Skip to content

ΜΕΡΟΣ 11 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α ουνσπρεζεκεα)

Ιανουαρίου 10, 2012

ΜΕΡΟΣ 11 – Σαμπινα Ισπας ντεσπρε Κăλουσχ σχι Κăλουσχαρ. Ω βιζιουνε νεκονβεντσιοναλă ασουπρα ουνουι ριτουαλ ταουματουργικ αρχαικ (παρτεα α ουνσπρεζεκεα)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-xi.html

cover 4 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a XI  a)

Αυτό το άρθρο είναι γραμμένο στη ρουμανική γλώσσα με ελληνικό αλφάβητο
This article is in romanian written with greek alphabet
Acest articol este în limba română scrisă cu litere greceşti
Ακεστ αρτικολ εστε îν λιμμπα ρομâνă σκρισă κου λιτερε γρεκεσχτι
.

Σκουρτε ομπσερβατσιι ντεσπρε Μουτ, πρεζεντσă αουτοριταρă îν κεατα ντε κăλουσχαρι, σινγουρουλ îνντρεπτăτσιτ, îν βρεμεα μοντερνă, σă φιε πουρτăτορ ντε σαμπιε; ακεαστα εστε, αντεσεα, βοψιτă îν κουλοαρε ροσχιε, αβâνντ ακελεασχι σεμνιφικατσιι κα σχι μπασμαλελε σαου ακοπερăμâντουλ καπουλουι ντε κουλοαρε ροσχιε, νταρ σεμνιφικâνντ μαι εξπλικιτ κομπονεντα σακριφικιαλă, πρεκουμ σχι καλιτăτσιλε πε καρε, προμπαμπιλ, λε-αου αβουτ σχι κειλαλτσι σαου μαjοριτατεα μεμμπριλορ γρουπουλουι, ακελεα ντε λουπτăτορι, πăζιτορι, προτεκτορι. Ουνιι ντιντρε αποστολι αου φοστ πουρτăτορι ντε αρμă. Πετρου πουρτα σαμπιε îν μομεντουλ αρεστăριι λουι Ιισους, ουνιι ντιντρε αποστολι φουσεσερă ζελοτσι, κχιαρ νουμελε λουι Σιμον Ζελοτουλ σουγερεαζă ουν πουρτăτορ ντε σαμπιε.

Εστε ντεμνă ντε ρεμαρκατ σελεκτσια πε καρε α φακουτ-ω Χ.Μπ. Οπρισχαν ντιν Ιστορια Ντακιει Τρανσαλπινε. Σουλζερ σκριε κă Μουτουλ εστε îμμπρăκατ îν χαινε ροσχιι, îντρ-ω τσινουτă „εξτραβαγαντă σχι κă πε φατσă αρε ω μασκă καρε îνκχιπουιε ουν κιοκ ντε μπαρζă σαου ντε αλτă πασăρε” (Οπρισχαν, π. 180). Εστε ω σιντεζă ελοκβεντă καρε αρ νεκεσιτα μινουτσιοασε κομενταριι ρεφεριτοαρε λα σιμμπολικα αβιφορμă σχι πρεζεντσα ακεστεια îν μομεντελε ντε Τεοφανιε κουμ αρ φι Μπομποτεαζă σαου Ρουσαλιιλε σχι μασκα κου κιοκ ντε πασăρε σαου νουμαι Κιοκουλ, ω μπουκατă ντε λεμν κου φορμα ουνουι κιοκ ντε πασăρε, îνβελιτ îν μπλανă ντε ιεπουρε ατεστατ îν Κăλουσχουλ ντιν Ολτενια. Ακελασχι αουτορ îλ καρακτεριζεαζă κα πε „ουν ελεμεντ κιουντατ […]. Κχιαρ αστăζι ελ πăστρεαζă ουν σουμπστρατ μιστεριος […]. Κιοκουλ ερα πεντρου μουλτσιμε κεβα ταινικ. Ουν ομπιεκτ ντε καρε σε τεμεαου πâνă λα γροαζă. Ακεστ σεντιμεντ ς-α τρανσμις πâνă îν ζιλελε νοαστρε” (Οπρισχαν, π. 176).

Κελ μαι σεμνιφικατιβ σχι καρακτεριστικ ατριμπουτ αλ ακεστουι περσοναj εστε ιντερντικτσια ντε κομουνικαρε πριν λιμμπαj βερμπαλ. Κομουνικαρεα κου γρουπουλ ντε ταουματουργι σχι κου οαμενιι ντιν ρεστουλ κομουνιτăτσιι σε φακε πριν λιμμπαjουλ σεμνελορ, κου μαρε γραντ ντε αμπστρακτιζαρε, μαι πρεκις, ντιντρ-ουν ανουμιτ πουνκτ ντε βεντερε, νταρ σχι îνκăρκατ ντε σουσπικιουνε σχι τεμερι. Ελ εστε ουν „πεντεψιτορ” κα σχι ρεπρεζεντăριλε φεμινινε αμιντιτε αντεριορ. Φαπτουλ κă ποαρτă μασκă ντιν πιελε ντε ανιμαλ, μαι φρεκβεντ ντιν πιελε ντε καπρă (κρεντεμ κă εξιστă ω λεγăτουρă λα νιβελ σεμαντικ σχι φουνκτσιοναλ ριτουαλ κου μασκα καπρει ντιν κολινντατουλ ντε Κρăκιουν; βεζι σχι κονσεμναρεα λουι Σουλζερ) σχι îμμπρăκăμιντε ουζατă, εξπριμă ω ντεπερσοναλιζαρε, ω ντετασχαρε ντε τρăσăτουριλε ινντιβιντουαλε, ντε καρε ρăμâν ατασχατσι κειλαλτσι μεμμπρι αι κετει, πεντρου α πουτεα φι „ομπιεκτιβ”, ιμπαρτσιαλ, πεντρου α νου γενερα σεντιμεντε ντε ατασχαμεντ σαου σιμπατιε καρε σă-ι ινφλουεντσεζε ιμπαρτσιαλιτατεα ντεκιζιιλορ σχι ακτσιουνιλορ. îμμπρăκăμιντεα πονοσιτă ερα φολοσιτă ντε μουλτσι μιστικι σχι εστε ω μαρκă εξτεριοαρă, ουσχορ ντε ομπσερβατ, α σφιντσενιει λορ, α ντετασχăριι ντε μπουνουριλε ματεριαλε, πăμâντεσχτι. Ελ, ουλτιμουλ ντιντρε κει ντιν γρουπ κα εξπρεσιε εξτεριοαρă, λιψιτ ντε ελεγαντσă σχι φρουμουσετσε, εστε τοτουσχι κελ μαι αουτοριταρ, νεîνντουπλεκατ, ομπσερβατορ ατεντ σχι ραπιντ îν ντεκιζιι. Ελ παρε α ντετσινε ντρεπτουλ ντε κοντρολ σχι σουπραβεγχερε α γρουπουλουι ντε ακταντσι σχι αλ ρελατσιιλορ κελορλαλτσι κου ακεστα. Κομεντâνντ μασκα Μουτουλουι îν παγινιλε λουκρăριι σαλε κονσακρατε κăλουσχαριλορ, Χ.Μπ. Οπρισχαν σεσιζεαζă φαπτουλ κă ακεαστα νου σεαμăνă κου κελε ντιν αλαιουριλε ντιν Μολντοβα αλκăτουιτε πεντρου κελεμπρăριλε ντε Κρăκιουν σχι Αν Νοου, νου εστε îν πριμουλ ρâνντ ω „μασκă ντε εξπρεσιε”, κι ουνα „μενιτă σă ασκουνντă φατσα” (Οπρισχαν, π. 186).

Τιπουλ ντε κομουνικαρε βερμπαλă λα καρε αου ακκες κăλουσχαριι εστε λιμιτατ, σε ρεζουμă λα κâτεβα κατεγοριι ντε στριγăτουρι, μαjοριτατεα κου σενς νεκλαρ αστăζι. Εστε ποσιμπιλ κα îν τρεκουτ σă φι φουνκτσιονατ ουν σετ ντε φορμουλε πιερντουτε σαου οκουλτατε αστăζι. Κομουνικαρεα πρεκαρă σαου αμπσεντă îντρε ουνιι ντιντρε μεμμπριι κετει ντε κăλουσχαρι σχι γρουπουλ πεντρου καρε σε îμπλινεσχτε ριτουαλουλ σε ντεσκχιντε σπρε αλτε ρεαλιτăτσι, ουμανε σαου νεουμανε, κου καρε ει ποτ ιντρα îν κοντακτ îν καλιτατε ντε οφικιαντσι χαρισματικι. Κομουνικαρεα σπεκιαλă σε μανιφεστă ντεπλιν îν ιντερντικτσια αμπσολουτă ντε α φολοσι κουβâντουλ, ιμπουσă μουτουλουι. Ουν αργουμεντ îν φαβοαρεα ακεστει κομουνικăρι νονβερμπαλε καρε σε αντρεσεαζă ουνορ εντιτăτσι ντιν αφαρα γρουπουλουι εστε σχι στρουκτουρα ριτμικă ασιμετρικă, πρεζεντă, îν σπεκιαλ, îν jοκουριλε ντε βινντεκαρε, κουμ αρ φι Ρατσα, Καλουλ. Αρ φι κελ μαι αμπστρακτ σχι ντιρεκτ μοντ ντε κομουνικαρε πριν καρε σε σουμπστιτουιε κουβâντουλ σχι σε ρεαλιζεαζă ω „μασκă σονορă” καπαμπιλă ντε ακτσιουνε μαγικă (ντρ. ετνομουζικολογ Μ. Λουπασχκου, ιντερβιου, απριλιε 2003). Λιτερατουρα ετνολογικă ρεζερβατă τεματικιι μασκăριι σχι εφεκτελορ ακεστεια νε σερβεσχτε μαι πουτσιν îν ακεστ τιπ ντε ιντερπρεταρε. Καρακτεριστικιλε περσοναjουλουι αου εβολουατ σπρε μπουρλεσκ, προμπαμπιλ σουμπ ινφλουεντσα αλτορ σιτουατσιι îν καρε σε φολοσεσχτε μασκαρεα, νταρ ατριμπουτσιιλε κε-ι ρεβενεαου, ντε α ινντουκε φρικα σχι α σουπραβεγχεα λεγιτιμιτατεα ριτουαλουλουι αου ρăμας. Ω ινφορματσιε σινγουλαρă μεντσιονεαζă κă μασκα αρ φι αβουτ καπ ντε πασăρε: „κâτεοντατă ακεστ ινντιβιντ [μουτουλ, ν.ν.] αρε πους πεστε ομπραζ ω μασκă κου καπ ντε κοκοαρă σαου ντε κοκοστâρκ” (Σουλζερ, απουντ Μπουραντα, π. 57). Εστε ρισκαντ σă ω σπεκουλăμ, νταρ, περσοναλ, îι ακορντăμ μουλτă ιμπορταντσă. Κρεντεμ, τοτοντατă, κă αρ τρεμπουι φăκουτε κερκετăρι κομπαρατε ασουπρα ομπικειουλουι Κουκεριλορ ντιν Μπαλκανι σχι Κăλουσχαριλορ ντιν σουντουλ Ρομâνιει.

Σουγεστιι γăσιμ îν λουκραρεα λουι Μ. Αρναουντοβ σχι îν στουντιουλ λουι Ρ. Βουια. Ντιντρε στριγăτουριλε κονσεμνατε, καρε νου κρεντεμ κă σουντ κου αντεβăρατ σεμνιφικατιβε, ντατε φιινντ βεακουριλε καρε αου τρεκουτ ντε κâνντ σε πρακτικă ομπικειουλ, αμιντιμ: „Αι σχα, ιαρ ασχα, σχ-αλτă ντατă ιαρ ασχα; ιαρ μαι ζι, ιαρ μαι ζι, ιαρ πăζα, ιαρ πăζα”; „ιαρ ασχα, ιαρ ασχα, ιαρ πăζεα, ιαρ πăζεα”; „Κουμ, μă, κουμ; / Ουιτε ασχα, νου ασχα,/ Μπα-ι ασχα, μπα νου-ι ασχα. / Ουιτε-ασχα, νταρ χαιντα-ασχα, / Λα μπăτăι, χαιντ-îναιντε; / Ουιτε-ασχα σχι ντă-ι μπăτăι!”ετκ. (Βεζι îν κοντινουαρε: Ντατινι; Σăρμπăτορι.) Κα βαλοαρε ντε κομουνικαρε, στριγăτουριλε σουντ νεσεμνιφικατιβε; ρολουλ λορ νου ερα ακελα ντε α τρανσμιτε ινφορματσιε κελορ πεντρου καρε σε ιντερπρετα ριτουαλουλ, κι ντε α λε λăσα ιμπρεσια κă σουντ μαρτοριι ουνει στρουκτουρι κομουνικατιοναλε στρăινε, καρε νου λε εστε ακκεσιμπιλă. Ιντερντικτσια ντε α βορμπι ιμπουσă μουτουλουι σχι λιψα σουμπσταντσει ινφορματιβε ντιν κομουνικαρεα κăλουσχαριλορ νε ντετερμινă σă νε γâνντιμ λα ποσιμπιλελε ασεμăνăρι κου επισοντουλ γλοσολαλιει, „βορμπιρεα îν λιμμπι”, νταρουλ ντε α πουτεα κομουνικα κου κει ντε αλτă λιμμπă, αλτă κουλτουρă, κει κăρορα ουρμεαζă α λε φι τρανσμις μεσαjουλ εβανγχελικ, πε καρε λ-αου ντομπâνντιτ αποστολιι λα Κινκιζεκιμε. Εστε ιμπορταντ ντε λουατ îν κονσιντεραρε σχι καρακτερουλ ιτινεραντ αλ γρουπουριλορ ντε κăλουσχαρι; ει ντεπăσχεσκ γρανιτσελε λοκαλιτăτσιλορ λορ ντε μπασχτινă σχι ντουκ ριτουαλουλ ακολω ουνντε σουντ κχεματσι, ουνντε εστε νεβόια ντε τεραπιε, ντε προφιλαξιε, ντε κουρăτσιρε. Ιντερντικτσιει κομουνικăριι πριν βορμπιρε ι σε ανταουγă σχι κεα τοτ ατâτ ντε ντραστικă ρεφεριτοαρε λα αμπστινεντσα σεξουαλă πε τοατă ντουρατα ντεσφăσχουρăριι ομπικειουλουι. Πăστραρεα πουριτăτσιι τρουπεσχτι, ομπλιγατοριε îν μουλτε αλτε κιρκουμσταντσε ριτουαλε, σπεκιφικă μουλτορ ρελιγιι, εστε ω κονντιτσιε ντετερμιναντă πεντρου κα εφεκτουλ βινντεκăτορ σă σε ποατă μανιφεστα. Ακεαστα, κα σχι καρακτερουλ εζοτερικ αλ κετει, ρολουριλε ντιφερεντσιατε σχι τοτουσχι κομπλεμενταρε αλε φεμειλορ σχι μπăρμπατσιλορ, κουνοασχτερεα σχι φολοσιρεα ιερμπουριλορ κου καλιτăτσι σχι ατριμπουτε βινντεκăτοαρε, κουμ σουντ ουστουρόιουλ βερντε σχι λεουσχτεανουλ, νε φακ σă-ι απροπιεμ πε κăλουσχαρι σχι πε κρăιτσε ντε ω γρουπαρε μαι πουτσιν κουνοσκουτă σχι κομεντατă îν λιτερατουρα ετνολογικă, κεα α τεραπεουτσιλορ.

Ιν βρεμεα κâνντ ς-α îνκεπουτ προποβăντουιρεα Εβανγχελιει τρăιαου îν Παλεστινα μαι μουλτε γρουπăρι, ουνελε κου ρολ ακτιβ μπινε ντεφινιτ îν ιστορια μομεντουλουι, αλτελε, ντισκρετε, κου εξιστεντσă εξεμπλαρă πεντρου ακελε βρεμουρι. Αστφελ, αλăτουρι ντε φαρισει, σαντουκχει, σαμαριτενι, εσενιενι, ελενισχτι, αφλăμ, ντιν λουκρăριλε λουι Jοσεπχους Φλαβιους σχι Φιλον ντιν Αλεξανντρια, ντεσπρε τεραπεουτσι, „ουν φελ ντε ασκετσι, μπăρμπατσι σχι φεμει, καρε τρăιαου îν Εγιπτ, ρετρασχι îν κχιλιι σινγουρατικε, ντεπαρτε ντε λοκουριλε ποπουλατε. Ποστεαου îν φιεκαρε ζι πâνă λα απουσουλ σοαρελουι, ιαρ îν ζιουα α σχαπτεα σε αντουναου λα ουν λοκ, κâντâνντ τοατă νοαπτεα σχι λουâνντ παρτε λα ουν οσπăτσ κομουν. Σε μαι îνντελετνικεαου κου αντουναρεα ντε πλαντε, ιερμπουρι σχι φρουκτε ντιν καρε πρεπαραου κεαιουρι, αλιφιι σχι αλτε μεντικαμεντε, κου καρε îι τραταου πε μπολναβι. Ντε αικι σχι ντενουμιρεα λορ ντε τεραπεουτσι” (Αμπρουνταν, Κορνιτσεσκου, π. 350). Βρεμ σαου νου, τρεμπουιε σă αβεμ îν βεντερε σχι ακεαστă ινφορματσιε καρε αρουνκă ω λουμινă σπεκιαλă ασουπρα ακτελορ ντε βινντεκαρε καρε ι-αου ουιμιτ πε μουλτσι ντιντρε κει κε σε îμποτριβεαου, îν πριμελε σεκολε, προποβăντουιριι κρεσχτινισμουλουι πριντρε νειουντει.

Σπατσιουλ νου περμιτε αναλιζα ντεταλιατă α καλιτăτσιι σχι ρολουλουι ομπιεκτελορ, πλαντελορ, σουμπσταντσελορ φολοσιτε îν τιμπουλ ντεσφăσχουρăριι ριτουαλουλουι ταουματουργικ. Τοτουσχι, νου πουτεμ σă νου ατραγεμ ατεντσια ασουπρα ασεμăνăριλορ εβιντεντε ντιντρε σεκβεντσα ακεαστα ντιν καντρουλ Κăλουσχουλουι σχι ρεκομανντăριλε βετεροτεσταμενταρε πριβινντ κουρăτσιρεα σχι σφιντσιρεα κουιβα καρε σουφερισε ντε ω μποαλă (τεξτουλ σακρου αμιντεσχτε ω φορμă ουσχοαρă ντε λεπρă) σχι φουσεσε βινντεκατ. „Ντουπă βινντεκαρε πρεοτουλ λουα ντοουă πăσăρι βιι κουρατε, λεμν ντε κεντρου, ισοπ, λâνă ροσχιε σχι απă κουργăτοαρε σαου ντε ιζβορ îντρ-ουν βας ντε λουτ. Απόι τăια ω πασăρε σχι λăσα σă ι σε σκουργă σâνγελε îν βας îν καρε îνμουια κεαλαλτă πασăρε βιε, λεμνουλ ντε κεντρου, ισοπουλ σχι λâνα ροσχιε, ντουπă καρε στροπεα ντε σχαπτε ορι πε κελ βινντεκατ, ιαρ πăσăριι βιι îι ντα ντρουμουλ îν σεμν κă ακεαστα ντουκε κου εα πăκατελε λεπροσουλουι” {ιμπιντεμ, π. 297). Ακτσιουνιλε κăλουσχαριλορ, ντινκολω ντε πρακτικιλε εξτατικε ντεσπρε καρε αμιντεσκ αναλισχτιι, αου σχι ακεστ εβιντεντ καρακτερ πουριφικατορ σχι îν κομουνιτατεα τραντιτσιοναλă ρομâνεασκă μποαλα φιινντ περκεπουτă κα ω πεντεαψă πεντρου πăκατ. Λουατουλ ντιν Κăλουσχ, ντιν Ιελε εστε ω πεντεαψă πεντρου ιντερντικτσιιλε κăλκατε σχι πεντρου îνλăτουραρεα ουρμăριλορ ακεστορα τρεμπουια φăκουτă πουριφικαρεα. Îντρε σουμπσταντσελε αντουσε κα jερτφă îν ρεκομανντăριλε Λεγιι Βεκχι φιγουραου σχι σαρεα, σιμμπολ αλ σφιντσενιει, κουρăτσενιει σχι τăμâια, σιμμπολ αλ ρουγăκιουνιι; ελε σουντ πρεζεντε πριντρε σουμπσταντσελε φολοσιτε îν ριτουαλουλ κăλουσχουλουι.

– Βα ουρμα –

(Σαμπινα Ισπας Κουλτουρă οραλă σχι ινφορματσιε τρανσκουλτουραλă)

Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a XI -a)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-xi.html

cover 4 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a XI  a)

Scurte observaţii despre Mut, prezenţă autoritară în ceata de căluşari, singurul îndreptăţit, în vremea modernă, să fie purtător de sabie; aceasta este, adesea, vopsită în culoare roşie, având aceleaşi semnificaţii ca şi basmalele sau acoperământul capului de culoare roşie, dar semnificând mai explicit componenta sacrificială, precum şi calităţile pe care, probabil, le-au avut şi ceilalţi sau majoritatea membrilor grupului, acelea de luptători, păzitori, protectori. Unii dintre apostoli au fost purtători de armă. Petru purta sabie în momentul arestării lui Iisus, unii dintre apostoli fuseseră zeloţi, chiar numele lui Simon Zelotul sugerează un purtător de sabie.

Este demnă de remarcat selecţia pe care a facut-o H.B. Oprişan din Istoria Daciei Transalpine.Sulzer scrie că Mutul este îmbrăcat în haine roşii, într-o ţinută „extravagantă şi că pe faţă are omască care închipuie un cioc de barză sau de altă pasăre” (Oprişan, p. 180). Este o sinteză elocventă care ar necesita minuţioase comentarii referitoare la simbolica aviformă şi prezenţa acesteia în momentele de Teofanie cum ar fi Bobotează sau Rusaliile şi masca cu cioc de pasăre sau numai Ciocul, o bucată de lemn cu forma unui cioc de pasăre, învelit în blană de iepure atestat în Căluşul din Oltenia. Acelaşi autor îl caracterizează ca pe „un element ciudat […]. Chiar astăzi el păstrează un substrat misterios […]. Ciocul era pentru mulţime ceva tainic. Un obiect de care se temeau până la groază. Acest sentiment s-a transmis până în zilele noastre” (Oprişan, p. 176).

Cel mai semnificativ şi caracteristic atribut al acestui personaj este interdicţia de comunicare prin limbaj verbal. Comunicarea cu grupul de taumaturgi şi cu oamenii din restul comunităţii se face prin limbajul semnelor, cu mare grad de abstractizare, mai precis, dintr-un anumit punct de vedere, dar şi încărcat de suspiciune şi temeri. El este un „pedepsitor” ca şi reprezentările feminine amintite anterior. Faptul că poartă mască din piele de animal, mai frecvent din piele de capră (credem că există o legătură la nivel semantic şi funcţional ritual cu masca caprei din colindatul de Crăciun; vezi şi consemnarea lui Sulzer) şi îmbrăcăminte uzată, exprimă o depersonalizare, o detaşare de trăsăturile individuale, de care rămân ataşaţi ceilalţi membri ai cetei, pentru a putea fi „obiectiv”, imparţial, pentru a nu genera sentimente de ataşament sau simpatie care să-i influenţeze imparţialitatea deciziilor şi acţiunilor. îmbrăcămintea ponosită era folosită de mulţi mistici şi este o marcă exterioară, uşor de observat, a sfinţeniei lor, a detaşării de bunurile materiale, pământeşti. El, ultimul dintre cei din grup ca expresie exterioară, lipsit de eleganţă şi frumuseţe, este totuşi cel mai autoritar, neînduplecat, observator atent şi rapid în decizii. El pare a deţine dreptul de control şi supraveghere a grupului de actanţi şi al relaţiilor celorlalţi cu acesta. Comentând masca Mutului în paginile lucrării sale consacrate căluşarilor, H.B. Oprişan sesizează faptul că aceasta nu seamănă cu cele din alaiurile din Moldova alcătuite pentru celebrările de Crăciun şi An Nou, nu este în primul rând o „mască de expresie”, ci una „menită să ascundă faţa” (Oprişan, p. 186).

Tipul de comunicare verbală la care au acces căluşarii este limitat, se rezumă la câteva categorii de strigături, majoritatea cu sens neclar astăzi. Este posibil ca în trecut să fi funcţionat un set de formule pierdute sau ocultate astăzi. Comunicarea precară sau absentă între unii dintre membrii cetei de căluşari şi grupul pentru care se împlineşte ritualul se deschide spre alte realităţi, umane sau neumane, cu care ei pot intra în contact în calitate de oficianţi harismatici. Comunicarea specială se manifestă deplin în interdicţia absolută de a folosi cuvântul, impusă mutului. Un argument în favoarea acestei comunicări nonverbale care se adresează unor entităţi din afara grupului este şi structura ritmică asimetrică, prezentă, în special, în jocurile de vindecare, cum ar fiRaţa, Calul. Ar fi cel mai abstract şi direct mod de comunicare prin care se substituie cuvântul şi se realizează o „mască sonoră” capabilă de acţiune magică (dr. etnomuzicolog M. Lupaşcu, interviu, aprilie 2003). Literatura etnologică rezervată tematicii mascării şi efectelor acesteia ne serveşte mai puţin în acest tip de interpretare. Caracteristicile personajului au evoluat spre burlesc, probabil sub influenţa altor situaţii în care se foloseşte mascarea, dar atribuţiile ce-i reveneau, de a induce frica şi a supraveghea legitimitatea ritualului au rămas. O informaţie singulară menţionează că masca ar fi avut cap de pasăre: „câteodată acest individ [mutul, n.n.] are pus peste obraz o mască cu cap de cocoară sau de cocostârc” (Sulzer, apud Burada, p. 57). Este riscant să o speculăm, dar, personal, îi acordăm multă importanţă. Credem, totodată, că ar trebui făcute cercetări comparate asupra obiceiului Kukerilor din Balcani şi Căluşarilor din sudul României.

Sugestii găsim în lucrarea lui M. Arnaudov şi în studiul lui R. Vuia. Dintre strigăturile consemnate, care nu credem că sunt cu adevărat semnificative, date fiind veacurile care au trecut de când se practică obiceiul, amintim: „Ai şa, iar aşa, ş-altă dată iar aşa; iar mai zi, iar mai zi, iar păza, iar păza”; „iar aşa, iar aşa, iar păzea, iar păzea”; „Cum, mă, cum? / Uite aşa, nu aşa,/ Ba-i aşa, ba nu-i aşa. / Uite-aşa, dar haida-aşa, / La bătăi, haid-înainte; / Uite-aşa şi dă-i bătăi!”etc. (Vezi în continuare:Datini; Sărbători.) Ca valoare de comunicare, strigăturile sunt nesemnificative; rolul lor nu era acela de a transmite informaţie celor pentru care se interpreta ritualul, ci de a le lăsa impresia că sunt martorii unei structuri comunicationale străine, care nu le este accesibilă. Interdicţia de a vorbi impusă mutului şi lipsa substanţei informative din comunicarea căluşarilor ne determină să ne gândim la posibilele asemănări cu episodul glosolaliei, „vorbirea în limbi”, darul de a putea comunica cu cei de altă limbă, altă cultură, cei cărora urmează a le fi transmis mesajul evanghelic, pe care l-au dobândit apostolii la Cincizecime. Este important de luat în considerare şi caracterul itinerant al grupurilor de căluşari; ei depăşesc graniţele localităţilor lor de baştină şi duc ritualul acolo unde sunt chemaţi, unde este nevoia de terapie, de profilaxie, de curăţire. Interdicţiei comunicării prin vorbire i se adaugă şi cea tot atât de drastică referitoare la abstinenţa sexuală pe toată durata desfăşurării obiceiului. Păstrarea purităţii trupeşti, obligatorie în multe alte circumstanţe rituale, specifică multor religii, este o condiţie determinantă pentru ca efectul vindecător să se poată manifesta. Aceasta, ca şi caracterul ezoteric al cetei, rolurile diferenţiate şi totuşi complementare ale femeilor şi bărbaţilor, cunoaşterea şi folosirea ierburilor cu calităţi şi atribute vindecătoare, cum sunt usturoiul verde şi leuşteanul, ne fac să-i apropiem pe căluşari şi pe crăiţe de o grupare mai puţin cunoscută şi comentată în literatura etnologică, cea a terapeuţilor.

In vremea când s-a început propovăduirea Evangheliei trăiau în Palestina mai multe grupări, unele cu rol activ bine definit în istoria momentului, altele, discrete, cu existenţă exemplară pentru acele vremuri. Astfel, alături de farisei, saduchei, samariteni, esenieni, elenişti, aflăm, din lucrările lui Josephus Flavius şi Filon din Alexandria, despre terapeuţi, „un fel de asceţi, bărbaţi şi femei, care trăiau în Egipt, retraşi în chilii singuratice, departe de locurile populate. Posteau în fiecare zi până la apusul soarelui, iar în ziua a şaptea se adunau la un loc, cântând toată noaptea şi luând parte la un ospăţ comun. Se mai îndeletniceau cu adunarea de plante, ierburi şi fructe din care preparau ceaiuri, alifii şi alte medicamente, cu care îi tratau pe bolnavi. De aici şi denumirea lor de terapeuţi” (Abrudan, Corniţescu, p. 350). Vrem sau nu, trebuie să avem în vedere şi această informaţie care aruncă o lumină specială asupra actelor de vindecare care i-au uimit pe mulţi dintre cei ce se împotriveau, în primele secole, propovăduirii creştinismului printre neiudei.

Spaţiul nu permite analiza detaliată a calităţii şi rolului obiectelor, plantelor, substanţelor folosite în timpul desfăşurării ritualului taumaturgic. Totuşi, nu putem să nu atragem atenţia asupra asemănărilor evidente dintre secvenţa aceasta din cadrul Căluşului şi recomandările veterotestamentare privind curăţirea şi sfinţirea cuiva care suferise de o boală (textul sacru aminteşte o formă uşoară de lepră) şi fusese vindecat. „După vindecare preotul lua două păsări vii curate, lemn de cedru, isop, lână roşie şi apă curgătoare sau de izvor într-un vas de lut. Apoi tăia o pasăre şi lăsa să i se scurgă sângele în vas în care înmuia cealaltă pasăre vie, lemnul de cedru, isopul şi lâna roşie, după care stropea de şapte ori pe cel vindecat, iar păsării vii îi da drumul în semn că aceasta duce cu ea păcatele leprosului” {ibidem, p. 297). Acţiunile căluşarilor, dincolo de practicile extatice despre care amintesc analiştii, au şi acest evident caracter purificator şi în comunitatea tradiţională românească boala fiind percepută ca o pedeapsă pentru păcat. Luatul din Căluş, din Iele este o pedeapsă pentru interdicţiile călcate şi pentru înlăturarea urmărilor acestora trebuia făcută purificarea. Între substanţele aduse ca jertfă în recomandările Legii Vechi figurau şi sarea, simbol al sfinţeniei, curăţeniei şi tămâia, simbol al rugăciunii; ele sunt prezente printre substanţele folosite în ritualul căluşului.

– Va urma –

(Sabina Ispas Cultură orală şi informaţie transculturală)

Δεν ξέρω ελληνικά, έτσι ώστε η μετάφραση να Έλληνες γίνεται με Google Translate:
I don’t know greek, so the translation to greek is made with google translate:
Nu ştiu greacă, aşa că traducerea în greceşte este făcută cu google translate
Νου σχτιου γρεακă, ασχα κă τραντουκερεα îν γρεκεσχτε εστε φăκουτă κου γοογλε τρανσλατε
.
Sabina Ispas για Căluş şi Căluşar.. Μια ασυνήθιστη θέα σε ένα αρχαϊκόΘαυματουργού τελετουργικό (Μέρος 11)

http://foaienationala.ro/sabina-ispas-despre-clu-cluar-viziune-neconvenional-asupra-unui-ritual-taumaturgic-arhaic-partea-xi.html

cover 4 150x150 Sabina Ispas despre Căluş şi Căluşar. O viziune neconvenţională asupra unui ritual taumaturgic arhaic (partea a XI  a)

Σύντομη παρατηρήσεις για Mute, έγκυρη παρουσία στην ομίχλη căluşari, δικαιούνται μόνο στη σύγχρονη εποχή, να είναι ο κομιστής του σπαθιού, είναι συχνά βαμμένο κόκκινο, που έχουν την ίδια σημασία όπως basmalele στέγη ή κόκκινο κεφάλι, αλλά σημαίνει σαφέστερη θυσίας συνιστώσα και ιδιότητες που ίσως είχαν άλλα ή περισσότερα μέλη της ομάδας, οι μαχητές, φύλακες, προστάτες. Μερικοί από τους αποστόλους ήταν που μεταφέρουν όπλα. Peter φορούσε ένα σπαθί όταν ο Ιησούς συνελήφθη, μερικά από τα απόστολοι ήταν ζηλωτές, ακόμη και το όνομα του Σίμων ο Ζηλωτής υποδηλώνουν ξιφομάχος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η επιλογή ήταν η HB Oprisan της ιστορίας Transalpine Dacia. Sulzer λέει ότι χαζός κόκκινο ήταν ντυμένος με ένα φόρεμα «υπερβολικό και μάσκα προσώπου που έχει ένα ράμφος φανταστείτε ένας πελαργός ή άλλο πουλί» (Oprisan, σ. 180). Είναι μια εύγλωττη σύνοψη της οποίας θα απαιτούσε λεπτομερή σχόλια aviformă και συμβολική παρουσία σε στιγμές των Θεοφανείων ή Φώτων, όπως η Πεντηκοστή και η μάσκα με το πουλί ράμφος ράμφος ή απλώς ένα κομμάτι ξύλο με το σχήμα ράμφος ενός πουλιού, τυλιγμένη σε γούνα κουνέλι που βεβαιώνεται σε Calusul της Oltenia. Η ίδια συγγραφέας χαρακτηρίζει ως «ένα περίεργο στοιχείο […]. Ακόμη και σήμερα διατηρεί ένα μυστηριώδες υπόστρωμα […]. Bill ήταν να οριστεί κάτι μυστηριώδες.Ένα αντικείμενο το οποίο εκφράζονται φόβοι από το φόβο. Αυτό το συναίσθημα διαβιβάστηκε σε αυτήν την ημέρα «(Oprisan, σ. 176).

Το πιο σημαντικό και χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτού του χαρακτήρα είναι η απαγόρευση της λεκτικής επικοινωνίας. Επικοινωνία με την ομάδα Θαυματουργού και της ευρύτερης τους ανθρώπους είναι μέσω της νοηματικής γλώσσας με υψηλό επίπεδο αφαίρεσης, δηλαδή, από μια ορισμένη άποψη, αλλά και μεταφόρτωση από καχυποψία και φόβο. Είναι ένα «τιμωρητικής» ως γυναίκα αναπαραστάσεις που αναφέρονται παραπάνω. Το γεγονός ότι το ζώο μάσκα από δέρμα, κατσικίσιο δέρμα πιο συχνά (Νομίζω ότι υπάρχει ένα σημασιολογικό επίπεδο και λειτουργική μάσκα τελετουργικό κατσίκα του κάλαντα, βλέπε ρεκόρ της Sulzer) και τα είδη ένδυσης φοριέται, εκφράζει την αποπροσωποποίηση, μια αποκόλληση των ατομικών χαρακτηριστικών, η οποία παραμένει δεμένο σε άλλα μέλη της φυλής, να είναι «αντικειμενικά» και αμερόληπτα, ώστε να μην παράγουν τα συναισθήματα της κατάσχεσης ή συμπάθεια να επηρεάσει την αμεροληψία των αποφάσεων και ενεργειών.κακοποιημένες ρούχα χρησιμοποιήθηκε από πολλούς μυστικιστές και στο εξωτερικό είναι ένα εμπορικό σήμα, εύκολα να παρατηρηθεί, αγιότητα τους, με την απόσπαση των υλικών αγαθών, εγκόσμια. Αυτός, ο τελευταίος της ομάδας, όπως η εξωτερική έκφραση, λείπει κομψότητα και την ομορφιά, εξακολουθεί να είναι η πιο έγκυρη, πρύμνη, έντονος παρατηρητής και γρήγορες αποφάσεις.Φαίνεται να έχουν το δικαίωμα να έλεγχο και την εποπτεία των σχέσεων της ομάδας παραγόντων και άλλων με αυτό. Σχολιάζοντας άλαλος μάσκα στο έργο του αφιέρωσε σελίδες căluşarilor, HB Oprisan δηλώσει ότι δεν είναι σε αντίθεση με εκείνες που γίνονται για τον εορτασμό της Μολδαβίας alaiurile Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς δεν είναι πρωτίστως μια «μάσκα της έκφρασης» αλλά «για να κρυφτεί το πρόσωπο» (Oprisan, σ. 186).

Τύπος της λεκτικής επικοινωνίας που Căluşarii η πρόσβαση είναι περιορισμένη, αυτό έρχεται κάτω σε διάφορες κατηγορίες του φωνάζει, πιο ασαφή τρόπο σήμερα. Είναι πιθανό ότι στο παρελθόν έχει εργαστεί ένα σύνολο χαθεί ή μυστική φόρμουλα σήμερα. Ανεπαρκής ή καμία επικοινωνία μεταξύ ορισμένων από τη φυλή του căluşari και η ομάδα τελετουργία που επιτυγχάνεται είναι ανοικτή σε άλλες πραγματικότητες, ανθρώπινα ή μη ανθρώπινα, που μπορούν να έλθουν σε επαφή με αξιωματούχους χαρισματικοί. Ειδική έκθεση πλήρως πρόδηλη να χρησιμοποιήσει τη λέξη απόλυτη απαγόρευση που επιβλήθηκε άλαλος. Ένα επιχείρημα υπέρ της μη λεκτικής επικοινωνίας που απευθύνεται σε φορείς εκτός του ομίλου είναι ασύμμετρη ρυθμική δομή, το παρόν, ειδικά σε παιχνίδια της θεραπείας, όπως η πάπια, άλογο. Θα ήταν ο πιο άμεσος τρόπος επικοινωνίας αφηρημένο και η οποία αντικαθιστά τη λέξη και να παρέχει μια «μάσκα θόρυβο» σε θέση να ενεργούν μαγεία (Δρ. Μ. Λουπάσκου εθνομουσικολογία, συνέντευξη, Απρίλιος 2003). Εθνολογικό λογοτεχνία που προορίζεται για συγκάλυψη και θέματος εφέ μας εξυπηρετεί λιγότερο σε αυτό το είδος ερμηνείας.Χαρακτηριστικά χαρακτήρων έχουν εξελιχθεί σε παρωδία, πιθανότατα υπό την επήρεια άλλες καταστάσεις στις οποίες συγκάλυψης χρησιμοποιείται, αλλά οι εξουσίες που πίσω της, για εκφοβισμό και παρέμεινε για να επιβλέπει τη νομιμότητα τελετουργικό. Μια ενιαία πληροφορίες δείχνουν ότι η μάσκα είχε κεφάλι πουλί: «Μερικές φορές αυτός ο τύπος [χαζή, nn] έχει βάλει μια μάσκα πάνω από το πρόσωπό του ή το κεφάλι του cocoară των πελαργών» (Sulzer, που αναφέρεται Burada, σ. 57). Είναι επικίνδυνο να προβούμε σε εικασίες, αλλά προσωπικά, δίνω μεγάλη σημασία. Πιστεύουμε, ωστόσο, ότι η συγκριτική έρευνα θα πρέπει να γίνει για τα Βαλκάνια και Căluşarilor Kukerilor έθιμο στη νότια Ρουμανία.

Προτάσεις που βρέθηκαν στο έργο του Μ. Arnaudov και R. Vuia ‘s μελέτη.Ανάμεσα στις φωνές που καταγράφονται, η οποία πιστεύουμε ότι είναι πραγματικά σημαντική, δεδομένου αιώνες που έχουν περάσει από τότε εξασκείται συνήθεια, να θυμάστε: «Θα πάμε να, και έτσι ήταν μια άλλη φορά και έτσι, και ακόμη μέρα και Πρωτομαγιά, και φρουρά και την ασφάλεια «,» και έτσι και έτσι και η φύλαξη και φρούρηση, «» Αυτό που μου έκανε, με ποιον τρόπο; / Σας αρέσει αυτή η, όχι και τόσο, / Ba-και έτσι, στην πραγματικότητα δεν είναι έτσι./ Look-έτσι, αλλά έλα-εσύ, / τα beats, έρχομαι-προς τα εμπρός? / Look-ώστε να του δώσει κτυπά «, κλπ.. (Δείτε παρακάτω:. Παραδόσεις, Holidays) Η αξία της επικοινωνίας, κραυγές δεν είναι σημαντικά, ο ρόλος τους για τη μετάδοση πληροφοριών για τις οποίες ερμηνεύουν το τελετουργικό, όμως την εντύπωση ότι παρακολουθούμε μια ξένη δομή επικοινωνίας, το οποίο δεν είναι προσβάσιμα.Η απαγόρευση που επιβλήθηκε άλαλος να μιλήσει και η έλλειψη πληροφοριών για την ουσία της επικοινωνίας căluşarilor μας οδηγεί να σκεφτούμε πιθανές ομοιότητες με το επεισόδιο glosolaliei, «γλωσσολαλιά», το δώρο της είναι σε θέση να επικοινωνούν με τους ανθρώπους μιας άλλης γλώσσας, μια άλλη κουλτούρα, εκείνοι τους οποίους είναι να να σταλεί στο μήνυμα του Ευαγγελίου, την οποία απέκτησαν οι Απόστολοι την Πεντηκοστή. Είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη οι πλανόδιο χαρακτήρα της căluşari ομάδες, πηγαίνουν πέρα από τα σύνορα των πόλεων στο σπίτι τους και να πάνε όπου καλούνται τελετουργικό, όπου η ανάγκη για θεραπεία, προφύλαξη, τον καθαρισμό. Απαγόρευση της επικοινωνίας μέσω του λόγου, προστίθεται και η εξίσου αιχμηρή σχετικά με τη σεξουαλική αποχή για όλη τη διάρκεια της συνήθειας. Κρατώντας σωματική αγνότητα, που απαιτούνται σε πολλές άλλες τελετουργικές περιστάσεις καθορίζει πολλές θρησκείες, είναι μια αποφασιστική προϋπόθεση για την θεραπευτική επίδραση μπορεί να εκδηλωθεί. Αυτό, όπως εσωτερική φύση της ομίχλης, αλλά συμπληρωματικούς ρόλους διαφοροποιημένων γυναικών και ανδρών, τη γνώση και τη χρήση των βοτάνων με θεραπευτικές ιδιότητες και χαρακτηριστικά όπως το πράσινο σκόρδο και λεβιστικό, εμείς τα κάνουμε και crăiţe căluşari προσεγγίζεται από μια ομάδα λιγότερο γνωστή και σχολίασε το εθνολογικό λογοτεχνία, οι θεράποντες.

Την εποχή που άρχισε να κηρύττει το Ευαγγέλιο έζησε στην Παλαιστίνη αρκετές ομάδες, κάποιες με σαφώς καθορισμένες ενεργό ρόλο στην ιστορία, όταν άλλες, διακριτική, υποδειγματική ύπαρξη εκείνη τη στιγμή. Έτσι, με την Φαρισαίοι, Σαδδουκαίοι, Σαμαρείτες, Εσσαίοι, ελληνιστική, είναι τα έργα του Φλάβιου Ιώσηπου και Φίλωνα της Αλεξάνδρειας, για θεραπευτές, «ένα είδος ανδρών ασκητών, και οι γυναίκες που ζούσαν στην Αίγυπτο, συνταξιούχος σε μοναχικά κελιά, μακριά τις θέσεις πυκνοκατοικημένη. Η νηστεία κάθε μέρα μέχρι το ηλιοβασίλεμα, και την έβδομη ημέρα συγκεντρώθηκαν, τραγουδώντας όλη τη νύχτα και να λαμβάνουν μέρος σε μια κοινή γιορτή. Μεγαλύτερη αφιερώσει εργοστάσια συναρμολόγησης, τα βότανα και τα φρούτα της προετοιμασίας τσάι, καταπραϋντικά και άλλα φαρμακευτικά προϊόντα που αντιμετωπίζονται με τον άρρωστο. Εξ ου και το όνομά τους θεραπευτές »(Abrudan, Corniţescu, σ. 350).Μας αρέσει είτε όχι, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη και τις πληροφορίες που ρίχνει φως στις ειδικές θεραπευτικές πράξεις που εξέπληξε πολλούς από εκείνους που αντιτίθενται στους πρώτους αιώνες, κηρύττοντας τον Χριστιανισμό μεταξύ neiudei.

Space δεν επιτρέπει λεπτομερή ανάλυση της ποιότητας και του ρόλου των αντικειμένων, τα φυτά, ουσίες που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια του Θαυματουργού τελετουργικό. Ωστόσο, δεν μπορούμε να επιστήσει την προσοχή στο προφανείς ομοιότητες μεταξύ της παρούσας εκδήλωση ακολουθία του πώρου και συστάσεις σχετικά με τον καθαρισμό και την αφοσίωση κάποιου που έπασχαν από μια ασθένεια (ιερό κείμενο αναφέρει μια ήπια μορφή της λέπρας) και είχαν επουλωθεί. «Μετά την επούλωση ιερέας πάρει δύο καθαρά ζωντανών πτηνών, κέδρου, ύσσωπος, κόκκινο μαλλί ή νερό πηγής που ρέει σε ένα σκάφος του πηλού. Στη συνέχεια κόψτε ένα πουλί και να τους αφήσουμε να αποστράγγισης των αιμοφόρων αγγείων που μαλακώνουν τα άλλα πουλιά, κέδρου, ύσσωπο και το κόκκινο μαλλί, στη συνέχεια πασπαλισμένα επτά φορές την θεράπευσε, και αφήστε το σημάδι πουλιών που ζουν ότι αυτό οδηγεί λεπρών με τις αμαρτίες της »{ο.π., σ. 297). Căluşarilor ενέργειες πέρα από εκστατική πρακτικές που θυμίζουν αναλυτές που έχουν προφανή χαρακτήρα της κοινότητας και την παραδοσιακή ρουμανική καθαριστής ασθένεια γίνεται αντιληπτή ως τιμωρία για την αμαρτία. Πάρτε το gag από τις νεράιδες είναι μια τιμωρία και την άρση των περιορισμών παραβιάζονται οι συνέπειές τους είχαν κάνει τον καθαρισμό. Μεταξύ των ουσιών να θυσιάσει τον παλιό νόμο και τις συστάσεις που εμφανίστηκε το αλάτι, ένα σύμβολο της αγιότητας, η καθαριότητα και θυμίαμα, ένα σύμβολο της προσευχής, που είναι παρούσες, μεταξύ των ουσιών που χρησιμοποιούνται σε ρόζους τελετουργικό.

– Για να συνεχιστεί –

(Sabina Ispas προφορική κουλτούρα και διαπολιτισμική πληροφορίες)

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρέσει σε %d bloggers: