Skip to content

ΜΕΡΟΣ 6 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α σχασεα)

Ιανουαρίου 10, 2012

ΜΕΡΟΣ 6 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α σχασεα)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-vi.html

cover 4 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VI  a)

Αυτό το άρθρο είναι γραμμένο στη ρουμανική γλώσσα με ελληνικό αλφάβητο
This article is in romanian written with greek alphabet
Acest articol este în limba română scrisă cu litere greceşti
Ακεστ αρτικολ εστε îν λιμμπα ρομâνă σκρισă κου λιτερε γρεκεσχτι
.

Βομ φολοσι, îν κοντινουαρε, ντατε ινφορματιβε σιστεματιζατε, φουρνιζατε ντε ντοουă σουρσε κου γραντ μαρε ντε ομπιεκτιβιτατε: ρăσπουνσουριλε λα κχεστιοναρουλ λουι Αρ. Ντενσουσχιανου ορντονατε îν βολουμουλ Ντατινι σχι ερεσουρι ποπουλαρε ντε λα σφâρσχιτουλ σεκολουλουι αλ ΞΙΞ-λεα, αλκăτουιτ ντε Α. Φοκχι σχι ρăσπουνσουριλε λα κχεστιοναρουλ Ατλασουλουι ετνογραφικ ρομâν, πουμπλικατε îν βολουμουλ Σăρμπăτορι σχι ομπικειουρι. Ι. Ολτενια.

Ντιν κονσουλταρεα σουρσελορ μπιμπλιογραφικε ομπσερβăμ, πε ντε ω παρτε, σταμπιλιτατεα ντεοσεμπιτă α ντιβερσελορ κομπονεντε σπεκιφικε Κăλουσχουλουι α κăρορ πρεζεντσă εστε κονσεμνατă îν ντοκουμεντε προβενιτε ντιν ουλτιμελε ντοουă σουτε ντε ανι, κου πρελουνγιρι κχιαρ σπρε αμιντιτελε σεκολε αλ ΞΒΙ-λεα σχι αλ ΞΒΙΙ-λεα. Ω ασεμενεα φιξιτατε νου εστε καρακτεριστικă ντεκâτ στρουκτουριλορ ριτουαλε καρε σε ιντεγρεαζă ουνουι σιστεμ ρελιγιος πουτερνικ σχι ακτιβ. Ελε νου αρ φι πουτουτ ρεζιστα φαρă ουν σουπορτ προφουνντ ντογματικ. Πε ντε αλτă παρτε, σε ποατε ουσχορ κονστατα πρεζεντσα μαι μουλτορ τιπουρι σχι σουμπτιπουρι ντε Κăλουσχ, στρουκτουρατε îν κονκορνταντσă κου μαι μουλτσι παραμετρι, ντιν α κăρορ κομμπιναρε σε ποτ ιντεντιφικα στρατουριλε εβολουτσιει φουνκτσιοναλε, ανταπτăρι, μουτατσιι, ρεσεμαντιζăρι. „Ομπικει στρăβεκχι κου οριγινε σχι φουκτσιοναλιτατε κοντροβερσατε, Κăλουσχουλ εστε ω μανιφεσταρε φολκλορικă κομπλεξă, κου ουν πολισεμαντισμ ακκεντουατ” (Κομανικι).

Περσπεκτιβελε ντιν καρε α φοστ στουντιατ πρεφερεντσιαλ σουντ ντοουă: κεα îν καρε αουτοριι îσχι προπουν σă ελουκιντεζε οριγινιλε ομπικειουλουι σχι κεα σπεκιαλιζατă îν στουντιουλ λιμμπαjουλουι κορεγραφικ, αλ ετνοκορεολογιλορ, jοκουλ φιινντ ω κομπονεντă ντε μπαζă α ριτουαλουλουι.

Σουντ ελεμεντε σπεκιφικε καρε αρ τρεμπουι αναλιζατε πεντρου α οφερι ματεριαλ ομπιεκτιβ ακτσιουνιι ντε τιπολογιζαρε. Πεντρου κă ουν στουντιου λιμιτατ κα îντινντερε νου περμιτε ασεμενεα ντεμερς, βομ ντεκουπα ουν τιπ πε καρε λ-αμ ντιφερεντσιατ πριν ομπσερβατσιε εμπιρικă σχι λ-αμ νουμιτ τιπουλ ταουματουργικ. Κρεντεμ κă εστε ουν τιπ αρχαικ, λεγατ ντε σεμνιφικατσιιλε πριμαρε αλε ριτουαλουλουι ντιν καρε ς-αου ντεζβολτατ, îν τιμπ, αλτε τιπουρι ακτιβε. Σουρσελε λα καρε απελăμ σουντ ρăσπουνσουριλε λα κχεστιοναρελε κιτατε, καρε οφερă ινφορματσιι ντιν ντοουă περιοαντε αφλατε λα απροξιματιβ ουν σεκολ ντισταντσă, αλăτουρι ντε φιλμελε ντιν Αρχιβα Ινστιτουτουλουι ντε Ετνογραφιε σχι Φολκλορ σχι λουκρăριλε ντε ρεφεριντσă κιτατε îν μπιμπλιογραφιε. Ποτ φι σεσιζατε, αστφελ σχι σκχιμμπăριλε πετρεκουτε îν ακεστ ιντερβαλ ντε τιμπ.

Πεντρου ορικε ριτουαλ, τιμπουλ îν καρε σε ντεσφăσχοαρă εστε εσεντσιαλ; ελ εστε, ινβαριαμπιλ, τιμπ σακρου. Ραπορτατ λα καλεννταρ, Κăλουσχουλ σε ντοβεντεσχτε α φι εξκλουσιβ ουν ριτουαλ αλ Ρουσαλιιλορ, κου ντατă μομπιλă ντε εξεκουτσιε. Κα ντουρατă, ποατε ακτσιονα (îν τιμπ) îνκεπâνντ ντε λα τρει ζιλε („πε ω σăπτăμâνă σαου πε 3 ζιλε”, „σε λεαγă îν σεαρα ντε Στρατ ντε Ρουσαλιι, ω σăπτăμâνă σαου 3 ζιλε”), ω σăπτăμâνă („λεγατσι πε ω σăπτăμâνă”, „σăπτăμâνα Ρουσαλιιλορ” ,,jοακă πâνă μαρτσι ντουπă Ρουσαλιι”, „σε λεαγă νουμαι πεντρου ω σăπτăμâνă”, „σε îντσελεγ πε 7 ζιλε”, „πε τοατă σăπτăμâνα Ρουσαλιιλορ”, îν σăπτăμâνα Ρουσαλιιλορ), 8 ζιλε („τιμπ ντε 8 ζιλε îνκεπâνντ ντε λα ντουμινικα Ρουσαλιιλορ”, „τσινε 8 ζιλε”, „λεγαρεα […] πεντρου 8 ζιλε”, „σε λεαγă πε 8 ζιλε”), 9 ζιλε, 10 ζιλε („σε λεαγă πε 10 ζιλε”), μαι μουλτε ζιλε („ντε ντουμινεκα ζιουα ντε Ρουσαλιι σχι πâνă μαρτσι ντουπă α ντοουα ντουμινικă”, „îν σăπτăμâνα Ρουσαλιιλορ, τιμπ ντε 40 ντε ζιλε κâτ jοακă”, „τρει σăπτăμâνι κâτ τσιν Ρουσαλιιλε”, „λεγαρεα σε φακε îν Στρατ ντε Ρουσαλιι, πâνă σâμμπăτă îν αjουνουλ Ρουσαλιιλορ”, „σε λεαγă πε 15 ζιλε”, „λα Στρατ ντε Ρουσαλιι” – σε λεαγă, ν.ν.) {Ντατινι, π. 38-54). „îν ζιουα ντε Στρατ ντε Ρουσαλιι σε αντουνă λα ω κασă 13 φλăκăι, ακεια καρι σουντ χοτăρâτσι α σε φακε κăλουσχαρι” (Παμφιλε, π. 69).

Ανκχετελε Ατλασουλουι ετνογραφικ ρομâν, καρε ς-αου ντεφασχουρατ îντρε ανιι 1972 σχι 1983, îνρεγιστρεαζă κα περιοαντă ντε τιμπ α ντεσφăσχουρăριι ριτουαλουλουι: „ντελα Στροντουλ Ρουσαλιιλορ (μιερκουρεα καρε πρεμεργε jόια α πατρα ντιντρε Πασχτι σχι Ρουσαλιι) πâνă μαρτσι, ντουπă Ρουσαλιι”, „ντε λα Ρουσαλιι ω σăπτăμâνă, ντε λουνι πâνă σâμμπăτă”, „ντιν ντουμινικα Ρουσαλιιλορ ω σăπτăμâνă πâνă μαρτσι, φαρă ζιλελε ντε μιερκουρι σχι βινερι” (ινφορματσιε σπεκιαλă, πεντρου κă εβιντεντσιαζă καρακτερουλ ντε σăρμπăτοαρε α μπουκουριει πε καρε ω ποατε εξπριμα Κăλουσχουλ, ζιλελε ντε μιερκουρι σχι βινερι φιινντ ζιλε ντε ποστ îν καρε πετρεκερεα νου πουτεα σă αιμπă λοκ), „ντιν ζιουα ντε Ρουσαλιι πâνă μαρτσεα ουρμăτοαρε”, „ντε λα Ισπας λα Ρουσαλιι”, „ντε λα Ρουσαλιι τιμπ ντε ω σăπτăμâνă” (Σăρμπăτορι, π. 297-298). Îν τοτ ακεστ ιντερβαλ ντε τιμπ, κăλουσχαριι πουν ντιαγνοστικουλ μπολναβιλορ καρε λε σουντ πρεζεντατσι κα φιινντ „λουατσι ντιν κăλουσχ” σαου „ντε ιελε” σχι οπερεαζă βινντεκăρι. (Ομπσερβαρεα σιμπτομελορ νε φακε σă κρεντεμ κă αβεμ α φακε κου μπολι αλε σιστεμουλουι νερβος, καρε προβοακă παραλιζιι αλε μεμμπρελορ, πιερντερεα καπακιτăτσιι ντε κομουνικαρε, ουνεορι, κριζε ντε επιλεψιε.) Φολοσινντ ντρεπτ τεραπιι jοκουλ σχι μουζικα, σπεκιαλιζατε, îνσοτσιτε ντε πουρτατουλ σχι κονσουμουλ ουνορ πλαντε κου βαλεντσε σακρε, καλιτăτσι προφιλακτικε σχι τεραπεουτικε, φολοσιτε îν ριτουαλ, κουμ αρ φι πελινουλ σχι ουστουρόιουλ, κου îνζεστραρεα σπεκιαλă πε καρε ω ντομπâνντεσκ ω ντατă κου ιντραρεα îν κεατă, κăλουσχαριι ποτ βινντεκα μπολναβιι νουμαι îν ακεστε ζιλε ντιν αν. Τρεμπουιε ρετσινουτă καρακτεριστικα μπολιλορ καρε ιντρă îν σαρκινιλε λορ ντε βινντεκαρε. Ακεστεα σε ντεκλανσχεαζă îν ουρμα îνκăλκăριι ιντερντικτσιιλορ ντε λουκρου, σεμν αλ νερεσπεκτăριι σăρμπăτοριι Ρουσαλιιλορ σαου πριν πăτρουνντερεα îν σπατσιιλε ιντερζισε, κε ρεβιν, ντε ντρεπτ, îν ακεα περιοαντă, ιελελορ; σουφεριντσελε σουντ, îν φαπτ, σανκτσιουνι απλικατε πεντρου νεασκουλταρε, καρε σουντ îνλăτουρατε πριν περφορμαρεα ριτουαλουριλορ ντε ντεβοτσιουνε ρăσκουμπăρăτοαρε σχι ντε πουριφικαρε πριν κâντεκ σχι ντανς ριτουαλ εξεκουτατ ντε κăλουσχαρι. Ντεσπρε βινντεκαρεα πριν μουζικă σχι jοκ îν πρακτικιλε κăλουσχăρεσχτι αου σκρις σπεκιαλισχτιι μπουλγαρι Λ. Μποτουσχαροβ σχι Ι. Ιλιεβ, îν τιμπ κε κουνοσκουτουλ φολκλοριστ Μ. Αρναουντοβ α ρεζερβατ κâτεβα καπιτολε, îν μαγιστραλα σα λουκραρε ντεσπρε φολκλορουλ μπουλγăρεσκ, ουνορ αναλιζε κου περσπεκτιβă κομπαρατă.

Îν σελεκτσια πε καρε αμ φακουτ-ω σε ποατε ομπσερβα κονσταντσα κου καρε σε πăστρεαζă ακεεασχι ντουρατă α μανιφεστăριι σχι α ιντερβαλελορ ντε τιμπ îν καρε ς-α ντεσφăσχουρατ ριτουαλουλ, απροαπε ω σουτă ντε ανι, ντοβαντă α βιταλιτăτσιι σχι μαι αλες, α ιμπορταντσει ακεστουια πεντρου κομουνιτατε. Κονφορμ τουτουρορ ινφορματσιιλορ ομπτσινουτε, σăρμπăτοαρεα κρεσχτινă α Κινκιζεκιμιι σε πλασεαζă κα ουν αξ κεντραλ αλ εβενιμεντουλουι. (Σπατσιουλ νου περμιτε ω αναλιζă α κιρκουμσταντσελορ îν καρε εα α ντομπâνντιτ, îν ουνελε ζονε κρεσχτινε, νουμελε ντε Ρουσαλιι. Ντεσκιφρăμ îν ακεστ προκες ντε ρεσεμνατιζαρε α ουνορ μαι βεκχι σăρμπăτορι ω νοουă ακκεπτσιε α σενσουλουι ιουμπιριι. Ντραγοστεα, πεντρου κρεσχτινι, αρε κα μοντελ ακεα μανιφεσταρε ντιβινă καρε α γενερατ κρεατσια σχι α ντετερμινατ κχιαρ σακριφικιουλ χριστικ, ντραγοστεα Μăριει πεντρου Φιουλ ρăστιγνιτ σχι πεντρου κει πε καρε îι αρε σουμπ „ακοπερăμâντουλ” σăου, κου τοτουλ αλτα ντεκâτ κεα καρε εστε σπεκιφικă κελεμπρăριι Αφροντιτει, ντιβινιτατε α ιουμπιριι τρουπεσχτι îν παντεονουλ πολιτειστ γρεκω-ρομαν, κου καρε ω ιντεντιφικă ουνιι αναλισχτι καρε ουρμăρεσκ σă ντεσκοπερε πρεζεντσε αλε ουνορ κομπονεντε πρεκρεσχτινε σπεκιφικε λουμιι γρεκω-λατινε αντικε îν κελεμπραρεα Ρουσαλιιλορ.) Σε ποατε αλκăτουι ω τιπολογιε πορνινντ σχι ντε λα ακεστε ιντερβαλε ντε τιμπ, φιεκαρε ουνιτατε εξπριμâνντ, προμπαμπιλ, ουν μομεντ îν ντιναμικα εβολουτσιει εβενιμεντουλουι ντε-α λουνγουλ α 2000 ντε ανι. Απρεκιεμ κă φορμα αρχαικă α Κăλουσχουλουι ταουματουργικ ερα κεα καρε σε ντεσφăσχουρα îντρε Ισπας σχι Ρουσαλιι, κου βαριαντε 8, 9, 10 ζιλε ντε λεγăμâντ. Εστε σχτιουτ κă îνăλτσαρεα (Ισπασουλ ντε λα β. σλ. Σουπασου, „Μâντουιτορουλ”) ερα σăρμπăτοριτă îν Οριεντ, λα ανουλ 332, ντουπă κουμ σουστσινε Εουσεμπιου ντε Κεζαρεεα îν λουκραρεα Ντεσπρε σăρμπăτοαρεα Πασχτιλορ, îν α 50-α ζι ντουπă Πασχτε, ω ντατă κου Ρουσαλιιλε, „ερα ουν φελ ντε οτπουστ αλ μαριι σολεμνιτăτσι λιτουργικε α Ρăσκουμπăρăριι” (Μπρανισχτε, π. 179-180). Îνăλτσαρεα καντε τοτντεαουνα îντρ-ω ζι ντε jόι, λα 40 ντε ζιλε ντουπă Îνβιερε. Ιντερβαλουλ ντιντρε Πασχτε σχι Ρουσαλιι νουμăρă 9 ζιλε ντε jόι, jόιλε „γρελε” σαου „πăζιτε”, îν καρε ιντερντικτσιιλε ντε λουκρου σουντ φοαρτε στρικτε σχι αρε, εβιντεντ, λεγăτουρă κου σεμνιφικατσιιλε περιοαντει ντιν πριμελε τρει σεκολε κρεσχτινε σχι κου προκεσουλ ακεστα ντε σεπαραρε αμιντιτ, îντρε Jόια Μαρε ντιν Σăπτăμâνα Πατιμιλορ σχι Jόια Îνăλτσăριι φιινντ ω ιντερρελατιοναρε καρε νου μαι νεκεσιτă ντεμονστρατσιι. Κελε ντοουă σăρμπăτορι ς-αου σεπαρατ πε λα σφâρσχιτουλ σεκ. αλ ΙΒ-λεα. Ρουσαλιιλε, νουμιτă ποπουλαρ Ντουμινικα Μαρε, α 10-α ζι ντουπă îνăλτσαρε σχι α 50-α ντουπă Πασχτι, κελεμπρεαζă Πογορâρεα Σφ. Ντουχ πεστε αποστολι σχι îντεμειερεα μπισερικιι κρεσχτινε λα Ιερουσαλιμ. Εστε ουρματă ντε λουνεα Ρουσαλιιλορ κâνντ σε πρăζνουιεσχτε Σφ. Ντουχ κα περσοανă α Τρειμιι, îν ικονογραφιε πρεζεντατ σουμπ φορμα ουνουι πορουμμπελ, ιαρ îν ρεπρεζενταρεα Κινκιζεκιμιι, σουμπ φορμα λιμμπιλορ ντε φοκ καρε πογοαρă πεστε αποστολι, κονφορμ ιστορισιριι ντιν Φαπτε (ΙΙ, 1-4). Τερτουλιαν κονσιντερă περιοαντα κελορ 50 ντε ζιλε κα ω „ζι ντε σăρμπăτοαρε πρελουνγιτă”, ω μπουκουριε σπιριτουαλă α κρεντινκιοσχιλορ καρε ομπισχνουιαου σă κâντε Αλελουια, νου ποστεαου σχι νου îνγενουνκχεαου λα ρουγăκιουνε. Ασουπρα ακεστει κâντăρι καρε αρε ω σεμνιφικατσιε σχι ω îνρâουριρε σπεκιαλă ασουπρα κουλτουριι τραντιτσιοναλε βομ ρεβενι. Σăρμπăτοαρεα αρε ρăντăκινι îν ιουνταισμ, Κινκιζεκιμεα Λεγιι Βεκχι σεμνιφικâνντ „σăρμπăτοαρεα σεκερισχουλουι” σαου „ζιουα πâργιλορ”, κâνντ λα τεμπλου σε αντουκεα σνοπουλ λεγăνατ ντε ορζ, îν λουνιλε μαι-ιουνιε. Ερα ω σăρμπăτοαρε ντε μουλτσουμιρε πεντρου στρâνγερεα ρεκολτει, σε ρεκομανντα ρεπαους σχι αβεα λοκ αντουναρεα σφâντă, λοκασχουλ ντε κουλτ ερα îμποντομπιτ κου ραμουρι βερζι σχι σε κιτεαου κελε 10 πορουνκι σχι καρτεα Ρουτ. Ω πρεφιγουραρε α Πογορâριι Σφ. Ντουχ ερα κοντσινουτă îν ακεαστă ζι κâνντ σε κελεμπρα σχι πριμιρεα Λεγιι ντε κăτρε Μόισε πε Μουντελε Σιναι. Ιν αμâνντοουă εβενιμεντελε πρεζεντσα ντιβινă εστε περκεπουτă κα ω Τεοφανιε αουτοριταρă, καρε îλ σπεριε πε ομ πριν σολικιταρεα ιντενσă α σιμτσουριλορ σχι ποατε ντεβενι πριμεjντιοασă πεντρου κελ καρε σε απροπιε πρεα ταρε ντε ενεργια ντιβινă: „νου βα ρăμâνε îν βιατσă, φιε ομ, φιε ντομπιτοκ”, îλ αβερτιζεαζă Ιαχβε πε Μόισε κâνντ îλ σφăτουιεσχτε σă-ι τσινă ντεπαρτε πε οαμενι ντε μουντελε ουνντε προφετουλ ουρμα σă πριμεασκă Λεγεα.

– Βα ουρμα –

(Σουρσα: Σαμπινα Ισπας Κουλτουρă οραλă σχι ινφορματσιε τρανσκουλτουραλă)

Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VI -a)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-vi.html

cover 4 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VI  a)

Vom folosi, în continuare, date informative sistematizate, furnizate de două surse cu grad mare de obiectivitate: răspunsurile la chestionarul lui Ar. Densuşianu ordonate în volumul Datini şi eresuri populare de la sfârşitul secolului al XIX-lea, alcătuit de A. Fochi şi răspunsurile la chestionarul Atlasului etnografic român, publicate în volumul Sărbători şi obiceiuri. I. Oltenia.

Din consultarea surselor bibliografice observăm, pe de o parte, stabilitatea deosebită a diverselor componente specifice Căluşului a căror prezenţă este consemnată în documente provenite din ultimele două sute de ani, cu prelungiri chiar spre amintitele secole al XVI-lea şi al XVII-lea. O asemenea fixitate nu este caracteristică decât structurilor rituale care se integrează unui sistem religios puternic şi activ. Ele nu ar fi putut rezista fară un suport profund dogmatic. Pe de altă parte, se poate uşor constata prezenţa mai multor tipuri şi subtipuri de Căluş, structurate în concordanţă cu mai mulţi parametri, din a căror combinare se pot identifica straturile evoluţiei funcţionale, adaptări, mutaţii, resemantizări. „Obicei străvechi cu origine şi fucţionalitate controversate, Căluşul este o manifestare folclorică complexă, cu un polisemantism accentuat” (Comanici). Perspectivele din care a fost studiat preferenţial sunt două: cea în care autorii îşi propun să elucideze originile obiceiului şi cea specializată în studiul limbajului coregrafic, al etnocoreologilor, jocul fiind o componentă de bază a ritualului.

Sunt elemente specifice care ar trebui analizate pentru a oferi material obiectiv acţiunii de tipologizare. Pentru că un studiu limitat ca întindere nu permite asemenea demers, vom decupa un tip pe care l-am diferenţiat prin observaţie empirică şi l-am numit tipul taumaturgic. Credem că este un tip arhaic, legat de semnificaţiile primare ale ritualului din care s-au dezvoltat, în timp, alte tipuri active. Sursele la care apelăm sunt răspunsurile la chestionarele citate, care oferă informaţii din două perioade aflate la aproximativ un secol distanţă, alături de filmele din Arhiva Institutului de Etnografie şi Folclor şi lucrările de referinţă citate în bibliografie. Pot fi sesizate, astfel şi schimbările petrecute în acest interval de timp.

Pentru orice ritual, timpul în care se desfăşoară este esenţial; el este, invariabil, timp sacru. Raportat la calendar, Căluşul se dovedeşte a fi exclusiv un ritual al Rusaliilor, cu dată mobilă de execuţie. Ca durată, poate acţiona (în timp) începând de la trei zile („pe o săptămână sau pe 3 zile, „se leagă în seara de Strat de Rusalii, o săptămână sau 3 zile), o săptămână („legaţi pe o săptămână, „săptămâna Rusaliilor ,,joacă până marţi după Rusalii, „se leagă numai pentru o săptămână, „se înţeleg pe 7 zile, „pe toată săptămâna Rusaliilor, în săptămâna Rusaliilor), 8 zile („timp de 8 zile începând de la duminica Rusaliilor, „ţine 8 zile, „legarea […] pentru 8 zile, „se leagă pe 8 zile), 9 zile, 10 zile („se leagă pe 10 zile), mai multe zile („de dumineca ziua de Rusalii şi până marţi după a doua duminică, „în săptămâna Rusaliilor, timp de 40 de zile cât joacă, „trei săptămâni cât ţin Rusaliile, „legarea se face în Strat de Rusalii, până sâmbătă în ajunul Rusaliilor, „se leagă pe 15 zile, „la Strat de Rusalii – se leagă, n.n.) {Datini, p. 38-54). „în ziua de Strat de Rusalii se adună la o casă 13 flăcăi, aceia cari sunt hotărâţi a se face căluşari (Pamfile, p. 69).

Anchetele Atlasului etnografic român, care s-au defaşurat între anii 1972 şi 1983, înregistrează ca perioadă de timp a desfăşurării ritualului: „dela Strodul Rusaliilor (miercurea care premerge joia a patra dintre Paşti şi Rusalii) până marţi, după Rusalii, „de la Rusalii o săptămână, de luni până sâmbătă, „din duminica Rusaliilor o săptămână până marţi, fară zilele de miercuri şi vineri(informaţie specială, pentru că evidenţiază caracterul de sărbătoare a bucuriei pe care o poate exprima Căluşul, zilele de miercuri şi vineri fiind zile de post în care petrecerea nu putea să aibă loc), „din ziua de Rusalii până marţea următoare, „de la Ispas la Rusalii, „de la Rusalii timp de o săptămână (Sărbători, p. 297-298). În tot acest interval de timp, căluşarii pun diagnosticul bolnavilor care le sunt prezentaţi ca fiind „luaţi din căluş sau „de iele şi operează vindecări. (Observarea simptomelor ne face să credem că avem a face cu boli ale sistemului nervos, care provoacă paralizii ale membrelor, pierderea capacităţii de comunicare, uneori, crize de epilepsie.) Folosind drept terapii jocul şi muzica, specializate, însoţite de purtatul şi consumul unor plante cu valenţe sacre, calităţi profilactice şi terapeutice, folosite în ritual, cum ar fi pelinul şi usturoiul, cu înzestrarea specială pe care o dobândesc o dată cu intrarea în ceată, căluşarii pot vindeca bolnavii numai în aceste zile din an. Trebuie reţinută caracteristica bolilor care intră în sarcinile lor de vindecare. Acestea se declanşează în urma încălcării interdicţiilor de lucru, semn al nerespectării sărbătorii Rusaliilor sau prin pătrunderea în spaţiile interzise, ce revin, de drept, în acea perioadă, ielelor; suferinţele sunt, în fapt, sancţiuni aplicate pentru neascultare, care sunt înlăturate prin performarea ritualurilor de devoţiune răscumpărătoare şi de purificare prin cântec şi dans ritual executat de căluşari. Despre vindecarea prin muzică şi joc în practicile căluşăreşti au scris specialiştii bulgari L. Botuşarov şi I. Iliev, în timp ce cunoscutul folclorist M. Arnaudov a rezervat câteva capitole, în magistrala sa lucrare despre folclorul bulgăresc, unor analize cu perspectivă comparată.

În selecţia pe care am facut-o se poate observa constanţa cu care se păstrează aceeaşi durată a manifestării şi a intervalelor de timp în care s-a desfăşurat ritualul, aproape o sută de ani, dovadă a vitalităţii şi mai ales, a importanţei acestuia pentru comunitate. Conform tuturor informaţiilor obţinute, sărbătoarea creştină a Cincizecimii se plasează ca un ax central al evenimentului. (Spaţiul nu permite o analiză a circumstanţelor în care ea a dobândit, în unele zone creştine, numele de Rusalii. Descifrăm în acest proces de resemnatizare a unor mai vechi sărbători o nouă accepţie a sensului iubirii. Dragostea, pentru creştini, are ca model acea manifestare divină care a generat creaţia şi a determinat chiar sacrificiul hristic, dragostea Măriei pentru Fiul răstignit şi pentru cei pe care îi are sub „acoperământul” său, cu totul alta decât cea care este specifică celebrării Afroditei, divinitate a iubirii trupeşti în panteonul politeist greco-roman, cu care o identifică unii analişti care urmăresc să descopere prezenţe ale unor componente precreştine specifice lumii greco-latine antice în celebrarea Rusaliilor.) Se poate alcătui o tipologie pornind şi de la aceste intervale de timp, fiecare unitate exprimând, probabil, un moment în dinamica evoluţiei evenimentului de-a lungul a 2000 de ani. Apreciem că forma arhaică a Căluşului taumaturgic era cea care se desfăşura între Ispas şi Rusalii, cu variante 8, 9, 10 zile de legământ. Este ştiut că înălţarea (Ispasul de la v. sl. Supasu, „Mântuitorul”) era sărbătorită în Orient, la anul 332, după cum susţine Eusebiu de Cezareea în lucrarea Despre sărbătoarea Paştilor, în a 50-a zi după Paşte, o dată cu Rusaliile, „era un fel de otpust al marii solemnităţi liturgice a Răscumpărării” (Branişte, p. 179-180). Înălţarea cade totdeauna într-o zi de joi, la 40 de zile după Înviere. Intervalul dintre Paşte şi Rusalii numără 9 zile de joi, joile „grele” sau „păzite”, în care interdicţiile de lucru sunt foarte stricte şi are, evident, legătură cu semnificaţiile perioadei din primele trei secole creştine şi cu procesul acesta de separare amintit, între Joia Mare din Săptămâna Patimilor şi Joia Înălţării fiind o interrelationare care nu mai necesită demonstraţii. Cele două sărbători s-au separat pe la sfârşitul sec. al IV-lea. Rusaliile, numită popular Duminica Mare, a 10-a zi după înălţare şi a 50-a după Paşti, celebrează Pogorârea Sf. Duh peste apostoli şi întemeierea bisericii creştine la Ierusalim. Este urmată de lunea Rusaliilor când se prăznuieşte Sf. Duh ca persoană a Treimii, în iconografie prezentat sub forma unui porumbel, iar în reprezentarea Cincizecimii, sub forma limbilor de foc care pogoară peste apostoli, conform istorisirii din Fapte (II, 1-4). Tertulian consideră perioada celor 50 de zile ca o „zi de sărbătoare prelungită”, o bucurie spirituală a credincioşilor care obişnuiau să cânte Aleluia, nu posteau şi nu îngenuncheau la rugăciune. Asupra acestei cântări care are o semnificaţie şi o înrâurire specială asupra culturii tradiţionale vom reveni. Sărbătoarea are rădăcini în iudaism, Cincizecimea Legii Vechi semnificând „sărbătoarea secerişului” sau „ziua pârgilor”, când la templu se aducea snopul legănat de orz, în lunile mai-iunie. Era o sărbătoare de mulţumire pentru strângerea recoltei, se recomanda repaus şi avea loc adunarea sfântă, locaşul de cult era împodobit cu ramuri verzi şi se citeau cele 10 porunci şi cartea Rut. O prefigurare a Pogorârii Sf. Duh era conţinută în această zi când se celebra şi primirea Legii de către Moise pe Muntele Sinai. In amândouă evenimentele prezenţa divină este percepută ca o Teofanie autoritară, care îl sperie pe om prin solicitarea intensă a simţurilor şi poate deveni primejdioasă pentru cel care se apropie prea tare de energia divină: „nu va rămâne în viaţă, fie om, fie dobitoc”, îl avertizează Iahve pe Moise când îl sfătuieşte să-i ţină departe pe oameni de muntele unde profetul urma să primească Legea.

– Va urma –

(Sursa: Sabina Ispas Cultură orală şi informaţie transculturală)

Δεν ξέρω ελληνικά, έτσι ώστε η μετάφραση να Έλληνες γίνεται με Google Translate:
I don’t know greek, so the translation to greek is made with google translate:
Nu ştiu greacă, aşa că traducerea în greceşte este făcută cu google translate
Νου σχτιου γρεακă, ασχα κă τραντουκερεα îν γρεκεσχτε εστε φăκουτă κου γοογλε τρανσλατε
.

Sabina Ispas για Călus και Căluşar. Μια ασυνήθιστη θέα σε ένα αρχαϊκό Θαυματουργού τελετουργικό (ΜΕΡΟΣ 6)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-vi.html

cover 4 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a VI  a)

Θα χρησιμοποιήσουμε περαιτέρω τα δεδομένα που συγκεντρώνονται πληροφορίες που παρέχονται από δύο πηγές με υψηλό βαθμό αντικειμενικότητας: Είναι οι απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο. Densusianu όγκο διέταξε Τελωνείων και δημοφιλή αιρέσεις στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, που αποτελείται από τους A. Foch και τα ερωτηματολόγια της Ρουμανίας εθνογραφική Atlas, η οποία δημοσιεύθηκε στις διακοπές όγκο και τα έθιμα. Ι. Oltenia.

Σε συνεννόηση με βιβλιογραφική σημείωση πηγές, από τη μία πλευρά, μεγάλη σταθερότητα των διαφόρων συγκεκριμένων συστατικών των οποίων η παρουσία έχει καταγραφεί ρόζους έγγραφα από τα τελευταία διακόσια χρόνια, επεκτείνοντας ακόμα και με την προαναφερθείσα αιώνες XVI και XVII αιώνα.Τέτοιες στερεότητας είναι χαρακτηριστικό όχι μόνο τις δομές τελετουργικό που ενσωματώνουν ένα ισχυρό και ενεργό θρησκευτικό σύστημα. Δεν θα μπορούσε να επιβιώσει χωρίς τη στήριξη βαθιά δογματική. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να προσδιορίσει εύκολα την παρουσία διαφόρων τύπων και υποτύπων των gag, δομημένες σύμφωνα με πολλές παραμέτρους, των οποίων ο συνδυασμός των στρωμάτων μπορεί να προσδιοριστεί λειτουργική εξέλιξη, προσαρμογή, μετάλλαξη, resemantizări. «Fucţionalitate αρχαίο έθιμο της προέλευσης και αμφιλεγόμενο, είναι μια λαϊκή εκδήλωση Calusul συγκρότημα με αυξημένη polisemantism» (Comanici). Προοπτικές των οποίων μελετήθηκε προτιμησιακών είναι δύο: ένα στο οποίο οι δημιουργοί επιδιώκουν να διευκρινίσει την προέλευση του εθίμου και ειδικεύεται στη μελέτη της χορογραφικής γλώσσας, η etnocoreologilor, το παιχνίδι είναι ένα βασικό συστατικό στοιχείο της τελετουργίας.

Υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που θα πρέπει να αναλυθούν για να παρέχουν αντικειμενική δράση τυπολογία υλικό. Για μια μελέτη περιορισμένο πεδίο εφαρμογής δεν επιτρέπει μια τέτοια προσέγγιση, κόβουμε έναν άντρα που μου διακρίνεται από εμπειρική παρατήρηση, και κάλεσα Θαυματουργού τύπου. Πιστεύουμε ότι είναι ένα αρχαϊκό τύπο, που σχετίζονται με την κύρια σημασία του τελετουργικού που έχουν αναπτύξει την πάροδο του χρόνου άλλα περιουσιακά στοιχεία. Νερά οι πηγές που αναφέρονται απαντήσεις σε ερωτηματολόγια, παρέχοντας πληροφορίες από δύο περιόδους σε περίπου έναν αιώνα μακριά, μαζί με ταινίες από το Ινστιτούτο Εθνογραφίας και Λαογραφικό Αρχείο έργων και έργων αναφοράς που αναφέρονται στην βιβλιογραφία. Μπορεί να προσδιοριστεί, έτσι οι αλλαγές σε αυτή την περίοδο.

Για κάθε τελετουργία, στην οποία ο χρόνος είναι ουσιαστικής σημασίας, είναι πάντα ιερή στιγμή. Σε σύγκριση με το ημερολόγιο, Calusul αποδεικνύεται ότι είναι μόνο ένα τελετουργικό της Πεντηκοστής, με το κινητό του χρόνου εκτέλεσης.Διάρκεια, μπορεί να λειτουργήσει (στο χρόνο) από τρεις ημέρες («μια εβδομάδα ή τρεις ημέρες», «επίπεδο γραμμής το βράδυ της Πεντηκοστής, την εβδομάδα ή τρεις ημέρες»), την εβδομάδα («δεσμεύονται σε μια εβδομάδα »,« της Πεντηκοστής εβδομάδα «, το παιχνίδι μέχρι την Τρίτη μετά την Πεντηκοστή», «σύνδεσμος μόνο για μια εβδομάδα», «7 ημερών σημαίνει», «Όλη την εβδομάδα της Πεντηκοστής,» Πεντηκοστής εβδομάδα), 8 ημέρες («χρόνος 8 ημερών από την Κυριακή της Πεντηκοστής »,« πάρει οκτώ ημέρες «,» σύνδεση […] για 8 ημέρες «,» σύνδεσμο σε οκτώ ημέρες), 9 ημέρες, 10 ημέρες («σύνδεσμος σε 10 ημέρες» ), αρκετές ημέρες («την ημέρα της Πεντηκοστής Κυριακή μέχρι την Τρίτη μετά τη δεύτερη Κυριακή», «Πεντηκοστή εβδομάδα, για 40 ημέρες, όπως παίζει», «διαρκέσει τρεις εβδομάδες, καθώς Πεντηκοστή», «δεσμευτικό στρώμα είναι κατασκευασμένο Πεντηκοστή, έως το Σάββατο, την παραμονή της Πεντηκοστής »,« σύνδεση για 15 ημέρες »,« το στρώμα της Πεντηκοστής «- σύνδεσμο, nn) {τελωνειακών, σ. 38-54). «Η ημέρα της Πεντηκοστής στρώμα συγκεντρωθούν σε ένα σπίτι 13 ήσαν αγόρια, εκείνους που είναι αποφασισμένοι να κάνουν căluşari» (Pamfile, σ. 69).

Ρουμανικά εθνογραφικές έρευνες Atlas, οι οποίες έχουν λάβει χώρα στο διάστημα μεταξύ 1972 και 1983, καταγράφεται ως χρόνος για την άσκηση της τελετουργίας, «μπήκε από την Πεντηκοστή (Τετάρτη προηγείται η τέταρτη Πέμπτη του Πάσχα και της Πεντηκοστής) μέχρι την Τρίτη μετά την Πεντηκοστή», «τοΠεντηκοστή μια εβδομάδα, από Δευτέρα έως Σάββατο «,» την Κυριακή της Πεντηκοστής μία εβδομάδα για να Τρίτη, Τετάρτη και Παρασκευή, χωρίς «(ειδικές πληροφορίες για τα σημεία διακοπών για τη χαρά που μπορεί να εκφράσει Calusul, Τετάρτη και Η Παρασκευή είναι ημέρα μετά το πάρτι δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί), «την ημέρα της Πεντηκοστής μέχρι την επόμενη Τρίτη», «της εξιλέωσης την Πεντηκοστή», «την Πεντηκοστή για μια εβδομάδα» (Ιστορία, σελ. 297-298 ). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, Căluşarii διάγνωση ασθενών που τους παρουσιάζονται ως «λάβει τα gag» ή «Νεράιδες» και λειτουργεί επούλωση. (Παρατήρηση των συμπτωμάτων μας κάνει να πιστεύουμε ότι έχουμε να κάνουμε με ασθένειες του νευρικού συστήματος, προκαλώντας παράλυση των άκρων, απώλεια της επικοινωνίας, μερικές φορές, επιληπτικές κρίσεις.) Χρησιμοποιώντας παιγνιοθεραπεία και τη μουσική ως εξειδικευμένη, συνοδεύεται από τη φθορά και τη χρήση τωνσθένους ιερά φυτά, ποιότητα προληπτική και θεραπευτική χρήση σε τελετουργία, όπως η αρτεμισία και το σκόρδο, με ιδιαίτερη προικοδότηση που κερδίζουν μια φορά την είσοδο στην ομίχλη, μπορεί να θεραπεύσει τον άρρωστο μόνο Căluşarii αυτές τις μέρες του έτους. Σημειώστε το χαρακτηριστικό της νόσου που εισέρχονται καθήκοντά θεραπευτικές τους ιδιότητες. Οι αποφάσεις αυτές δρομολόγησαν την παράβαση των απαγορεύσεων της εργασίας, ένα σημάδι της αποτυχίας ή γιορτή διείσδυση της Πεντηκοστής απαγορεύεται, κατεστημένων περιοχές, από το νόμο, την εποχή εκείνη, Νεράιδες, βάσανα είναι, στην πραγματικότητα, κυρώσεις για ανυπακοή, τα οποία έχουν αφαιρεθεί από performarea λυτρωτικό τελετουργικά της αφοσίωσης και του καθαρισμού τελετουργικό μέσω του τραγουδιού και του χορού που εκτελούνται από căluşari. Θεραπεία μέσω της μουσικής και να παίξει στην πράξη căluşăreşti βουλγαρική ειδικοί έχουν γράψει και I. Iliev L. Botuşarov ενώ φημίζεται λαογράφο Μ. Arnaudov κράτηση αρκετά κεφάλαια στο λεωφορείο για το έργο στο βουλγαρικό φολκλόρ, συγκριτική προοπτική της ανάλυσης.

Η επιλογή μας να γίνει μπορούμε να δούμε ότι η συνοχή με το συμβάν και να κρατήσει την ίδια διάρκεια των χρονικών διαστημάτων στα οποία η τελετή έλαβε χώρα σχεδόν εκατό χρόνια, και ειδικά στοιχεία για τη ζωτικότητα, τη σημασία του για την κοινότητα. Σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες που λαμβάνονται, η γιορτή της Πεντηκοστής Χριστιανός παίρνει θέση ως κεντρικό άξονα της εκδήλωσης.(Χώρος δεν επιτρέπει την ανάλυση των συνθηκών υπό τις οποίες έχει αποκτήσει, σε ορισμένες περιοχές χριστιανική Πεντηκοστή όνομα. Resemnatizare διαβάσετε στη διαδικασία γιορτάζουμε ένα εννέα παλαιότερα αίσθηση της την έννοια της αγάπης. Αγάπη, για τους Χριστιανούς, είναι ότι το μοντέλο θεία εκδήλωση η οποία έχει ακόμη ως αποτέλεσμα τη δημιουργία και τη θυσία του Χριστού, η αγάπη της Μαρίας για το σταυρωμένο Υιό και εκείνων που έχουν στο πλαίσιο του «στέγη», ή τελείως διαφορετικό από αυτό που είναι συγκεκριμένη γιορτή της Αφροδίτης, ο θεός του έρωτα στην ελληνική πολυθεϊστική πάνθεον -Ρουμανίας, το οποίο προσδιορίζει ορισμένους αναλυτές που προσπαθούν να ανακαλύψουν την παρουσία συγκεκριμένων εξαρτημάτων προχριστιανικής ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα για τον εορτασμό της Πεντηκοστής.) μπορούν να εξαχθούν από μια τυπολογία και αυτά τα χρονικά διαστήματα, κάθε μονάδα που εκφράζει, πιθανώς δυναμική χρονική εξέλιξη εκδήλωση πάνω από 2000 χρόνια. Εκτιμούμε ότι η αρχαϊκή μορφή του πώρου Θαυματουργού ήταν αυτή που πραγματοποιήθηκε μεταξύ εξιλέωση και την Πεντηκοστή, με τις εκδόσεις 8, 9, 10 ημερών από την διαθήκη. Είναι γνωστό ότι η αύξηση (από Β. sl Ispas. Supasu, «Σωτήρας») εορτάστηκε στην Ανατολή, το έτος 332, ο Ευσέβιος Καισαρείας, όπως υποστηρίζει στο έργο του στην γιορτή για την 50ή ημέρα μετά το Πάσχα, μία φορά με την Πεντηκοστή, «ήταν ένα είδος λειτουργικής otpust τελετουργίες της Μεγάλης Redemption» (Braniste, σελ. 179 – 180). Ανάληψη πέφτει πάντα Πέμπτη στις 40 ημέρες μετά την Ανάσταση. Το χρονικό διάστημα μεταξύ του Πάσχα και της Πεντηκοστής είναι εννέα ημέρες Πέμπτη, joile «βαρύ» ή «φρουρείται» στην οποία οι περιορισμοί είναι πολύ αυστηροί και η οποία προφανώς έννοιες που σχετίζονται με την περίοδο των τριών πρώτων χριστιανικών αιώνων αυτή η διαδικασία του διαχωρισμού και υπενθύμισε, μεταξύ Μεγάλη Πέμπτη και την Πέμπτη Μεγάλη Εβδομάδα είναι μια υποδειγματική Αναλήψεως που δεν απαιτεί απόδειξη. Οι δύο διακοπές έχουν διαχωριστεί στο τέλος του sec. IV. Πεντηκοστή, που ονομάζεται δημοφιλή Μεγάλη Κυριακή, την 10η ημέρα μετά την αναμνηστική και της 50 ης μετά το Πάσχα, γιορτάζει την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος με τους Αποστόλους και το θεμέλιο της χριστιανικής εκκλησίας στην Ιερουσαλήμ. Δευτέρα της Πεντηκοστής ακολουθείται από το Άγιο Πνεύμα που είναι εμπνευσμένο από το πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, με τη μορφή ενός εικονογραφία περιστέρι, και να εκπροσωπεί Πεντηκοστής ως γλώσσες φωτιάς που κατέβηκε πάνω από τους αποστόλους, σύμφωνα με την ιστορία στις Πράξεις (ΙΙ, 1-4) . Τερτυλλιανός θεωρεί ότι η περίοδος των 50 ημερών ως «εκτεταμένη διακοπές» πνευματική χαρά των πιστών που χρησιμοποιείται για να τραγουδήσει Hallelujah, Μην δημοσιεύετε ή γονάτισε στην προσευχή. Σε αυτή την κλίμακα που έχει μια ιδιαίτερη σημασία και μια μαγιά του παραδοσιακού πολιτισμού θα επιστρέψει. Φεστιβάλ έχει τις ρίζες στον Ιουδαϊσμό, Πεντηκοστή παλιά έννοια του νόμου «γιορτή της συγκομιδής» ή «Ημέρα μόχλευσης», όταν ο ναός έφερε αγκαλιά δεμάτι από κριθάρι, τον Μάιο-Ιούνιο. Ήταν μια γιορτή των Ευχαριστιών για την συγκομιδή, συνιστάται να ξεκουραστούν και συναρμολόγηση πραγματοποιούνται ιερό τόπο λατρείας ήταν διακοσμημένα με πράσινα κλαδιά και να διαβάσετε τις 10 εντολές και το βιβλίο της Ρουθ. Προτύπωση της καθόδου του Αγίου Πνεύματος ήταν που περιέχονται σε εκείνη την ημέρα, όταν γιορτάζει και την παραλαβή του Νόμου από τον Μωυσή στο όρος Σινά. Και στις δύο εκδηλώσεις της θείας παρουσίας γίνεται αντιληπτή ως ένα αυταρχικό θεοφάνεια που τον φοβίζει που απαιτεί έντονη άνθρωπος των αισθήσεων και μπορεί να γίνει επικίνδυνη για εκείνους που είναι πολύ κοντά στην θεία ενέργεια «δεν θα μείνει ζωντανό, αν άνθρωπος ή θηρίο» , Γιαχβέ προειδοποιεί ο Μωυσής όταν συμβουλεύει να κρατήσει μακριά τους ανθρώπους από το βουνό όπου ο προφήτης ήταν να λάβει το νόμο.

– Για να συνεχιστεί –

(Πηγή: Sabina Ispas προφορική κουλτούρα και διαπολιτισμική πληροφορίες)

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρέσει σε %d bloggers: