetale, între care copacii au o poziţie distinctă, ca şi ramurile verzi de tei, salcie sau nuc, ca şi florile amintite anterior. Pregătirea steagului, în continuare, revine aceloraşi actanţi care, fie că îşi imprimă identitatea pe steag, prin punerea mâinilor, acolo unde se încheie şirul mărcilor individuale fiind legate plantele înzestrate cu funcţii rituale şi bucata textilă, fie cos însemnul din vârful steagului, cu număr fix de împunsături de ac, fie, probabil într-o variantă mai recentă, trec pe sub un arc alcătuit din sabia mutului care se sprijină de steag. „Jurământul se face în următorul chip: ridică steagul în sus, ţinându-l drept; pun apoi toţi mâinile pe steag, afară de Mut [s.n.] care în timpul jurământului tace, adevărat ca un mut, căci dacă ar vorbi, amuţeşte” (Pamfile, p. 69). „Stegarul înfige steagul în pământ. Trebuie să fie drept. Căluşarii se aşază roată pe lângă steag. Au lăsat, la pământ, beţele. Mutul dă cu tăişul săbiei în beldia steagurilor. Vârful săbiei se prinde de beldie. Lăutarii sprijină de steag arcuşul, iar ţambalagii, ciocănelele, lângă sabia Mutului. Toţi tac. Vătaful rosteşte legământul […]. Vătaful este primul care trece pe sub sabia Mutului şi steag. Când păşeşte, loveşte uşor cu piciorul pe Mut, steagul şi pe lăutari. Zice: «Hm!» După vătaf, trec ceilalţi care fac la fel. Se trece de trei ori. Nimeni nu vorbeşte [s.n.]. Apoi, tot pe tăcute, se rânduiesc în linie […] (Oprişan, p. 74).

– Va urma –

(Sursa: Sabina Ispas, Cultură orală şi informaţie transculturală)

Sabina Ispas για Căluş şi Căluşar.. Μια ασυνήθιστη θέα σε ένα αρχαϊκόΘαυματουργού τελετουργικό (Μέρος 7)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-vii.html

cover 5 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VII  a)

Ανεξάρτητα από το πόσο προσπαθώ να αναπτύξει σε χριστιανική γιορτή για τον εορτασμό της περιόδου κατά την οποία η Calusul Θαυματουργού, η σχέση μεταξύ των δύο γεγονότων είναι πολύ προφανές, ακόμη και καθοριστική, της υποταγής. Ακόμα και H.B. Oprisan, αποφεύγοντας τη γιορτή της Πεντηκοστής να συνδέσει με τον Χριστιανισμό, δικαιολογείται ελέγχου της στάσης κατά τη διάρκεια του κομμουνιστικού ιδεολογικού εργασία, σημειώνει: «το άνοιγμα και το κλείσιμο Căluşarii Πεντηκοστής ήταν η γιορτή της Πεντηκοστής […] που κινείται από το χωριό. Φροντίδα των γυναικών για την ψυχή, τη μνήμη των νεκρών και των πίστης. Οι άνδρες ήταν απασχολημένος Calusul »(σελ. 7, 8). Gag και τη σειρά Căluşarii τελετουργικό ενεργεί μόνο αυτή τη φορά, η οποία παρατείνεται κατά μία ημέρα – μέχρι την Τρίτη μετά την Πεντηκοστή – το Άγιο Πνεύμα γιορτή τη Δευτέρα. Ως εκ τούτου πιστεύουμε ότι μια σύνοψη της εκδήλωσης που περιγράφονται πριν από 2.000 χρόνια.

Κρατήθηκε σε ένα απομονωμένο χώρο, «στην πάνω αίθουσα», όπου οι μαθητές είχαν συγκεντρωθεί μετά την Ανάληψη του Ιησού με τη Μαρία τη μητέρα υπαλλήλων και των γυναικών του. Εδώ, «ο ουρανός ξαφνικά έγινε ένα βρυχηθμό, όπως η αναπνοή του ανέμου που έρχεται γρήγορα και γέμισε ολόκληρο το σπίτι όπου έμεναν […] και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες και […] να κάνει τη φωνή της το πλήθος που συγκεντρώθηκαν ήταν ταραγμένη […]». Ασχολούμαστε με την αδελφότητα των οποίων η συνοχή κατοχυρώνεται από ένα μυστηριώδες συμβάν στο οποίο μόνο οι άνδρες προικισμένο με εξαιρετικές ιδιότητες της επικοινωνίας και Θαυματουργού δύναμη. Θεραπεύει ένα αδρανές άνθρωπος με το «δεξί χέρι αρπάζουν μια 1 και αμέσως έθεσε τα πόδια του και τους αστραγάλους ενισχύθηκαν και άλματα, στάθηκε και περπάτησε και άρχισε μαζί τους μέσα στο ναό, το περπάτημα και πηδώντας καιδοξάζοντας τον Θεό. » Οι γυναίκες επιτύχει την ίδια ενέργεια, του Θαυματουργού δεν αποκτούν την ίδια ποιότητα, αλλά copărtaşe τα πάντα που πρέπει να γίνουν, είναι υπηρέτες του ομίλου.

Είπαμε νωρίτερα ότι αυτή τη στιγμή για να γιορτάσουν το θεμέλιο της Εκκλησίας.Ή, συγκέντρωση στις ζουν με τους νεκρούς (κοιμισμένη), η οποία είναι η «Εκκλησία στρατευμένη» στη γη και την «Εκκλησία θριαμβευτική» The Departed ζωντανός. Σύμφωνα με την παράδοση, με ρίζες στη γιορτή της Σκηνοπηγίας, Εβραίων (που πραγματοποιήθηκε για 7 ημέρες σε Tişri, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος, γιορτάζεται με παιχνίδια και τραγούδια της χαράς), όταν υπήρχε η πεποίθηση ότι «οι ψυχές Εβραϊκά πατριάρχες, […] του Ιωσήφ, τον Μωυσή , ο Ααρών και ο David έρχονται κάθε μέρα αφιερωμένη στον προσωρινό σπίτι τους για να επισκεφτείτε αυτό το [υψηλό με τα σπίτια ή τις σκηνές στις παρυφές των οικισμών, μια] αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της Γιορτή της Σκηνοπηγίας »(Abrudan, Corniţescu, σ. 320), κοντά στη μεγάλη χριστιανική ψυχές γιορτέςεκλιπόντος θα μπορούσε να έρθει με τις οικογένειές τους, όπου έφυγαν στο τέλος του κύκλου που καθορίζεται από τη γιορτή της Πεντηκοστής. Το τμήμα συμμετείχε τόσο στις γυναίκες όσο και άνδρες, το καθένα με τους ρόλους και τις ευθύνες που επιβάλλονται στην Πεντηκοστή. Η πιο σημαντική γιορτή των νεκρών του έτους είναι η γιορτή της Πεντηκοστής κτήματα. Προετοιμασία της είναι η ευθύνη των γυναικών.

Η ώρα της ημέρας που εκτελείτε Calusul συμπεριλήφθηκε μόνο μεταξύ ανατολής και δύσης του ηλίου, η οποία έχει οδηγήσει τους αναλυτές στο να συνδέσουν με ένα αρχαίο ηλιακό λατρεία και μερικές φορές με το «άλογο σολάριουμ» γνωστά αρχαϊκά μυθολογίες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, ωστόσο, ότι η λειτουργική μέρα ξεκινά μετά την δύση του ηλίου και τελειώνει πριν από την ανατολή του. Σε αυτήν την περίοδο είναι priveghiul στο «προσευχής κοινότητες.»Ομίχλη căluşarilor λειτουργική πράξη μέσα σε δύο ημέρες, σε αντίθεση με την ομίχλη γιους τραγουδιστές κάλαντα, που πηγαίνουν από το ένα σπίτι στο άλλο, το λειτουργικό ημέρας, μεταξύ της δύσης και της ανατολής του ηλίου, ακόμη και την ημέρα των Χριστουγέννων, 24 έως 25 Δεκεμβρίου.

Μια ανάλυση των χαρακτηριστικών τελετουργία που, από τη μία πλευρά, αυτή η ομοιότητα και από την άλλη, οι διαφορές μεταξύ των δύο ανδρών ζώνες θα μπορούσε να φέρει ενδιαφέρουσες προοπτικές για την έννοια του χαρίσματος της Ρουμανίας λαϊκού πολιτισμού μεταφορέα. Το θέμα είναι πολύπλοκο και δεν έχει ποτέ απευθύνεται σε εθνολογική έρευνα μας.

Επιστρέφοντας στην ομίχλη κατά τη διάρκεια căluşari και το σύνταγμα και τη δράση της, βλέπουμε ότι μεταξύ των δύο τμημάτων του χρόνου είναι αμελητέα σύνδεση. Δεσμευτική της μπάντας, όχι μόνο για τον αριθμό των ημερών που εργάζεται σε ένα έτος, αλλά σε ένα πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, το οποίο είναι εμφανές από την καθαγίαση και διαρκεί 3, 5, 7, 9 χρόνια ως εάν vătafului , όλη η ζωή του, έχοντας, επίσης, την εξουσία και την ικανότητα να διαβιβάσει όλα ότι προέρχεται από μια συγκεκριμένη επιζών. Μεταφέρετε το αρσενικό γραμμή αυτής της αρχής είναι η μεταφορά της ιερατικής του τύπου, που θυμίζει τις πράξεις των αποστολικών χρόνων. Căluşarii είναι μερικά χαρισματική παρουσία. Αυτοί είναι οι φορείς της ειδικής χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος που εργάζονται στον κόσμο, καθώς οι μετοχές ο καθένας τις επιθυμίες τους. Τους δόθηκε στους Αποστόλους, τα μέλη της εκκλησιαστικής ιεραρχίας, αλλά γενικά οι βαπτισμένοι. Υπάρχουν ειδικά χαρίσματα στην υπηρεσία εκκλησία, δεδομένων των αποστόλων και των προφητών, γίνονται «ποιμένες», «καθηγητές». Άλλες χαρίσματα είναι εξαιρετική, θεαματική, προσωρινή και προσωπικές nemântuitoare πινακίδες για τους άπιστους, όπως το χάρισμα της προφητείας, κάνει θαύματα, τη δύναμη να εκβάλλει δαιμόνια, γλωσσολαλιά. Μεταξύ χαρισματικοί μπορεί επίσης να τοποθετηθεί πάνω στον ιερό Căluşarii Ποια είναι η Θεοφάνεια της Πεντηκοστής. «Όλα στην Τρανσυλβανία ήταν η πεποίθηση ότι η căluşarilor παιχνίδι είναι ιερό. Ένα παιχνίδι εξουσίας βοηθά căluşari. Παρακολουθήστε το παιχνίδι … «(Oprisan, σ. 151).

«Τα δώρα ποικίλλουν, αλλά το ίδιο Πνεύμα. Και διάφορα υπουργεία, αλλά το ίδιο Πνεύμα. […] Ότι το ένα είναι δεδομένη δια του Αγίου Πνεύματος, το Word της Σοφίας, και άλλα, σύμφωνα με το ίδιο πνεύμα, η συνείδηση λέξη. Και ένα είναι δεδομένο, πλήρως ίδιο πνεύμα, την πίστη, και σε μια άλλη δώρα της θεραπείας, το ίδιο Πνεύμα πλήρως. Κάνοντας αναρωτιέται κανείς, και άλλοι προφήτες, ένα απαιτητικό από τα οινοπνευματώδη ποτά και άλλα είδη γλώσσες και μια άλλη ερμηνεία των γλωσσών »(Α ‘Κορ. 12: 4-5, 8-10).

Ποιότητες η οποία κατοχυρώνει ως θεραπευτές λειτουργήσει μόνο για όσο διάστημα πρότυπο του πώρου. Ενεργοποιείται κατά την ετήσια υπενθύμιση της Πεντηκοστής. Χωρίς αυτό δεν ταυτότητα ομίχλης, αρχή και δεν μπορεί να λειτουργήσει επούλωση. Μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί σύμβολα μετά από οποιαδήποτε ένδειξη της βιβλιογραφίας σχετικά με συμβολισμούς και εραλδική, αλλά μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί και μια λεπτομερή ανάλυση της ετήσιας διαδικασίας recompunerii, «dezgropării» ‘s (κυριολεκτικά, σε ορισμένες περιπτώσεις συντηρητική, μεταφορικά, προς το παρόν, στις περισσότερες περιπτώσεις). Ένα σημαντικό αναλυτικές πληροφορίες, έχει ως εξής: «Την ημέρα της Πεντηκοστής σημαία στρώμα κοπεί. Αφήνοντας όλα και να επιλέξετε ένα λεύκες ή ασβέστου δίκαιο και σαφή σε σάκους με muteşte. Άρχισαν να δίνουν τις τσάντες vătaful, δύο φορές και στη συνέχεια, κατά σειρά căluşari παίκτες, όλα κομμένα. Καθαρίστε όλα σε ξύλο muteşte «{Ιστορία, σελ. 301).Τεχνική δειγματοληψίας που θυμίζει την κηδεία και να πάρει το δέντρο θα απαιτούσε μια ξεχωριστή ανάλυση, σε μια τυπολογική πλαίσιο να αναφερθώ στην ίδρυση της ποιότητας και τη συμμετοχή σε ιερή τελετουργία για τη συγκεκριμένη μονάδα από την οποία τα δέντρα έχουν μια ξεχωριστή θέση ωςασβέστη πράσινα κλαδιά, ιτιά ή καρυδιά, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως τα λουλούδια. Προετοιμασία σημαία επιστρέφει ακόμα το ίδιο παράγοντες που εκτυπώνουν είτε την ταυτότητά τους με τη σημαία, την τοποθέτηση των χεριών, όπου η σειρά τελειώνει κάθε μάρκα είναι για τα φυτά διαθέτει λειτουργίες τελετουργικό και των κλωστοϋφαντουργικών κομμάτι ή την κορυφή της σημαίας σημάδι καλάθι, με τον αριθμό σταθερό τσίμπημα καρφίτσας, ή ίσως σε μια πιο πρόσφατη έκδοση, περνώντας κάτω από μια αψίδα που αποτελείται από χαζός σπαθί που υποστηρίζει τη σημαία. «Ο όρκος γίνεται με τον ακόλουθο τρόπο: την ύψωση της σημαίας πάνω, κρατώντας το δικαίωμα, μετά βάλτε όλοι τα χέρια για τη σημαία, εκτός από την Mute [sn] ότι κατά τη διάρκεια σιωπηλή όρκο, ως μια πραγματικά αθόρυβη, γιατί αν μιλήσει amuţeşte» ( Pamfile, σ. 69). «Ensign σημαία ώθηση στο έδαφος. Θα πρέπει να είναι σωστό. Căluşarii τροχός κάθεται στην επόμενη σημαία. Άφησαν στο ραβδιά έδαφος,. Δίκοπο μαχαίρι δίνει άλαλος σημαίες Beldea. Κατέχει Beldie άκρη σπαθί. Fiddlers τόξο σημαία υποστηρίζει και ţambalagii, ciocănelele κοντά άλαλος σπαθί. Όλες οι σιωπηλοί. Σύμφωνο μιλάει Vătaful […]. Vătaful είναι ο πρώτος για να περάσει κάτω από άλαλος σπαθί και τη σημαία. Όταν περπατά, την χτύπησε με ένα πόδι στη σίγαση σημαία και τους μουσικούς. Λέει: «Hm!» Μετά vătaf, να περάσει σε άλλους να κάνουν το ίδιο. Περάστε τρεις φορές. Κανείς δεν μιλά [s.n.]. Στη συνέχεια, όλα ήσυχα, η σειρά με την γραμμή […] (Oprisan, σ. 74).

– Για να συνεχιστεί –

(Πηγή: Sabina Ispas, Προφορική Πολιτισμού και διαπολιτισμικής πληροφορίες)

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρέσει σε %d bloggers: